هشدار جنجالی فرمانده پهپادی اوکراین با جایزه ۲۰ میلیون دلاری: «کنترل هوش مصنوعی داره از دست بشر خارج میشه!»

• رابرت برودی ملقب به «مادیار»، فرمانده نیروهای پهپادی اوکراین، هشدار داده که بشریت در آینده‌ای نه‌چندان دور کنترل سلاح‌های مجهز به هوش مصنوعی را کاملاً از دست خواهد داد.
• دادگاه‌های روسیه برودی را به‌صورت غیابی به حبس ابد محکوم کرده‌اند و به گفته ارتش اوکراین، مسکو جایزه‌ای ۲۰ میلیون دلاری برای سر او تعیین کرده است.
• این هشدار جدی درست پس از آن مطرح می‌شود که گزارش‌هایی از کشته شدن غیرنظامیان با یک پهپاد تمام‌خودکار روسی منتشر شد؛ آن هم تنها چند هفته پیش از تصمیم سرنوشت‌ساز سازمان ملل برای آغاز مذاکرات محدودسازی سلاح‌های خودکار.

رابرت «مادیار» برودی (Robert Brovdi)، فرمانده نیروهای سامانه‌های بدون سرنشین اوکراین (USF)، صراحتاً هشدار داده که بشر در حال از دست دادن کنترل و تسلط خود بر هوش مصنوعی در میدان‌های نبرد است.

این اظهارات در جریان گفت‌وگو با روزنامه دیلی تلگراف (The Daily Telegraph) مطرح شد؛ یعنی درست سه روز بعد از آنکه وال استریت ژورنال گزارش داد روسیه برای کسب هرگونه اطلاعاتی از محل حضور او، جایزه‌ای ۲۰ میلیون دلاری تعیین کرده است.

برودی، تاجر سابق غلات که از ژوئن ۲۰۲۵ فرماندهی یگان سامانه‌های بدون سرنشین اوکراین را به دست گرفته، معتقد است پیوند زدن هوش مصنوعی با سامانه‌های بدون سرنشین و رباتیک، سلاحی در دست بشر می‌گذارد که مهار کردنش تقریباً غیرممکن خواهد بود؛ سلاحی با تبعاتی هولناک که بسیار فراتر از میدان جنگ می‌رود و آینده تمدن بشری را نشانه می‌گیرد.

او در مقایسه با اکثر فرماندهان هم‌رده‌اش خیلی رک‌تر و بی‌پرده‌تر حرف می‌زند؛ چراکه اغلب طراحان نظامی هنوز بین رویکردهای سنتی و مدرن معلق مانده‌اند، با احتیاط از هوش مصنوعی استقبال می‌کنند و ترجیح داده‌اند منتظر بمانند و ببینند ادغام این فناوری در سیستم‌های فرماندهی و کنترل تا کجا پیش می‌رود.

او با تاکید بر اینکه قصد ترساندن مخاطبان را ندارد، گفت: «به نظر من، هر چقدر هم که این حرف شخصی و سلیقه‌ای به نظر برسد، واقعیت این است که بشریت دارد کنترل اوضاع را از دست می‌دهد.» البته منظور او بیش‌تر به فاز فعلی توسعه مربوط می‌شد تا کلیت هوش مصنوعی به عنوان یک مفهوم مستقل.

می‌توان ادعا کرد که استفاده گسترده از پهپادهای خودران در جنگ‌های امروزی، بخشی از نشانه‌های همین از دست رفتن کنترل است. یکی از مثال‌های عینی او اوکراین است؛ کشوری که با وجود نداشتن نیروی دریایی قدرتمند، توانسته با تکیه بر سامانه‌های خودکار، ضربات مهلکی به «ناوگان سایه» روسیه وارد کند و مانع فعالیت عادی آن شود.

ناوگان سایه روسیه در اینجا مثال جالب‌توجهی است، زیرا نقش شاهرگ حیاتی را در تأمین مالی ماشین جنگی این کشور بازی می‌کند و به موضوعی جنجالی میان اوکراین، آمریکا و روسیه تبدیل شده است؛ تا جایی که رئیس‌جمهور آمریکا، اوکراین را به دلیل حمله به زیرساخت‌های انرژی و خطوط تأمین روسیه و در نتیجه افزایش قیمت جهانی نفت سرزنش کرد، در حالی که ایران نیز با ترکیبی طعنه‌آمیز از پهپادها و مین‌های دریایی توانسته صادرات نفت خاورمیانه را تحت تأثیر قرار دهد.

