رأی تاریخی دادگاه ژاپن علیه کلون‌های هوش مصنوعی: صدای انسان مصونیت قانونی دارد!

یک صداپیشه سرشناس انیمه در ژاپن توانست در پرونده شکایت خود علیه یک حساب ناشناس در تیک‌تاک، به پیروزی مهمی دست پیدا کند.

دادگاه توکیو در یک پرونده تاریخی و سرنوشت‌ساز، حق را به این صداپیشه ژاپنی داد که مدعی شده بود یک حساب تیک‌تاک با استفاده از هوش مصنوعی، صدای بم و پرطنین او را کلون کرده است. دادگاه در این حکم اعلام کرد که صدای انسان طبق قانون دارای مصونیت است و باید از آن محافظت شود.

کنجیرو تسودا (Kenjiro Tsuda) یکی از سرشناس‌ترین صداپیشگان انیمه در ژاپن است که در طول بیش از ۳۰ سال فعالیت حرفه‌ای، در شمار بی‌شماری فیلم، سریال و بازی ویدیویی هنرنمایی کرده است؛ هرچند اجرای او در نقش ستو کایبا (Seto Kaiba) در Yu-Gi-Oh! را می‌توان مشهورترین و ماندگارترین نقش او دانست. تسودا تأکید کرد که صدای راوی در چندین ویدیوی تیک‌تاک که بین ژوئیه ۲۰۲۴ تا نیمه دوم سال گذشته توسط یک حساب ناشناس منتشر شده بود، با هوش مصنوعی از روی صدای او کپی‌برداری شده است. هرچند او در این دادگاه به موفقیت دست یافت، اما درخواستش مبنی بر ملزم کردن تیک‌تاک به حذف ویدیوهای مورد نظر رد شد؛ چراکه حساب خاطی پیش از این توسط صاحبش حذف شده بود.

به گزارش AFP، دادگاه در رأی خود تصریح کرد که استفاده از صدای یک بازیگر بدون اجازه، مصداق نقض حقوق تصویر و شهرت (Publicity Rights) فرد محسوب می‌شود. این پرونده نخستین شکایت و حکم قضایی در این زمینه در تاریخ ژاپن به شمار می‌آید.

تسودا در دفاعیات خود استدلال کرد که عمق و طنین خاص و متمایز این گویندگیِ تولیدشده با هوش مصنوعی کاملاً نشان می‌داد که صدا از روی لحن او برداشته شده است. تیم حقوقی این بازیگر اعلام کرد که محبوبیت حساب کاربری مذکور — که در اوج فعالیتش بیش از ۲۰۰ هزار دنبال‌کننده داشت — به دلیل جذابیت شنیدن محتوای جنجالی و زرد با صدای یک ستاره سرشناس بوده است. از سوی دیگر، طبق اسناد دادگاه که توسط AFP بررسی شده، تیک‌تاک در پاسخ استدلال کرده بود که در این ویدیوها صرفاً از یک «صدای عمومی مردانه» استفاده شده و شباهت آن به صدای تسودا قابل بحث است.

دولت ژاپن در راهبرد ملی خود به شکل چشمگیری رویکردی حامی توسعه هوش مصنوعی در پیش گرفته است؛ با این حال، نگرانی‌ها در میان صداپیشگان انیمه روزبه‌روز بیش‌تر می‌شود و آنها خواهان اقدامات جدی‌تری برای محافظت از هنرمندانی هستند که آثار یا ویژگی‌های فردی‌شان بدون اجازه بلعیده و خوراک این فناوری می‌شود. سال گذشته نیز دولت ژاپن از شرکت OpenAI خواست تضمین دهد که محتوای انیمه و مانگا — که آنها را «گنجینه‌های غیرقابل جایگزین» خوانده بود — به گونه‌ای که کپی‌رایت را نقض کند برای آموزش مدل ویدیوساز Sora 2 مورد استفاده قرار نگیرد.