تگزاس در مسیر تبدیل به قطب مراکز داده هوش مصنوعی؛ از هجوم غول‌های فناوری تا توقف صدور مجوزها

ایالت تگزاس که در حال حاضر میزبان صدها مرکز داده هوش مصنوعی است، طی سال‌های آینده صدها مرکز دیگر را نیز افتتاح خواهد کرد. این ایالت در حال حاضر بیش از ۳۰۰ مرکز داده فعال و حدود ۲۵۰ مرکز در حال ساخت یا در مرحله برنامه‌ریزی دارد که در مجموع به ۵۶۱ مرکز می‌رسد و بخش عمده‌ای از آنها در منطقه دالاس و فورت ورث متمرکز شده‌اند. دسترسی به زمین و قیمت مناسب آن بدون شک از عوامل مهم این استقبال به‌شمار می‌روند؛ با این حال دلایل متعدد دیگری نیز وجود دارد که جذابیت بازار تگزاس را برای سرمایه‌گذاران زیرساخت توضیح می‌دهد.

بر اساس گزارش شرکت سرمایه‌گذاری و خدمات املاک تجاری CBRE، تا آوریل ۲۰۲۶ حدود ۷۸ درصد از سرمایه‌گذاران، منطقه دالاس و فورت ورث را به‌دلیل دسترسی مناسب و هزینه پایین برق، گستردگی فیبر نوری و ریسک کمتر بلایای طبیعی نسبت به سایر نقاط آمریکا، به‌عنوان «جذاب‌ترین بازار» برای توسعه مراکز داده معرفی کرده‌اند. بخش بزرگی از تگزاس، از جمله شهرهای بزرگ آن، بازار انرژی مقررات‌زدایی‌شده‌ای دارد که به خانه‌ها و کسب‌وکارها اجازه می‌دهد تامین‌کننده برق خود را به دلخواه انتخاب کنند و وابسته به یک شرکت محلی نباشند. این ساختار اگرچه با هدف افزایش حق انتخاب و تقویت رقابت طراحی شده، اما در عمل اغلب به افزایش هزینه‌ها انجامیده است.

تگزاس هم‌چنین به داشتن مقررات منعطف و حامی کسب‌وکارها شهرت دارد و با در نظر گرفتن معافیت مالیات بر فروش برای مراکز داده، تلاش کرده جذابیت خود را برای سرمایه‌گذاران دوچندان کند. در جریان اعلام سرمایه‌گذاری ۴۰ میلیارد دلاری گوگل با هدف تقویت زیرساخت‌های هوش مصنوعی این ایالت، گرگ ابوت فرماندار تگزاس، این ایالت را «مرکز ثقل توسعه هوش مصنوعی» خواند و این قرارداد را فرصتی برای اشتغال‌زایی گسترده توصیف کرد. با این همه، هرچند تگزاس مقصدی آرمانی برای شکوفایی مراکز داده هوش مصنوعی به نظر می‌رسد، اما این تأسیسات با موج فزاینده‌ای از نارضایتی و مخالفت شهروندان مواجه شده‌اند.

افزایش نارضایتی عمومی از گسترش مراکز داده

امروزه چالش‌های متعددی مراکز داده را به موضوعی جنجالی تبدیل کرده‌اند؛ از جمله مصرف سرسام‌آور منابع عمومی که به گرانی قبوض آب و برق (به‌ویژه در مناطقی با محدودیت منابع) منجر می‌شود و تولید آلایندگی‌هایی که تغییرات اقلیمی را تشدید می‌کند. از سوی دیگر، مراکز داده هوش مصنوعی با ایجاد کمبود در بازار تراشه‌های حافظه، بهای محصولات مصرفی حوزه فناوری را افزایش داده‌اند و پیامدهای پیش‌بینی‌نشده‌ای مانند ایجاد اختلال برای دامداری‌ها و باغ‌وحش‌ها به‌همراه داشته‌اند. مجموع این عوامل باعث شده شمار فزاینده‌ای از ساکنان محلی در برابر احداث تأسیسات جدید مقاومت کنند و خواستار وضع قوانین نظارتی سخت‌گیرانه‌تر بر مراکز موجود شوند.

