شرکت هواپیماسازی روسیه برای طراحی هواپیماهای جدید به هوش مصنوعی GigaChat روی آورد

• روسیه در حال آزمایش مدل هوش مصنوعی اسبربانک برای توسعه هواپیماهای آینده است
• مدل زبانی GigaChat به مهندسان کمک می‌کند تا در مراحل طراحی اولیه، ساختارهای گوناگون هواپیما را بررسی کنند
• مسکو پس از خروج شرکت‌های غربی، استفاده از نرم‌افزارهای مهندسی بومی را در اولویت قرار داده است

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، شرکت متحد هواپیماسازی روسیه (UAC) در حال آزمایش مدل هوش مصنوعی GigaChat، محصول اسبربانک (Sberbank)، است تا به مهندسان خود در توسعه نسل آینده هواپیماهای نظامی و غیرنظامی کمک کند.

این پروژه در نهایت می‌تواند از فرایند توسعه جنگنده‌های پیشرفته پشتیبانی کند؛ هرچند شرکت UAC هنوز پروژه‌ای را مشخص نکرده که هدف آن رقابت مستقیم با جنگنده آمریکایی F-22 باشد.

با توجه به محدودیت‌های فناوری اعمال‌شده از سوی غرب علیه صنایع هوافضای روسیه، مسکو بیش از گذشته به نرم‌افزارهای مهندسی و توسعه ساخت داخل اتکا کرده است.

ورود مدل GigaChat اسبربانک به صنعت هوانوردی

این برنامه در حال حاضر در فاز آزمایشی قرار دارد و شرکت UAC هنوز جدول زمانی مشخصی برای توسعه آن اعلام نکرده و نوع هواپیماهای مدنظر در این طرح را نیز آشکار نساخته است.

در این برنامه از مدل زبانی بزرگ GigaChat استفاده می‌شود؛ مدلی که بزرگ‌ترین بانک روسیه آن را توسعه داده است تا پیش از آغاز مراحل مهندسی دقیق، ترکیب‌ها و طرح‌های مختلف هواپیما را ارزیابی کند.

مهندسان در بلندمدت می‌توانند این فناوری را برای سنجش استحکام سازه و محاسبات آیرودینامیک نیز به کار بگیرند، هرچند این قابلیت‌ها فعلاً فراتر از اهداف آزمایش اولیه قرار دارند.

کاربردهای پیشنهادی به‌جای جایگزینی روش‌های مهندسی سنتی، بر بررسی گزینه‌های متعدد طراحی و پردازش سریع داده‌هایی متمرکز است که در حالت عادی به تحلیل‌های گسترده و زمان‌بر نیاز دارند.

شرکت UAC سازنده جنگنده‌های نام‌آشنای Su-57 و Su-35 و همچنین مجری برنامه‌های هوانوردی غیرنظامی مانند جت مسافربری MC-21 است؛ پروژه‌ای که در حال حاضر روند فشرده جایگزینی قطعات خارجی با نمونه‌های داخلی را پشت سر می‌گذارد.

با این حال، این شرکت هنوز اعلام نکرده است که آیا GigaChat در هیچ‌یک از برنامه‌های جنگنده مشارکت دارد یا اینکه هواپیمای آزمایشی مدنظر کاربرد نظامی خواهد داشت یا خیر.

سرگئی کوروتکوف، طراح ارشد UAC، از به‌کارگیری ابزارهای هوش مصنوعی در بخش‌هایی که نیازهای عملی مهندسی استفاده از ابزارهای محاسباتی جدید را توجیه می‌کند، حمایت کرده است.

متخصصان شرکت متحد هواپیماسازی روسیه در این باره می‌گویند: «فناوری‌های دیجیتال امکان تحلیل داده‌های گسترده‌تر و درک عمیق‌تر چالش‌های فنی را فراهم می‌آورند.»

با این وجود، این تولیدکننده تأکید دارد که پیاده‌سازی هوش مصنوعی باید گزینشی باقی بماند و نیازهای مهندسی در هر بخش مشخص کند که آیا استفاده از ابزاری خاص توجیه دارد یا خیر.

تحریم‌های غرب؛ شتاب‌بخش جایگزینی نرم‌افزارهای مهندسی در روسیه

پس از آغاز جنگ میان روسیه و اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، شرکت‌های بزرگ تأمین‌کننده نرم‌افزارهای مهندسی فعالیت خود را در روسیه متوقف کردند که این موضوع دسترسی به پلتفرم‌های اصلی توسعه هوافضا را مختل ساخت.

از جمله شرکت‌هایی که بازار روسیه را ترک کردند می‌توان به داسو سیستمز (Dassault Systèmes)، زیمنس (Siemens) و اتودسک (Autodesk) اشاره کرد؛ مجموعه‌هایی که نرم‌افزارهای تخصصی آن‌ها چندین دهه ستون فقرات صنعت هوانوردی روسیه بودند.

برای کاهش وابستگی به این شرکت‌ها، UAC جایگزین‌های بومی توسعه‌یافته را در حدود ۴ هزار رایانه مهندسی در مراکز طراحی هواپیمای خود مستقر کرد.

این فرایند گذار همچنین شامل جایگزینی ۹ ماژول حیاتی بود که مسئولیت مدیریت داده‌های توسعه هواپیما را در مراحل مختلف ساخت و نگهداری بر عهده دارند.

در گزارش تازه شرکت UAC آمده است که استفاده از روش‌های دیجیتال جدید توانسته زمان محاسبات مربوط به سامانه‌های هیدرولیک و تنظیم دمای کابین را به شکلی چشمگیر کاهش دهد.

طبق این ادعا، فعالیت‌های مهندسی که در گذشته به چندین ماه زمان نیاز داشت اکنون ظرف چند روز انجام می‌شود، هرچند هنوز منبع مستقلی این ارقام را تأیید نکرده است.

در همین حال، پروژه هواپیمای مسافربری MC-21 روسیه به دلیل جایگزینی تجهیزات وارداتی با قطعات ساخت داخل، همچنان با تأخیر در روند توسعه روبه‌رو است.

ولادیمیر پوتین در ماه ژوئن اذعان کرد که این برنامه نزدیک به دو سال عقب افتاده است و چالش‌های فنی مربوط به طراحی و ساخت بال، بخشی از دلایل این تأخیر به شمار می‌آید.

دنیس مانتوروف، معاون اول نخست‌وزیر روسیه، اواخر سال ۲۰۲۷ را به‌عنوان زمان احتمالی اخذ گواهینامه‌های پروازی برای نسخه‌ای که کاملاً از قطعات بومی استفاده می‌کند، تعیین کرده است.

منبع: پایگاه خبری Defence Blog