دسترسی اوکراین به سامانه هوش مصنوعی دفاع سایبری Daybreak شرکت OpenAI

بر اساس گزارش BBC، شرکت OpenAI دسترسی به سامانه دفاع سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی خود موسوم به Daybreak را در اختیار اوکراین قرار می‌دهد تا از زیرساخت‌های غیرنظامی این کشور مانند بیمارستان‌ها، نیروگاه‌های برق و سدها در برابر حملات هکری روسیه محافظت بهتری به عمل آورد.

روسیه از زمان آغاز تهاجم خود در سال ۲۰۲۲، کارزار گسترده و شدیدی از جنگ سایبری را علیه اوکراین به راه انداخته است. بنا بر اعلام تیم واکنش اضطراری رایانه‌ای اوکراین (CERT-UA)، تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶ هزار مورد تلاش برای حمله سایبری به ثبت رسیده است.

با استفاده از سامانه Daybreak، اوکراین می‌تواند پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی حوزه امنیت سایبری OpenAI از جمله GPT-5.6 Sol را برای تقویت لایه‌های دفاع دیجیتال خود به کار بگیرد. این مدل‌های هوش مصنوعی می‌توانند روزنه‌ها و آسیب‌پذیری‌های امنیتی احتمالی در سیستم‌های دیجیتال را به‌صورت پیش‌دستانه شناسایی کرده و راهکارهای ترمیم و پروتکل‌های حفاظتی جدید پیشنهاد دهند؛ امری که نفوذ هکرهای روس را به این سیستم‌ها دشوارتر ساخته و تداوم دسترسی شهروندان اوکراینی به آب سالم، برق و سیستم‌های گرمایشی را در فصل زمستان تضمین می‌کند.

جیمی مک‌کول (Jamie MacColl)، پژوهشگر ارشد حوزه امنیت سایبری در اندیشکده خدمات متحد سلطنتی (RUSI)، در گفت‌وگو با BBC اعلام کرد که این دسترسی برای اوکراین بسیار سودمند خواهد بود، هرچند احتمالاً OpenAI نیز به داده‌های میدانی ارزشمندی از این اقدام دست خواهد یافت. پیش از این نیز اوکراین به ابزارهای هوش مصنوعی شرکت Google دسترسی داشته است.

در سوی دیگر، روسیه نیز در تلاش است تا با بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی، توانمندی‌های سایبری و اقدامات نظامی خود را تقویت کند. اوایل ماه جاری، شرکت Anthropic در گزارشی امنیتی مدعی شد که تلاش روسیه برای استفاده از مدل هوش مصنوعی Claude جهت طراحی گروهی پهپادهای انتحاری را خنثی کرده است. علاوه بر این، OpenAI نیز در اوایل سال ۲۰۲۶ شبکه‌ای از حساب‌های کاربری مرتبط با یک پروژه انتشار اطلاعات گمراه‌کننده وابسته به روسیه را شناسایی و مسدود کرد.

هوش مصنوعی در خطوط مقدم نبرد میان روسیه و اوکراین نیز به مؤلفه‌ای حیاتی تبدیل شده است. پهپادهای انتحاری دوربردی که به عمق خاک نفوذ می‌کنند، معمولاً با اختلالات شدید ناشی از جنگ الکترونیک روبه‌رو می‌شوند که ارتباط دوطرفه میان هدایت‌کننده و پهپاد را به‌شدت دشوار می‌سازد. هرچند کابل‌های فیبر نوری به‌عنوان راهکاری مؤثر برای مقابله با این اختلالات به کار گرفته شده‌اند، اما هوش مصنوعی نیز در بخش هدایت نهایی اهداف به کمک آمده است؛ به‌طوری‌که اپراتور انسانی پهپاد را تا نزدیکی هدف هدایت می‌کند و در صورت قطع ارتباط رادیویی، هوش مصنوعی می‌تواند بدون نیاز به برقراری ارتباط، مستقلاً به هدف تعیین‌شده ضربه بزند.