نامه سرگشاده ۲۵ غول فناوری به دولت آمریکا: مدل‌های هوش مصنوعی وزن‌باز را فدای انحصار نکنید

هم‌زمان با تشدید نظارت و موشکافی دولت ایالات متحده بر حوزه هوش مصنوعی، ۲۵ شرکت فناوری، سازمان صنعتی و صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر با انتشار نامه‌ای سرگشاده، از سیاست‌گذاران خواستند تا از مدل‌های هوش مصنوعی وزن‌باز (Open-weight) به‌طور جدی حمایت کنند.

این نامه سرگشاده که در قالب متنی نزدیک به هزار کلمه تنظیم شده است، در یک پیام خلاصه می‌شود: «لطفاً کنترل بازار هوش مصنوعی آمریکا را به انحصار آنتروپیک، گوگل و اوپن‌ای‌آی نسپارید.»

نکته جالب‌توجه این بود که در زمان انتشار اولیه، نام این سه شرکت بزرگ در میان امضاکنندگان دیده نمی‌شد؛ در حالی که فهرستی از نام‌های برجسته نظیر دل (Dell)، آی‌بی‌ام (IBM)، متا، مایکروسافت، میسترال (Mistral)، موزیلا، انویدیا، پلانتیر (Palantir) و پرپلکسیتی (Perplexity) و البته چندین شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر پای آن را امضا کرده بودند؛ سرمایه‌گذارانی که نگران بودند در صورت تعیین دستوریِ برندگان بازار توسط قوانین فدرال، ارزش سرمایه‌گذاری‌هایشان به‌شدت سقوط کند.

با این حال، سم آلتمن، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی، در واکنش به این نامه تأکید کرد تا زمانی که مدل‌های اختصاصی (بسته) نیز حضور داشته باشند، مشکلی با مدل‌های وزن‌باز ندارد. او گفت: «من می‌خواهم آمریکا هم در مدل‌های متن‌باز و هم در مدل‌های اختصاصی پیروز میدان هوش مصنوعی باشد و از دیدن این اقدام خوشحالم.» البته به نظر می‌رسد آلتمن اظهارات اخیر دین بال (Dean Ball)، مدیر بخش آینده‌پژوهی استراتژیک اوپن‌ای‌آی، را نادیده گرفته است؛ شخصی که پیش‌تر مدعی شده بود: «یکی از پیامدهای احتمالی دنیایی که مدل‌های وزن‌باز بر آن تسلط پیدا کنند، کمونیسم کامل در حوزه هوش مصنوعی است!»

در همین حال، جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، نیز دیدگاهی همسو با آلتمن مطرح کرد. او در پیامی در حمایت از این نامه سرگشاده نوشت: «مدل‌های باز باعث تقویت ایمنی و امنیت سایبری می‌شوند، سرعت نوآوری و فراگیری فناوری را افزایش می‌دهند و حاکمیت فناورانه را ممکن می‌سازند. جهان به هر دو دسته نیاز دارد: هم مدل‌های پیشرو بسته و هم مدل‌های پیشرو باز.»

این درخواست شرکت‌ها برای ملایمت و صبوری در قانون‌گذاری، پس از افشاگری‌های اخیر پیرامون اوپن‌ای‌آی مطرح می‌شود؛ ماجرایی که در آن مشخص شد این شرکت ارزیابی یک مدل امنیت سایبری را بدون نظارت کافی اجرا کرده و در نتیجه، ایجنت‌های هوش مصنوعی بدون مهار، از محیط ایزوله فرضی (سندباکس) خارج شده و به زیرساخت پلتفرم هاگینگ فیس (Hugging Face) نفوذ کرده‌اند.

این حادثه، تنها مدت کوتاهی پس از اعمال محدودیت‌های موقت ماه گذشته بر مدل‌های Fable 5 و Mythos 5 شرکت آنتروپیک، بار دیگر بحث خطرات مدل‌های هوش مصنوعی را به کانون توجه سیاست‌مداران در واشنگتن بازگرداند. این رویداد همچنین به نگرانی‌های عمیق میان قانون‌گذاران دامن زده است؛ قانون‌گذارانی که از همین حالا طرح‌هایی را برای مقابله با تهدیداتی ارائه داده‌اند که افراد اندکی ماهیت واقعی آن‌ها را درک می‌کنند.

این نامه با یادآوری جنبش نرم‌افزارهای متن‌باز در دهه ۱۹۸۰ میلادی آغاز می‌شود؛ جریانی تاریخی که باور غالب آن زمان مبنی بر اینکه کسب‌وکارها تنها با نرم‌افزارهای اختصاصی و بسته به رونق اقتصادی می‌رسند را با تردید جدی روبه‌رو کرد.

حمایت مایکروسافت از این نامه سرگشاده نیز طنز تاریخی جالبی دارد؛ چراکه استیو بالمر، مدیرعامل سابق این شرکت، زمانی سیستم‌عامل متن‌باز لینوکس را به سرطان تشبیه کرده بود که مالکیت معنوی را نابود می‌کند.

با این حال، آماندا براک (Amanda Brock)، مدیرعامل گروه حامی متن‌باز OpenUK، معتقد است که مسیر تحول مایکروسافت از مخالفت سرسختانه با متن‌باز به سمت مدیریت و حمایت از آن از طریق پلتفرم گیت‌هاب (GitHub)، نشان می‌دهد این شرکت به‌خوبی قدرت فناوری‌های باز را درک کرده است.

او در بیانیه‌ای پیرامون این موضوع تأکید کرد: «این نامه جوهره همان درک و بینش را بازتاب می‌دهد و توصیه‌ای خردمندانه به رهبری ایالات متحده، به‌ویژه در حوزه امنیت ارائه می‌کند. تمام نرم‌افزارها و سیستم‌های هوش مصنوعی ممکن است با ریسک‌های امنیتی همراه باشند، اما مدیریت این مخاطرات به شیوه‌ای باز، شفاف و مشارکتی بسیار اثربخش‌تر خواهد بود.»

امضاکنندگان استدلال می‌کنند که مدل‌های وزن‌باز — که هر فردی می‌تواند آن‌ها را دانلود کرده، تغییر داده و روی زیرساخت اختصاصی خود اجرا کند، هرچند فاقد سورس‌کد کامل، ابزارهای جانبی و داده‌های آموزشی لازم برای بازتولید مستقل مدل هستند — برای شکوفایی اقتصاد هوش مصنوعی، رقابت سالم در بازار، اعتماد مشتریان و ارتقای ایمنی سیستم‌ها نقشی کاملاً حیاتی دارند.

در بخشی از این نامه آمده است: «پیشتازی ما در حوزه هوش مصنوعی با عملکرد تنها یک مدل پیشرو سنجیده نخواهد شد، بلکه ملاک اصلی این است که آیا ایالات متحده می‌تواند اکوسیستمی قدرتمند و باز بسازد که در تمامی بخش‌های اقتصادی و صنعتی نفوذ کند یا خیر. چنین رویکردی برای خلق فرصت‌های نوآوری و رونق سراسری در کشور ضروری است.»

شایان ذکر است که اندکی پس از انتشار اولیه این خبر، شرکت‌های اوپن‌ای‌آی و گوگل نیز نام خود را به جمع امضاکنندگان این نامه سرگشاده اضافه کردند تا نشان دهند تمایلی به قرار گرفتن در موضع انحصارطلبی در برابر این ائتلاف بزرگ ندارند.