دیدگاه عمومی درباره مراکز داده و پیامدهای محیطی آنها به‌شدت منفی شده و مقامات منتخب محلی و ایالتی نیز متوجه این حساسیت‌ها شده‌اند. در ماه ژوئیه، نیویورک نخستین ایالتی نام گرفت که وقفه‌ای یک‌ساله بر ساخت مراکز داده جدید اعمال کرد تا فرصت لازم برای تدوین چارچوب‌های قانونی و کاهش آثار مخرب این پروژه‌ها فراهم شود. تاکنون ۱۶ ایالت لوایحی را برای مهار و مدیریت پروژه‌های جدید پیشنهاد داده‌اند، هرچند که بررسی برخی از این طرح‌ها متوقف شده است.

حتی گرگ ابوت، فرماندار تگزاس که این روزها درگیر رقابت انتخاباتی نزدیکی است، مواضع پیشین خود را تغییر داده است. او در ماه اوت دستور داد تمام پروژه‌های پیشنهادی مراکز داده مورد حسابرسی و بازبینی همه‌جانبه قرار گیرند و در ماه سپتامبر نیز صدور هرگونه مجوز جدید برای مراکز داده را تا زمان تکمیل این حسابرسی متوقف کرد. این فرمان‌های اجرایی در عمل حکمی معادل توقف کامل پروژه‌ها در تگزاس دارند؛ چرخشی چشمگیر در کمتر از یک سال که نشان‌دهنده حساسیت افکار عمومی و ناخشنودی گسترده مردم از توسعه بی‌رویه مراکز داده است.

کدام ایالت‌های دیگر آمریکا شاهد رشد مراکز داده هستند؟

شمارش دقیق مراکز داده کار چندان ساده‌ای نیست، زیرا تعریف جهان‌شمول و ثابتی برای ابعاد یک مرکز داده وجود ندارد. علاوه بر این، معیارهای سنجش نیز متفاوت است؛ برخی آمارها فقط تأسیسات فعال را به‌شمار می‌آورند، در حالی که برخی دیگر حجم مصرف برق یا مساحت فیزیکی را معیار قرار می‌دهند. پیش از توقف مجوزها، تگزاس در مسیر تبدیل شدن به بزرگ‌ترین پایگاه مراکز داده تا پایان این دهه قرار داشت، اما با وضعیت کنونی ممکن است جایگاه نخست همچنان در اختیار ایالت ویرجینیا باقی بماند.

بر اساس داده‌های نقشه مراکز داده آمریکا (U.S. Data Center Map) که تأسیسات فعال، در دست ساخت و برنامه‌ریزی‌شده را رصد می‌کند، ویرجینیا با ۵۹۱ مرکز داده در صدر و تگزاس با ۵۶۱ مرکز در رتبه دوم جای دارد. کالیفرنیا با اختلافی قابل توجه و داشتن ۳۴۳ مرکز در رتبه سوم است و پس از آن ایالت‌های اوهایو (۲۳۸ مرکز) و جورجیا (۲۳۲ مرکز) قرار دارند. طولانی شدن روند ارزیابی و بازبینی در تگزاس می‌تواند این فاصله را بیشتر کند. در نظرسنجی CBRE حدود ۷۲ درصد از سرمایه‌گذاران، شمال ویرجینیا را نیز بازاری جذاب ارزیابی کرده بودند؛ هرچند ویرجینیا نیز در پاسخ به مطالبات عمومی، در حال تشدید قوانین نظارتی است.

در ماه سپتامبر، ابیگیل اسپانبرگر فرماندار ویرجینیا، استانداردهای جامع پاسخگویی برای مراکز داده را اعلام کرد و لایحه جدید سنای این ایالت برای توقف تاییدیه‌های تازه نیز با حمایت هر دو حزب مواجه شده است. از نظر میزان مصرف انرژی، تگزاس ارقام شگفت‌انگیزی ثبت کرده است؛ مجموع ظرفیت برق پیش‌بینی‌شده برای مراکز داده این ایالت ۱۰۳٫۷ گیگاوات برآورد شده که ۱۰٫۵ گیگاوات آن مربوط به تأسیسات فعال کنونی است. ویرجینیا با مجموع ۴۰٫۶ گیگاوات و ۹ گیگاوات مصرف فعال در جایگاه دوم قرار دارد. ایالت پنسیلوانیا نیز با مجموع ۲۳٫۴ گیگاوات در رتبه بعدی است، هرچند تنها ۳۲۸٫۶ مگاوات از آن به مراکز فعال اختصاص دارد. اگر صرفاً تأسیسات فعال سنجیده شوند، جورجیا با ۲٫۵ گیگاوات مصرف فعال رتبه سوم را به خود اختصاص می‌دهد.