حاضرید ChatGPT را برای توقف ساخت دیتاسنترها کنار بگذارید؟ پاسخ غیرمنتظره کاربران ردیت

چه چیزی می‌تواند شما را متقاعد کند که دست از ChatGPT بکشید؟ کاهش قبوض سرسام‌آور برق؟ فشار کمتر بر ذخایر آب محلی؟ یا متوقف شدن ساخت دیتاسنترهای عظیم هوش مصنوعی که روزبه‌روز در گوشه‌وکنار شهرها سر برمی‌آورند؟

به ادعای مدیرعامل یکی از استارتاپ‌های فناوری، کسانی که از توسعه بی‌رویه هوش مصنوعی گلایه دارند، اگر در عمل بر سر چنین دوراهی قرار بگیرند، چندان تمایلی به کنار گذاشتن این فناوری نخواهند داشت.

با این حال، کاربران شبکه اجتماعی ردیت (Reddit) به هیچ‌وجه با این ادعا هم‌نظر نیستند.

طرح این پرسش بحث‌های داغ و گسترده‌ای را در انجمن فناوری ردیت (r/technology) رقم زد و واکنش کاربران یک پیام روشن و شفاف داشت: برخلاف تصور مدیران غول‌های هوش مصنوعی، همه مردم وابستگی شدیدی به ChatGPT ندارند.

جالب‌تر اینکه صریح‌ترین مخالفت‌ها از سوی افرادی مطرح شد که خودشان به‌طور مرتب از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند.

ادعای جنجالی مدیرعامل یک شرکت هوش مصنوعی علیه کاربران

آغاز این مناقشه به اظهارات سایرس بشلوس (Cyrus Beschloss)، مدیرعامل شرکت وِرب (Verb)، برمی‌گردد؛ مجموعه‌ای که بستری برای فروش داده‌های شخصی کاربران به کسب‌وکارها، از جمله توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی، فراهم می‌کند.

بشلوس در رویداد اقتصادی شبکه CNBC، با اشاره به آنچه تناقض رفتاری کاربران می‌نامید، استفاده هم‌زمان از ابزارهای هوش مصنوعی و مخالفت با ساخت دیتاسنترهای زیرساختی این فناوری را زیر سؤال برد.

به گزارش رسانه TechSpot، بشلوس در بخشی از سخنانش اظهار داشت: «تمام افرادی که می‌گویند با دیتاسنترها مخالف‌اند و در کل هوش مصنوعی را رد می‌کنند، خودشان دارند از همین ابزارها استفاده می‌کنند.»

او در ادامه مدعی شد اگر خاموش شدن یا متوقف کردن دیتاسنترها به معنای قطع کامل دسترسی به ChatGPT باشد، نظر این افراد به‌سرعت تغییر خواهد کرد.

وی در توصیف این وضعیت تأکید کرد: «این شرایط دوراهی بسیار سرنوشت‌ساز و چالش‌برانگیزی پیش پای مردم خواهد گذاشت.»

دست‌کم در نگاه اول، این پرسش منطقی به نظر می‌رسد. چت‌بات ChatGPT و سایر دستیاران هوش مصنوعی برای بقا و فعالیت به زیرساخت‌های پردازشی عظیمی وابسته‌اند و راه‌اندازی این سیستم‌ها مستلزم مصرف میلیاردها کیلووات برق، میلیون‌ها لیتر آب برای خنک‌سازی و اشغال فضاهای فیزیکی گسترده است.

با وجود این، نیاز فنی ابزارها دلیلی بر این نیست که شهروندان مجبور به پذیرش بی‌قیدوشرط هر دیتاسنتر جدیدی باشند؛ به‌ویژه در شرایطی که ساکنان بومی مناطق میزبان شدیداً نگران پیامدهای زیست‌محیطی و معیشتی این مجتمع‌ها هستند.

واکنش‌های منتشرشده در ردیت نشان داد که شمار زیادی از کاربران بر این تفاوت اساسی واقف هستند و اجازه نمی‌دهند منتقدان زیرساخت‌ها متهم به نفاق شوند.

پاسخ بی‌پرده و صریح کاربران ردیت به دوراهی هوش مصنوعی

واکنش کاربران در ردیت طیفی از کنایه‌های تند و گزنده تا استقبال شگفت‌انگیز از ایده خداحافظی با هوش مصنوعی را در بر می‌گرفت.

یکی از کاربران با نام کاربری VirtualAmoeba3017 در پاسخی کوتاه نوشت: «در یک چشم به هم زدن کنارش می‌گذارم.»

کاربر دیگری با نام Color_Me_Softly اشاره کرد: «این ساده‌ترین تصمیم تمام زندگی من خواهد بود.»

گروهی دیگر از کاربران اساساً این فرضیه را زیر سؤال بردند که چرا مدیران فناوری تصور می‌کنند ChatGPT به عنصری حیاتی در زندگی انسان مدرن بدل شده که بدون آن نتوان زندگی کرد.

با این حال، جالب‌ترین دیدگاه‌ها متعلق به کاربرانی بود که اذعان داشتند به‌طور روزمره و مداوم از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند.

