آموزش راه‌اندازی هوش مصنوعی Grok در ابزارهای کاری گوگل؛ دستیار رایگان با قابلیت‌های کاربردی

یک افزونه رایگان جدید، چت‌بات هوش مصنوعی متعلق به ایلان ماسک را مستقیماً به محیط برنامه‌های Google Docs، Google Sheets و Google Slides آورده است.

اگر این روزها سری به شبکه اجتماعی X زده باشید، احتمالاً کاربرانی را دیده‌اید که برای راستی‌آزمایی ادعاها یا تولید تصویر، Grok را زیر پست‌ها منشن می‌کنند. با این حال، بیشتر کاربران Google Workspace هنوز اطلاع ندارند که Grok اکنون می‌تواند در برنامه‌های Docs، Sheets و Slides نیز فعالیت کند. شرکت توسعه‌دهنده هوش مصنوعی ماسک، افزونه رایگان Grok را برای پلتفرم Google Workspace عرضه کرده است و راه‌اندازی آن تنها با چند کلیک ساده انجام می‌شود. کافی است این افزونه را از فروشگاه رسمی Google Workspace Marketplace نصب کنید و از منوی افزونه‌ها (Extensions) در هر برنامه‌ای که حضور دارید، آن را به کار بگیرید.

این نصب اولیه هر سه ویرایشگر اختصاصی گوگل را پوشش می‌دهد و Grok به‌جای باز شدن در یک تب جداگانه، در یک پنل کناری درست در کنار فایل فعال می‌شود؛ یعنی دقیقاً در همان جایگاهی که پنل هوش مصنوعی Gemini گوگل قرار دارد. از طریق این پنل، Grok قادر است به پرسش‌های مرتبط با صفحات گسترده پاسخ دهد، سلول‌های مورد استفاده را مشخص کند، سرفصل‌ها را به اسلایدهای نمایشی تبدیل نماید و یادداشت‌های خام را در قالب سندی مرتب تحویل دهد. اگرچه افزودن Grok به محیط کاری بسیار ساده و کاملاً رایگان است، اما پیش از استفاده از آن نکاتی وجود دارد که بررسی آنها ضرورت دارد.

نحوه نصب و استفاده از Grok در Google Workspace

افزونه Grok در فهرست فروشگاه رسمی Google Workspace Marketplace قرار گرفته است و نصب آن هیچ هزینه‌ای ندارد. برای شروع، صفحه افزونه را باز کنید، روی دکمه Install ضربه بزنید، حساب گوگل مورد نظرتان را انتخاب کرده و سپس روی Continue کلیک کنید. اگر مایل نیستید از فایل فعلی خود خارج شوید، می‌توانید افزونه را مستقیماً از داخل Docs، Sheets یا Slides نیز با رفتن به مسیر Extensions > Add-ons > Get add-ons نصب نمایید. مدیران سازمانی Google Workspace نیز می‌توانند این افزونه را به‌طور هم‌زمان برای تمامی اعضای سازمان فعال کنند.

کلیک روی گزینه Continue صفحه دسترسی‌ها و مجوزهای گوگل را نمایش می‌دهد. هوش مصنوعی Grok برای مشاهده، ویرایش، ساخت و حذف تمامی اسناد موجود در Google Docs و تمامی ارائه‌های Google Slides حساب شما درخواست مجوز می‌کند، حتی اگر افزونه را تنها از درون یک فایل مشخص نصب کرده باشید. البته دسترسی آن به نرم‌افزار Sheets محدودتر است و فقط شامل برگه‌هایی می‌شود که افزونه روی آنها فعال شده است. هم‌چنین دسترسی کلی آن به Google Drive به فایل‌هایی که با Grok استفاده می‌کنید محدود خواهد بود. افزون بر این، افزونه درخواست اتصال به یک سرویس خارجی را ثبت می‌کند که به آن اجازه می‌دهد محتوای خوانده‌شده را برای سرورهای شرکت سازنده ارسال نماید.

پس از اتمام مراحل نصب، هر سندی در Docs، برگه‌ای در Sheets یا ارائه‌ای در Slides را باز کرده و به مسیر Extensions > Grok > Open Grok بروید تا پنل کناری نمایان شود. سپس پیامی برای شروع کار با عنوان Get Started نمایش داده می‌شود و باید وارد حساب کاربری خود شوید. پس از تأیید هویت، Grok در هر سه برنامه اداری گوگل در دسترس و آماده استفاده خواهد بود.

