لغو قرارداد ۷ میلیارد دلاری اوراکل و تنسنت؛ تشدید نظارت آمریکا بر دسترسی ابری به تراشه‌های هوش مصنوعی

شرکت اوراکل از یک توافق ۵ ساله به ارزش ۷ میلیارد دلار عقب‌نشینی کرده است؛ تصمیمی که پس از ارسال هشدارهایی از سوی مقامات آمریکایی مبنی بر مشمولیت دسترسی ابری از راه دور به تراشه‌های تحریم‌شده هوش مصنوعی در قوانین کنترل صادرات، اتخاذ شد.

بر اساس این توافق، اوراکل قرار بود تا سقف ۱۰۰ هزار تراشه پیشرفته هوش مصنوعی را در مراکز داده تأمین‌کنندگان ابری خود در جنوب شرق آسیا مستقر کند. به این ترتیب، شرکت چینی تنسنت (Tencent) می‌توانست این توان پردازشی را از راه دور اجاره کند و به قدرتی دست یابد که قوانین صادراتی آمریکا، خرید مستقیم آن را برای شرکت‌های چینی عملاً ممنوع کرده است.

به گزارش فایننشال تایمز و به نقل از دو منبع آگاه، اوراکل این توافق ۵ ساله را که ارزش تقریبی آن حدود ۷ میلیارد دلار برآورد شده بود، لغو کرده است. با این حال، تا لحظه انتشار این گزارش، نه اوراکل و نه تنسنت هیچ‌کدام به‌طور رسمی این توافق یا لغو آن را تأیید نکرده‌اند.

طرح نگرانی‌ها، بدون اقدام رسمی و قانونی

گزارش‌ها حاکی از آن است که مقامات ایالات متحده هشدارهایی را به اوراکل منتقل کرده‌اند، هرچند شواهد موجود به هیچ حکم قانونی الزام‌آور یا دستور اجرایی رسمی اشاره نمی‌کنند.

این گزارش‌ها به‌جای یک اقدام اجرایی علنی، از فشارهای غیررسمی سخن می‌گویند. واشنگتن با این اقدام نشان می‌دهد که زیرساخت‌های ابری خارج از خاک آمریکا که به مشتریان چینی خدمات می‌دهند نیز می‌توانند در دایره نظارت‌های صادراتی قرار گیرند. این پیام در صورتی که به سیاست رسمی تبدیل شود، نحوه ارزیابی ریسک را نزد تمام ارائه‌دهندگان بزرگ خدمات ابری در قراردادهای مشابه متحول خواهد کرد.

فشار هم‌زمان از دو جبهه

به نظر می‌رسد شرکت تنسنت به‌دلیل اهداف متضاد دو قدرت بزرگ، از دو جهت تحت فشار قرار گرفته است.

بر اساس گزارش بیزینس تایمز به نقل از فایننشال تایمز، مقامات محلی در استان گوانگدونگ چین از تنسنت خواسته بودند که به سمت تراشه‌های جایگزین ساخت داخل روی بیاورد. از یک‌سو، ایالات متحده به‌دنبال محدود کردن دسترسی چین به پردازش پیشرفته هوش مصنوعی است؛ از سوی دیگر، پکن قصد دارد وابستگی به تراشه‌های خارجی را کاهش دهد و صنعت بومی نیمه‌هادی خود را تقویت کند. با این کشمکش متضاد میان دو دولت، در نهایت خبر لغو این معامله رقم خورد.

محدودیت جدید انویدیا برای مشتریان ابری

گزارش‌های جداگانه نشان می‌دهند که شرکت انویدیا (Nvidia) نیز از مشتریان ابری خود خواسته است سهم کاربران چینی را از ظرفیت پردازشی پیشرفته خود محدود کنند.

بر اساس گزارش فوربز و ۲۴۷WallSt، انویدیا به مشتریان ابری خود اعلام کرده است که در قراردادهای تازه، دست‌کم ۵۱ درصد از خدمات آن‌ها باید به مشتریان غیرچینی فروخته شود. انویدیا این شرط را به‌صورت علنی تأیید نکرده و سازوکار سنجش پایبندی به آن نیز مشخص نیست. درآمد، ظرفیت یا تعداد مشتریان می‌توانند معیارهای احتمالی باشند، اما هیچ‌کدام هنوز تأیید نشده‌اند. این محدودیت گزارش‌شده صرفاً شامل قراردادهای آینده می‌شود و قراردادهای فعلی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهند که جهش بی‌سابقه تقاضا برای تراشه‌های هوش مصنوعی، ساختار کل دنیای فناوری را دگرگون ساخته است.

هشدار جدی به کل بازار فناوری

ماجرای اوراکل و تنسنت یک پرونده منفرد نیست؛ سایر شرکت‌های بزرگ فناوری چینی نیز روابط تجاری فعالی با ارائه‌دهندگان خدمات ابری آمریکایی دارند.

گزارش‌ها نشان می‌دهند شرکت بایت‌دنس (ByteDance) همچنان قراردادهای فعالی برای اجاره تراشه با شرکت‌های ابری آمریکایی دارد. خود اوراکل نیز یکی از تأمین‌کنندگان کلیدی بایت‌دنس در دیتاسنترهای آسیایی، از جمله تأسیسات مستقر در مالزی، به‌شمار می‌رود. اکنون بر اساس گزارش‌ها، این قراردادها نیز ممکن است زیر همان ذره‌بین نظارتی قرار گیرند که توافق تنسنت را تحت تأثیر گذاشت.

لغو این معامله دست‌کم نشان می‌دهد که مقامات آمریکایی نظارت بر ظرفیت‌های پردازشی خارج از کشور را ضروری می‌دانند و موقعیت جغرافیایی فیزیکی تراشه‌ها دیگر تنها متغیر مورد ارزیابی نیست.

آینده نامشخص و قواعد نانوشته

چارچوب قانونی حاکم بر دسترسی ابری به پردازش تحریم‌شده هوش مصنوعی هنوز نامشخص است و هیچ منبع رسمی تصویر کاملی از آن ارائه نکرده است.

خبر لغو این توافق بر پایه گزارش منابع فایننشال تایمز شکل گرفته و تا این لحظه، هیچ بیانیه تفصیلی از سوی اوراکل، تنسنت، کاخ سفید یا انویدیا در تأیید این قرارداد یا توقف آن صادر نشده است. با این حال، شرکت‌های ابری که پردازنده‌های پیشرفته را در خارج از خاک چین میزبانی می‌کنند و هم‌زمان به مشتریان چینی سرویس می‌دهند، اکنون با ریسک نظارتی بالایی روبه‌رو هستند. این رویداد نشانه‌ای آشکار از آن است که دسترسی ابری فراسرزمینی، حتی پیش از تصویب قوانین رسمی، به‌عنوان مسیری حساس برای دستیابی به محاسبات پیشرفته هوش مصنوعی زیر ذره‌بین دقیق رگولاتورها قرار گرفته است.