سپر دفاع سایبری Daybreak اوپن‌ای‌آی در دستان اوکراین؛ هوش مصنوعی به جنگ هکرهای روس می‌رود

بر اساس گزارش بی‌بی‌سی، شرکت اوپن‌ای‌آی (OpenAI) دسترسی به سیستم دفاع سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی خود به نام دِی‌بریک (Daybreak) را در اختیار اوکراین قرار داده تا این کشور بهتر بتواند از زیرساخت‌های حیاتی و غیرنظامی خود مثل بیمارستان‌ها، نیروگاه‌های برق و سدها در برابر حملات سایبری هکرهای روسیه محافظت کند.

روسیه از زمان آغاز تهاجم نظامی در سال ۲۰۲۲، یک کارزار تمام‌عیار و سنگین از جنگ سایبری را علیه اوکراین به راه انداخته است. آمار‌های رسمی نشان می‌دهند که فقط در طول سال ۲۰۲۵، تیم واکنش اضطراری رایانه‌ای اوکراین (CERT-UA) بیش از ۶ هزار تلاش برای نفوذ و حمله هکری را ثبت کرده است؛ رقمی تکان‌دهنده که ابعاد وسیع نبرد دیجیتال میان دو کشور را نشان می‌دهد.

با در اختیار گرفتن سیستم Daybreak، اوکراین می‌تواند پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی اوپن‌ای‌آی در حوزه امنیت سایبری، از جمله مدل قدرتمند GPT-5.6 Sol را برای تقویت لایه‌های دفاع دیجیتال خود به خدمت بگیرد. این مدل‌ها با هوشمندی بالا، به شکل فعالانه و پیش‌دستانه آسیب‌پذیری‌ها و روزنه‌های نفوذ سامانه‌های دیجیتال را شناسایی کرده و راهکارهای ترمیمی و سپرهای دفاعی تازه پیشنهاد می‌کنند؛ اقدامی که نفوذ به این سیستم‌ها را برای هکرهای روس به مراتب سخت‌تر می‌کند و تضمین می‌دهد که مردم اوکراین در سرمای استخوان‌سوز زمستان، به آب سالم، برق و وسایل گرمایشی دسترسی پایدار داشته باشند.

جیمی مک‌کول، پژوهشگر ارشد متخصص در حوزه امنیت سایبری در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد (RUSI)، در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی اشاره کرده که هرچند این دسترسی برای اوکراین فوق‌العاده حیاتی و نجات‌بخش خواهد بود، اما خود اوپن‌ای‌آی هم از این همکاری دوجانبه بی‌نصیب نخواهد ماند و داده‌های می‌دانی و فوق‌العاده ارزشمندی از شرایط جنگی واقعی کسب می‌کند. پیش از این نیز اوکراین به ابزار‌های هوش مصنوعی گوگل برای مقابله با تهدیدات دسترسی پیدا کرده بود.

در نقطه مقابل، روسیه هم بیکار ننشسته و برای تقویت توان سایبری و پیشبرد ماشین جنگی خود سراغ ابزار‌های هوش مصنوعی رفته است. شرکت آنتروپیک در گزارش امنیتی اوایل همین ماه فاش کرد که جلوی تلاش روس‌ها برای استفاده از مدل هوش مصنوعی کلود (Claude) جهت طراحی فوج پهپادهای انتحاری را گرفته است. علاوه بر این، اوپن‌ای‌آی نیز در اوایل سال ۲۰۲۶ شبکه‌ای از حساب‌های کاربری را متلاشی کرد که به یک پروژه گسترده انتشار اطلاعات گمراه‌کننده روسی در بستر چت‌بات‌ها متصل بودند.

هوش مصنوعی حالا به یکی از ارکان کلیدی و تعیین‌کننده در خطوط مقدم نبرد اوکراین و روسیه تبدیل شده است. پهپادهای انتحاری دوربردی که به عمق خاک دشمن نفوذ می‌کنند، مرتباً با پارازیت‌ها و تداخل‌های شدید جنگ الکترونیک روبه‌رو می‌شوند؛ امری که ارتباط دوطرفه میان هدایت‌کننده و پرنده هدایت‌پذیر را به‌شدت مختل می‌کند. هرچند استفاده از کابل‌های فیبر نوری تا حدی این مشکل را حل کرده، اما هوش مصنوعی نقشی انقلابی‌تر در هدایت نهایی موشک‌ها و پهپادها ایفا می‌کند؛ جایی که اپراتور انسانی پهپاد را تا نزدیکی هدف هدایت می‌کند و اگر ارتباط ناگهان قطع شد، هوش مصنوعی بدون نیاز به هیچ سیگنالی کنترل کار را به دست گرفته و دقیقاً به هدف اصابت می‌کند.