توسعه سریع مراکز داده در تگزاس، دستاوردهای چند دهه بهبود کیفیت هوا را تهدید می‌کند

بر اساس گزارش جدید مرکز تحقیقات پیشرفته هیوستون (HARC)، ساخت گسترده مراکز داده در تگزاس خبر بسیار ناگواری برای محیط زیست این ایالت بهشمار میرود. این گزارش هشدار می‌دهد که بخش‌های صنعتی و تولید برق ایالت تگزاس ممکن است شاهد بازگشت حجم آلایندهها به سطوحی باشند که از اوایل دهه ۲۰۰۰ تاکنون سابقه نداشته است.

مراکز داده حجم سرسامآوری از برق را مصرف می‌کنند و در بسیاری از مواقع، توسعهدهندگان انرژی مورد نیاز خود را از هر منبع در دسترسی تأمین می‌کنند. این رویکرد در موارد متعددی به نصب توربینهای گازی سیار در محل این مراکز منجر شده است؛ اقدامی که قوانین زیستمحیطی و الزام به ارائه گزارش‌های اثرات انتشار آلایندگی را دور میزند.

طبق ارزیابی HARC، اگر تقاضای برق مراکز داده از طریق ترکیب پیشبینیشده منابع شبکه سراسری تأمین شود، انتشار ذرات ریز اکسید نیتروژن (NOx) که عامل اصلی ایجاد مهدود و آلودگی هوا شناخته میشوند، ممکن است بیش از ۱۳۵ درصد افزایش یابد و به ارقامی برسد که از سال ۲۰۰۴ ثبت نشده بود. علاوه بر این، ترکیبات آلی فرار (VOC) نیز با جهشی چشمگیر روبهرو شده و بیش از ۳۰ درصد از سطح ثبتشده در سال ۲۰۰۲ فراتر خواهند رفت. سایر آلایندهها نظیر ذرات معلق PM2.5 و سطح دی‌اکسید گوگرد نیز مجدداً به مقادیر نگرانکننده اوایل دهه ۲۰۰۰ بازخواهند گشت.

البته این پیشبینی یک هشدار جدی است و نمیتوان آن را سرنوشتی حتمی تلقی کرد. این گزارش تأکید می‌کند که ممکن است بسیاری از پروژه‌های مراکز داده اصلاً ساخته نشوند؛ همچنین سازندگان می‌توانند به سراغ ترکیبی از انرژیهای تجدیدپذیر و شبکه سراسری بروند و سامانههای فیلتراسیون و جذب کربن، ترکیبات آلی فرار و اکسید نیتروژن را در محل نصب کنند. در یک سناریوی خوشبینانهتر، میزان انتشار اکسید نیتروژن می‌تواند تا ۱۰ برابر کمتر از پیشبینیهای فعلی باشد.

این وضعیت نهتنها برای ساکنان محلی زیانبار است، بلکه دستاوردهای چندین دهه گذشته را نیز بر باد می‌دهد. گزارش یادشده خاطرنشان می‌کند که اقداماتی مانند کنترل گازهای خروجی از اگزوز خودروها، تغییر الگوی مصرف بهسمت سوختهای پاکتر، کنار گذاشتن تدریجی زغال‌سنگ و کاهش آلایندگی نیروگاهها، همگی به کاهش سطح آلایندههای سمی در جو زمین و ارتقای کیفیت هوای تنفسی برای عموم مردم کمک کرده بودند.

جان هال، مدیرعامل مرکز HARC، در بیانیهای اعلام کرد: «تحلیل ما مایه نگرانی جدی است؛ احتمال بالایی وجود دارد که فرزندان و نوادگان ما هوایی آلودهتر از آنچه ما تنفس کردهایم را استنشاق کنند. بخش حملونقل، مسئولان ایالتی و سایر ذینفعان دهها سال تلاش کردهاند تا این ارقام آلایندگی را با موفقیت کاهش دهند، اما اکنون تمام این دستاوردها در معرض خطر جدی قرار گرفته است.»

در نهایت، این گزارش نتیجهگیری می‌کند که هیچ سناریویی وجود ندارد که در آن سطح آلایندههای جوی افزایش نیابد؛ زیرا احداث مراکز داده نیازمند برق بسیار بیشتری است و هیچ راهی برای تأمین ۱۰۰ درصدی این انرژی منحصراً از منابع تجدیدپذیر وجود ندارد. با این وجود، اگر توسعهدهندگان در زمینه انتخاب منابع تأمین انرژی تصمیمات مسئولانهتر و سازگارتری با محیط زیست اتخاذ کنند، پیامدهای منفی این روند بهشکل محسوسی تعدیل خواهد شد.

در همین حال، اعتراضات مردمی به ساخت مراکز داده به تأخیر در اجرای پروژه‌های متعددی منجر شده و در نقاط مختلف کشور، احکام توقف موقت برای ساخت این تأسیسات صادر شده است. به نظر می‌رسد اعمال این محدودیتها راهکاری سادهتر از متقاعد کردن سازندگان برای انتخاب روش‌های تأمین انرژی کندتر و پرهزینهتر باشد؛ حتی اگر آن راهکارها به حفظ پاکیزگی هوا کمک شایانی کنند.