یکی از این کاربران نوشت: «من به‌طور مرتب از ۳ ابزار هوش مصنوعی مختلف استفاده می‌کنم، اما اگر نابود شوند کاملاً از آن استقبال خواهم کرد.»

کاربر دیگری نیز اعلام کرد اگرچه به‌طور پیوسته از مدل‌های زبانی بزرگ بهره می‌برد، اما اگر این اختیار را داشت، لحظه‌ای در نابود کردن آن‌ها تردید نمی‌کرد.

آیا مزایای هوش مصنوعی ساخت زیرساخت‌های پرهزینه را توجیه می‌کند؟

یک کاربر می‌تواند ChatGPT را ابزاری کارآمد برای وظایف روزمره خود بداند، اما هم‌زمان این پرسش بنیادین را مطرح کند که آیا مزایای آن، احداث چنین زیرساخت‌های پرهزینه و پرمصرفی را توجیه می‌کند یا خیر.

بحث‌های مطرح‌شده در ردیت این واقعیت را آشکار کرد که میزان دلبستگی افکار عمومی به هوش مصنوعی بسیار کمتر از تبلیغات پرسرودست شرکت‌های فناوری است.

تصور کنید این امکان در اختیارتان قرار می‌گرفت که با چشم‌پوشی کامل از چت‌بات‌های ابری نظیر ChatGPT، کلود (Claude) و جمنای (Gemini)، مانع از احداث دیتاسنترهای جدید هوش مصنوعی در جهان شوید؛ آیا حاضر به انجام چنین معامله‌ای می‌شدید؟

موج مخالفت‌ها فراتر از ردیت؛ نگرانی‌های عمیق عمومی

نتایج یک نظرسنجی از سوی مرکز پژوهشی پیو (Pew Research Center) در اوت ۲۰۲۶ نشان می‌دهد ۵۲ درصد از آمریکایی‌ها نسبت به ورود هوش مصنوعی به زندگی روزمره بیش از آنکه هیجان‌زده باشند، نگران‌اند. در نقطه مقابل، تنها ۹ درصد از پاسخ‌دهندگان ابراز کرده‌اند که هیجان آن‌ها بیشتر از دغدغه‌هایشان است.

در حالی که غول‌های فناوری در رقابتی نفس‌گیر برای معرفی دستیاران هوشمندتر، مدل‌های قدرتمندتر و قابلیت‌های نوآورانه هوش مصنوعی هستند، کاربران بیش از پیش این سؤال را مطرح می‌کنند که در ازای تحمیل این بار سنگین، واقعاً چه دستاورد ملموسی عاید جامعه می‌شود.

وقتی پای دیتاسنترها به میان می‌آید، این دغدغه‌ها ابعادی کاملاً ملموس به خود می‌گیرند. این تأسیسات حجم سرسام‌آوری از برق و آب را می‌بلعند و ساکنان مناطق پیرامونی همواره با آلودگی صوتی، فرسایش زیرساخت‌های شهری و افزایش بهای قبوض انرژی دست‌به‌گریبان هستند.

البته نباید فراموش کرد که مراکز داده صرفاً مختص هوش مصنوعی نیستند؛ این پایگاه‌ها زیربنای سرویس‌های ابری، پلتفرم‌های پخش فیلم و موسیقی، وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌هایی هستند که مردم هر روز از آن‌ها استفاده می‌کنند.

تعطیلی کامل این مراکز به معنای از دست دادن خدماتی بسیار فراتر از ChatGPT خواهد بود. علاوه بر این، میان متوقف ساختن پروژه‌های ساختمانی جدید و از بین بردن زیرساخت‌های پردازشی فعلی، تفاوت عملیاتی بزرگی وجود دارد.

جمع‌بندی: تصمیمی که به این سادگی‌ها نیست

انتخاب نهایی هرگز به‌سادگی قرار دادن جهان در دوراهی «هوش مصنوعی یا بدون هوش مصنوعی» نیست. بسیاری از کاربران به‌طور روزمره از این فناوری بهره می‌برند و به کارآمدی ChatGPT واقف هستند؛ اما حق مسلم جامعه و شهروندان است که روند احداث و توسعه زیرساخت‌های این فناوری را زیر ذره‌بین ببرند، بدون آنکه بلافاصله به تناقض‌گویی یا رفتارهای ریاکارانه متهم شوند.

میان بهره‌مندی از یک محصول فناورانه و تأیید چشم‌بسته تمام تصمیمات شرکت سازنده آن، تمایز آشکاری وجود دارد. برای گروهی از افراد، هوش مصنوعی به ابزاری اساسی تبدیل شده؛ برای گروهی دیگر، گزینه‌ای کارآمد اما کاملاً قابل جایگزینی است. در این میان، بخش عمده‌ای از مردم آینده‌ای را ترجیح می‌دهند که در آن هوش مصنوعی بدون بلعیدن منابع حیاتی سیاره و بدون تحمیل خود به تمام ابعاد زندگی، رشد کند.

مرز میان بهره‌مندی از پیشرفت‌های هوش مصنوعی و پاسداری از پایداری منابع محیط‌زیستی، چالشی بنیادین است؛ مناقشه‌ای جدی که نشان می‌دهد آیا فناوری در خدمت آسایش بشر است یا زمین را قربانی عطش سیری‌ناپذیر خود می‌کند.