هجوم دیتاسنترها به تگزاس؛ دستاوردهای چند دهه در بهبود کیفیت هوا در خطر نابودی است

بر اساس گزارش جدیدی از مرکز تحقیقات پیشرفته هیوستون (HARC)، ساخت و توسعه دیتاسنترها خبر ناگواری برای محیط‌زیست ایالت تگزاس به شمار می‌رود؛ چراکه برآوردها نشان می‌دهد بخش‌های تولید برق و صنعتی این ایالت ممکن است شاهد بازگشت سطح آلاینده‌ها به ارقامی باشند که از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی به بعد ثبت نشده است.

دیتاسنترها حجم سرسام‌آوری از انرژی برق را مصرف می‌کنند و توسعه‌دهندگان در بسیاری از مواقع این توان مورد نیاز را از هر کجایی که ممکن باشد تأمین می‌کنند. این روند اغلب به نصب توربین‌های گازی «متحرک» در محل احداث پروژه‌ها منجر شده است؛ اقدامی که عملاً قوانین زیست‌محیطی و الزامات گزارش‌دهی درباره پیامدهای آلودگی را دور می‌زند.

به گفته محققان این مرکز، اگر تقاضای برق دیتاسنترها با ترکیب پیش‌بینی‌شده از شبکه برق تأمین شود، ذرات ریز اکسید نیتروژن (NOx) که عامل شناخته‌شده شکل‌گیری مه‌دود (اسموگ) هستند، ممکن است بیش از ۱۳۵ درصد افزایش یابند و به سطحی برسند که از سال ۲۰۰۴ تاکنون مشاهده نشده است. ترکیبات آلی فرار (VOC) نیز با جهشی چشمگیر، بیش از ۳۰ درصد از ارقام سال ۲۰۰۲ فراتر خواهند رفت. سایر آلاینده‌ها مانند ذرات معلق PM2.5 و دی‌اکسید گوگرد نیز دوباره به رکوردهای اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی بازخواهند گشت.

البته این آمارها در قالب یک هشدار مطرح شده‌اند و سرنوشتی حتمی به شمار نمی‌آیند. گزارش نشان می‌دهد که احتمال دارد بسیاری از این پروژه‌های دیتاسنتر اصلاً ساخته نشوند؛ همچنین توسعه‌دهندگان می‌توانند با انتخاب ترکیبی از انرژی‌های تجدیدپذیر و شبکه سراسری، در کنار به‌کارگیری سامانه‌های جذب آلاینده‌ها در محل پروژه، انتشار کربن، VOC و NOx را مهار کنند. در سناریویی خوش‌بینانه‌تر، میزان انتشار اکسیدهای نیتروژن می‌تواند تا ۱۰ برابر کمتر باشد.

این وضعیت نه‌تنها سلامت ساکنان محلی را تهدید می‌کند، بلکه حاصل چند دهه پیشرفت زیست‌محیطی را نیز به خطر می‌اندازد. در گزارش تأکید شده است که کنترل آلایندگی اگزوز خودروها، تغییر به سمت سوخت‌های پاک‌تر، کنار گذاشتن تدریجی زغال‌سنگ و کاهش انتشار آلاینده‌های نیروگاهی در طول سال‌های گذشته، همگی دست به دست هم داده بودند تا هوایی پاک‌تر برای همگان فراهم شود.

جان هال (John Hall)، مدیرعامل مرکز تحقیقات پیشرفته هیوستون، در بیانیه‌ای پیرامون این موضوع گفت: «یافته‌های ما عمیقاً نگران‌کننده است؛ این احتمال وجود دارد که فرزندان و نوادگان ما هوایی به‌مراتب آلوده‌تر از آنچه ما تنفس کردیم، استنشاق کنند. بخش حمل‌ونقل، مسئولان ایالتی و سایر ذی‌نفعان دهه‌ها تلاش کرده‌اند تا این اعداد و ارقام را با موفقیت کاهش دهند و اکنون تمامی این دستاوردها در آستانه نابودی قرار دارد.»

این گزارش در نهایت به این جمع‌بندی می‌رسد که عملاً هیچ سناریویی وجود ندارد که در آن میزان آلاینده‌های جوی افزایش پیدا نکند. احداث دیتاسنترها نیازمند توان الکتریکی بسیار عظیمی خواهد بود و تأمین ۱۰۰ درصدی این انرژی صرفاً از طریق منابع تجدیدپذیر عملاً غیرممکن است؛ با این حال، اگر توسعه‌دهندگان رویکردی مسئولانه‌تر در قبال محیط‌زیست در پیش بگیرند و منابع برق پاک‌تری را انتخاب کنند، شدت این آسیب‌ها به‌شدت کاهش خواهد یافت.

اعتراضات عمومی علیه ساخت دیتاسنترها تاکنون موجب تأخیر در اجرای پروژه‌های متعددی شده و در نقاط مختلف کشور، احکام توقف موقت برای ساخت‌وساز آن‌ها صادر شده است. شاید اعمال این تعلیق‌ها راهکار ساده‌تری در مقایسه با متقاعد ساختن شرکت‌ها برای استفاده از روش‌های پرهزینه‌تر تأمین انرژی باشد؛ حتی اگر این روش‌های پاک به حفظ هوای سالم برای شهروندان کمک کنند.