برودی پهپادها را «طاعون هزاره سوم» نامید؛ تعبیری که در اوت ۲۰۲۶ در گفت‌وگو با شبکه SVT سوئد هم به کار برده بود، هرچند هم‌زمان اعتراف کرد که این پرنده‌ها در «محاصره از راه دور شبه‌جزیره کریمه» بدون نیاز به حضور فیزیکی نیروها چقدر کارآمد بوده‌اند.

با این حال، به نظر می‌رسد مرزی که او از آن صحبت می‌کند شاید همین حالا هم شکسته شده باشد و جالب اینجاست که احتمالاً طرف مقابل نخستین ضربه را با این فناوری وارد کرده است.

نیویورک تایمز در اوت ۲۰۲۶ گزارش داد که بر اساس یافته‌های بازرسان اوکراینی، یک پهپاد روسی مدل «مولنیا» (Molniya) مجهز به ماژول پردازشی Jetson Orin شرکت انویدیا (Nvidia) و بدون هیچ‌گونه آنتن رادیویی، هدف نهایی خود را کاملاً مستقل انتخاب کرده و در تاریخ ۶ ژوئیه با حمله به یک پمپ بنزین در زاپروژیا، سه غیرنظامی را به کام مرگ کشانده است.

در این میان، سرعت دیپلماسی جهانی به شکل فاجعه‌باری از سرعت پیشرفت فناوری عقب‌تر است؛ مذاکرات سازمان ملل درباره سلاح‌های مرگبار خودمختار تحت کنوانسیون سلاح‌های متعارف خاص (CCW) در ۵ سپتامبر با گزارش نهایی به کار خود پایان داد که دیده‌بان حقوق بشر (Human Rights Watch) آن را گزارشی «به‌شدت تضعیف‌شده و بی‌خاصیت» توصیف کرد و روسیه و ایالات متحده را از جمله کشور‌هایی دانست که مانع تصویب مفاد جدی در آن شدند.

به گفته دیده‌بان حقوق بشر، در حال حاضر ۷۶ کشور جهان از مذاکره برای تدوین قوانین الزام‌آور حمایت می‌کنند و کنفرانس بازنگری کنوانسیون که قرار است بین ۱۶ تا ۲۰ نوامبر برگزار شود، مشخص خواهد کرد که آیا این مذاکرات عملاً به نتیجه می‌رسند یا خیر.

البته برودی را نمی‌توان یک ناظر بی‌طرف در این ماجرا دانست؛ او در سپتامبر ۲۰۲۴ در مصاحبه‌ای با اکونومیست ادعا کرده بود که ظرف شش تا هشت ماه، پهپادهای اوکراینی دیگر نیازی به خلبان انسانی نخواهند داشت. نیازی به گفتن نیست که این پیش‌بینی هنوز کاملاً محقق نشده و حتی در حمله پهپادی روسیه نیز از بینایی ماشین فقط برای قفل کردن روی هدف پس از انتخاب اولیه توسط اپراتور انسانی استفاده شده بود.

با تمام این اوصاف، این هشدار از زبان فرماندهی که در قلب جنگی پنج‌ساله ایستاده، ارزش شنیدن دارد. جالب اینجاست همان فرماندهی که می‌گوید کنترل سلاح‌های هوش مصنوعی دارد از دست بشر خارج می‌شود، هم‌زمان متحدانش را تحت فشار گذاشته تا هرچه سریع‌تر نیروهای پهپادی خود را بسازند؛ از جمله فشار بر بریتانیا برای تشکیل یک شاخه نظامی مستقل بدون سرنشین. به گزارش رسانه UNITED24، او مدعی شده که چهار عضو ناتو به صورت چراغ‌خاموش در حال ساخت یگان‌های اختصاصی خود هستند، هرچند از بردن نام آنها خودداری کرده است.

حمله مرگبار اخیر روسیه نشان می‌دهد که نگرانی او اصلاً فرضی یا اغراق‌آمیز نیست؛ اما از سوی دیگر، این هشدارها از زبان فرماندهی شنیده می‌شود که پیش‌بینی‌های قبلی‌اش همیشه جلوتر از واقعیت بوده است. بنابراین می‌توان گفت زمان‌بندی‌های او شاید تا حدی برای تقویت روایت خودش بزرگ‌نمایی شده باشند؛ به‌ویژه در شرایطی که اوکراین درگیر یک جنگ نامتقارن است و هر دو طرف میدان همین حالا هم برای هدف‌گیری، هدایت مهمات پرسه‌زن (انتحاری) و رصد خطوط تدارکاتی، به شکل همه‌جانبه از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند.