استاندارد وب جدید Opera برای اجرای مستقیم مدل‌های هوش مصنوعی در مرورگر

توسعهدهنده مرورگر Opera استاندارد وب جدیدی معرفی کرده است که به کاربران اجازه می‌دهد مدل‌های هوش مصنوعی را به‌صورت مستقیم و بدون اتکا به فضای ابری، در محیط مرورگر اجرا کنند.

این استاندارد تازه با نام WebAI برای سازگاری با مدل‌های هوش مصنوعی مختلف طراحی شده است. شرکت Opera به‌عنوان نمونه به مدل Gemma از Google اشاره می‌کند (مدلی با وزن‌های در دسترس و رایگان که Google نخستین بار دو سال پیش رونمایی کرد). به گفته این شرکت، استاندارد WebAI در رایانه‌های مک از مدل‌های پایهای و محلی اپل نیز پشتیبانی می‌کند.

با این حال، Opera تأکید دارد که WebAI به هیچ مدل خاصی وابسته نیست و برای پشتیبانی از طیف گسترده سیستم‌های هوش مصنوعی دارای وزن باز توسعه یافته است. استاندارد WebAI در واقع حاصل اقدامات پیشین این شرکت برای آوردن مدل‌های محلی به محیط مرورگرهایش بهشمار میرود.

این قابلیت تازه هوش مصنوعی در قالب نسخه پیشنمایش اولیه در مرورگر پرچمدار Opera One در دسترس قرار گرفته است. طبق اعلام شرکت، مرورگر Opera GX که ویژه گیمرها و استریمرها ساخته شده، به‌همراه مرورگر کانسپت Opera Neon که از ایجنت‌های هوش مصنوعی برای انجام کارها بهره میبرد، بهزودی به این قابلیت مجهز خواهند شد. فعالسازی این ویژگی کاملاً اختیاری است و کاربران باید شخصاً آن را روشن کنند.

مدل‌های با وزن باز مزایای متعددی برای کاربران دارند؛ از جمله اینکه دانلود و استفاده از آنها معمولاً رایگان است. همچنین وزن‌های اصلی این مدل‌ها به‌صورت عمومی منتشر می‌شود که به توسعهدهندگان آزادی عمل بیشتری برای شخصیسازی نحوه کارکرد آنها میدهد، هرچند این مدل‌ها برخلاف نرم‌افزارهای کاملاً متنباز، همچنان با برخی محدودیتها در استفاده همراه هستند.

شرکت Opera مزیت مهم دیگر را حفظ حریم خصوصی می‌داند. کاربران می‌توانند بدون نیاز به ارسال اطلاعات شخصی خود به سرورهای شرکت‌های فناوری یا پرداخت هزینه اشتراک برای سرویس‌های ابری، از امکانات هوش مصنوعی استفاده کنند.

تیم Opera در بیانیه خود اعلام کرده است: «توسعهدهندگان می‌توانند بدون نیاز به راهاَندازی زیرساختهای سنگین یا پرداخت هزینه به ازای هر درخواست، قابلیت‌های هوش مصنوعی را به برنامه‌های خود اضافه کنند. کاربران نیز نیازی به خرید اشتراک نخواهند داشت؛ داده‌هایی که هوش مصنوعی محلی پردازش می‌کند روی دستگاه خودشان باقی می‌ماند و کنترل کامل آن روی رایانه در دست خود کاربر است.»

به گفته این شرکت، استاندارد WebAI همچنین به افراد امکان می‌دهد اموری مانند تولید متن، دستهبندی محتوا و درک ارتباط میان بخش‌های مختلف اطلاعات را به‌شکل مستقیم درون مرورگر به انجام برسانند.

با قدرتمندتر شدن دستیارهای هوش مصنوعی و دسترسی آنها به اطلاعات فردی، دغدغههای مربوط به حریم خصوصی روزبهروز افزایش یافته است. کاربران هنگام کار با چتباتها حجم عظیمی از داده‌های شخصی خود را در اختیار آنها میگذارند، در حالی که اغلب درک روشنی از نحوه ذخیرهسازی یا استفاده شرکت‌ها از این داده‌ها ندارند.

مدل‌های محلی راهکاری جایگزین ارائه میدهند، چراکه تمام پردازشها روی دستگاه خود کاربر صورت می‌گیرد و داده‌ها به سرورهای ابری ارسال نمی‌شوند. اگرچه این شیوه تمام خطرات احتمالی حریم خصوصی را از بین نمیبرد، اما کنترل بسیار بیشتری به کاربران می‌بخشد. از همین رو، تمرکز همیشگی Opera بر حفظ حریم خصوصی دیجیتال به‌عنوان یکی از مزیتهای رقابتی، با این رویکرد کاملاً همخوانی دارد.

با این همه، اجرای محلی خالی از چالش نیست. اجرای مدل‌های هوش مصنوعی به‌صورت محلی بار پردازشی سنگینی به رایانه کاربر تحمیل می‌کند و می‌تواند بر سرعت سیستم اثر بگذارد. شرکت Opera نیز تأکید دارد که کارایی و سرعت پاسخدهی مدل‌ها کاملاً به سخت‌افزار دستگاه بستگی خواهد داشت.