امکانات و قابلیت‌های Grok در Google Workspace

دستیار هوشمند Grok می‌تواند به‌طور مستقیم روی صفحات Google Docs بنویسد و تمام وظایف مورد انتظار از یک مدل زبانی بزرگ را انجام دهد؛ از جمله تبدیل یادداشت‌های پراکنده به پیش‌نویسی منسجم همراه با تیترها و فهرست‌های استاندارد. با این حال، در آزمایش تبدیل یادداشت‌های فنی به پیش‌نویس، خروجی تولیدشده چندان رضایت‌بخش نبود و متنی شتاب‌زده تحویل داد. تغییرات اعمال‌شده توسط Grok به‌صورت بازبینی‌های مشخص در تاریخچه تغییرات سند ثبت می‌شوند. هم‌چنین با فعال‌سازی اتصالات ویژه، این چت‌بات ظاهراً می‌تواند اطلاعات تکمیلی را از ایمیل‌های اخیر یا فایل‌های موجود در Google Drive استخراج کند. با توجه به حساسیت‌های حریم خصوصی، اعطای چنین سطح دسترسی گسترده‌ای به ایمیل‌ها یا فایل‌های اصلی ممکن است برای همه کاربران خوشایند نباشد و در صورت تمایل می‌توان از حساب‌های فرعی استفاده کرد.

در محیط Google Slides، مدل Grok می‌تواند بر اساس یک طرح کلی، اسلایدهای کاملی طراحی کند و اسلایدهای تازه‌ای هماهنگ با تم فعلی به فایل بیفزاید. این چت‌بات برای جمع‌آوری اطلاعات به جستجو در وب یا پست‌های شبکه اجتماعی X متکی می‌شود، هرچند استناد به داده‌های شبکه‌های اجتماعی همیشه راهکار قابل اعتمادی نیست. در صفحه نمونه‌های کاربردی شرکت توسعه‌دهنده، الگوهای جالبی برای استفاده به‌عنوان دستور (Prompt) وجود دارد. برای نمونه در یک بررسی آزمایشی، از Grok خواسته شد تا یک ارائه ۶ اسلایدی پیرامون میزان دقت و سوگیری‌های خود بر اساس منابع مستند آماده کند و در اسلاید پایانی نیز اعتبارسنجی دقیقی ارائه دهد که نتیجه قابل توجهی رقم زد.

در برنامه Google Sheets، مدل Grok می‌تواند محدوده‌های انتخابی سلول‌ها را بخواند، همراه با ارجاع دقیق به داده‌ها پاسخ دهد، به سلول‌های خاص اشاره کند، فرمول‌ها را درون نوار فرمول بنویسد و نمودارها را درج نماید. این ابزار حتی در صورت تغییر فرضیات قادر به اجرای مجدد محاسبات و سناریوها است و هر تغییر را به‌شکل یک ویرایش معمولی ثبت می‌کند تا کاربر بتواند در صورت نیاز آن را بازگرداند.

مقایسه Grok با Google Gemini

چت‌بات Gemini به‌صورت پیش‌فرض در Google Workspace تعبیه شده است و از طریق آیکون Ask Gemini در گوشه سمت راست بالای برنامه‌های Gmail، Docs، Sheets، Slides، Drive و Chat باز می‌شود. با این وجود، دسترسی به این ابزار رایگان نیست؛ حساب‌های کاری نیازمند اشتراک‌های سازمانی منتخب هستند و کاربران شخصی نیز باید اشتراک‌های پولی Google AI Pro یا طرح‌های مشابه را تهیه کنند.

گوگل در ژانویه ۲۰۲۵ امکانات Gemini را در قالب طرح‌های تجاری و سازمانی خود ادغام کرد و به افزونه‌های جداگانه‌ای که هزینه هر کاربر را تا ۳۲ دلار در ماه افزایش می‌داد پایان داد. با این حال، دستیارهای هوشمند این شرکت همچنان پشت دیوار پرداخت قرار دارند و حتی با وجود گسترش دستیار عاملی پیشرفته Gemini Spark، دسترسی به این قابلیت‌ها به کاربران دارای اشتراک پولی محدود مانده است.

در نقطه مقابل، استفاده از Grok هیچ هزینه‌ای در بر ندارد و افزون بر آن، این تنها مدلی است که داده‌های پژوهشی را از شبکه اجتماعی X استخراج می‌کند؛ موضوعی که البته مزیت یا نقطه‌ضعف بودن آن جای بحث دارد. از سوی دیگر، Gemini با برنامه‌های متنوع‌تری هماهنگ است و در Gmail، Drive و Chat نیز کار می‌کند، در حالی که Grok در حال حاضر به سه برنامه Docs، Sheets و Slides محدود است. با فعال‌سازی اتصالات خارجی می‌توان دسترسی Grok به فایل‌های درایو و ایمیل‌ها را تا حدی برقرار کرد. در نهایت، اگر تمایلی به پرداخت هزینه اشتراک برای Gemini ندارید، Grok ساده‌ترین ابزار رایگان برای برخورداری از یک پنل هوش مصنوعی در محیط ابزارهای اداری گوگل است، مشروط بر آنکه با سطح مجوزهای دسترسی آن مشکلی نداشته باشید. در غیر این صورت، برای کسانی که اشتراک پولی Gemini دارند، استفاده از Grok ضرورت چندانی نخواهد داشت.