رای منفی شهروندان آمریکایی به گسترش مراکز داده؛ غول‌های فناوری انگیزه مردم را سیاسی می‌دانند

برنامه بزرگ و پرشتاب دونالد ترامپ برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در آمریکا اکنون با کندی شدیدی روبه‌رو شده است؛ زیرا رای‌دهندگان در انتخابات اخیر با اکثریتی قاطع از نامزدها و طرح‌هایی حمایت کردند که خواهان اعمال محدودیت‌های گسترده بر هوش مصنوعی و مراکز داده در سراسر این کشور هستند.

گزارش موسسه نظرسنجی Redbud Consulting که طرح‌های مربوط به مراکز داده در برگه‌های رای را رصد کرده است، نشان می‌دهد از میان ۴۴ طرح پیشنهادی در ۱۰ ایالت با هدف محدودسازی مراکز داده، تاکنون ۳۸ طرح به تصویب رسیده است. این مصوبات شامل ده‌ها مورد تعلیق موقت و ممنوعیت ساخت‌وساز می‌شود. به باور تحلیلگران، این قوانین تاثیری بر پروژه‌های در حال ساخت یا تاییدشده تا سال ۲۰۲۷ نخواهند داشت، اما پروژه‌های بزرگ برنامه‌ریزی‌شده برای سال ۲۰۲۸ را با چالش جدی مواجه می‌کنند. در این میان، تنها یک طرح با ادامه فعالیت یک مرکز داده موافقت کرد. با این حال، حتی این پیروزی کوچک نیز نشانه مقاومت در برابر صنعت هوش مصنوعی بود؛ چراکه سازندگان این مرکز داده در یکی از شهرهای داکوتای شمالی را ملزم می‌کند برای توسعه یا ارائه پروژه‌های جدید، هزینه بررسی‌های مستقل زیست‌محیطی را پرداخت کرده و جلسات استماع عمومی با حضور شهروندان برگزار کنند.

رای‌دهندگان افزون بر افزایش قوانین سخت‌گیرانه برای مراکز داده، از نامزدهای منتقد هوش مصنوعی نیز حمایت کردند و مسئولانی را برگزیدند که وعده داده‌اند در ایالت‌های کلیدی میزبان بیشترین ظرفیت مراکز داده آمریکا، نظارت‌ها را به‌شدت افزایش دهند.

مهم‌ترین رویداد در این میان، پیروزی جینا هینوخوسا، نامزد دموکرات در انتخابات فرمانداری تگزاس بود؛ رویدادی که به گزارش اکسیوس محاسبات برنامه ترامپ برای توسعه هوش مصنوعی را کاملاً برهم می‌زند. بر اساس گزارش بلومبرگ، انتخاب هینوخوسا توسعه‌دهندگان زیرساخت را با «بدترین سناریوی ممکن» روبه‌رو کرده است. ایالت تگزاس کانون اصلی رونق هوش مصنوعی به‌شمار می‌رود و انتظار می‌رفت بیش از ۴۱ درصد از کل ظرفیت جدید مراکز داده آمریکا در سال ۲۰۲۸ را به خود اختصاص دهد.

اکنون هینوخوسا قصد دارد پروژه‌ها را تا زمان تصویب قوانینی جامع برای «مهار اثرات مخرب بر آب، برق، هوا و حقوق مالکیت» به تعویق بیندازد. به گزارش بلومبرگ، با این تصمیم حدود ۱۳ گیگاوات از ظرفیت مراکز داده در معرض بلاتکلیفی قرار گرفته است. گوردون جانسون از موسسه تحقیقاتی GLJ Research در یادداشتی هشدار داد که در تگزاس پروژه‌هایی که برق، مجوزها و سازه‌های فلزی آماده دارند به کار خود ادامه می‌دهند، اما پروژه‌هایی که برق دارند ولی فاقد مجوزهای زیست‌محیطی ایالتی هستند با تاخیری ۱۲ تا ۱۸ ماهه مواجه خواهند شد. حتی ممکن است برخی پروژه‌ها به‌طور کامل از تگزاس خارج شده و به لوئیزیانا یا جورجیا منتقل شوند یا به‌کلی متوقف گردند.

در یادداشت جانسون آمده است که فرماندار جدید تا زمان تصویب قوانینی که به جوامع محلی حق اظهارنظر بدهد، از قبوض برق و آب خانگی در برابر گرانی محافظت کند و معافیت‌های مالیاتی مراکز داده را متوقف سازد، ساخت پروژه‌ها را به حالت تعلیق درخواهد آورد؛ اکنون پرسش اصلی این است که این وقفه تا چه زمانی ادامه خواهد داشت. لیبی کنتریل، مدیر سیاست‌گذاری عمومی در موسسه سرمایه‌گذاری PIMCO نیز هشدار مشابهی داده و تاکید کرده است که حتی اگر توقف سراسری در سطح ایالت اعمال نشود، در هر صورت موانع زیادی پیش روی توسعه هوش مصنوعی پدید خواهد آمد؛ چراکه دریافت مجوزها و تاییدیه‌ها به زمان بسیار بیشتری نیاز خواهد داشت و توسعه‌دهندگان مراکز داده مجبور به دادن امتیازات بیشتری خواهند شد.

تلاش غول‌های فناوری برای کم‌اهمیت جلوه دادن نتایج انتخابات

تگزاس تنها نقطه دستخوش تحول نبود. دموکرات‌ها در انتخابات فرمانداری سه ایالت بزرگ دیگر یعنی آریزونا، جورجیا و اوهایو نیز که پیش‌تر مشتاق جذب توسعه‌دهندگان مراکز داده بودند به پیروزی رسیدند. در مجموع، اکسیوس برآورد کرده است که نزدیک به دوسوم از ظرفیت مراکز داده پیش‌بینی‌شده برای سال ۲۰۲۸ ممکن است با تاخیرهایی مشابه مواجه شوند. بلومبرگ نیز تخمین می‌زند که نیمی از مراکز داده در آمریکا اکنون در برابر نظارت‌های دقیق‌تر آسیب‌پذیر شده‌اند.

این تاخیرها برای شرکت‌های هوش مصنوعی یک کابوس تمام‌عیار است؛ زیرا هرگونه وقفه دستیابی به درآمدها را به تعویق می‌اندازد، آن هم در شرایطی که شرکت مشاوره فناوری Gartner اخیراً برآورد کرده است که رونق هوش مصنوعی نزدیک به ۵ تریلیون دلار با مرحله سوددهی و بازگشت سرمایه‌گذاری‌های خود فاصله دارد.

به احتمال زیاد به‌زودی توسعه‌دهندگان در سراسر آمریکا با مقررات سخت‌گیرانه‌تری روبه‌رو خواهند شد؛ مقرراتی که معافیت‌های مالیاتی را محدود می‌کند و خواهان حمایت شفاف از ساکنان محلی در زمینه پرداخت هزینه‌های زیرساخت شبکه برق و مصرف آب است. گزارش بلومبرگ نشان می‌دهد این دست قوانین هزینه‌های توسعه‌دهندگان را در نامناسب‌ترین زمان ممکن به‌شدت افزایش خواهد داد.

در حالی که بسیاری از گزارش‌ها نشان می‌دهند این رویداد به‌عنوان نخستین «انتخابات هوش مصنوعی» قدرت مردم را برای مهار غول‌های فناوری به اثبات رسانده است، برخی از چهره‌های بانفوذ این صنعت تلاش کردند نتایج را کم‌اهمیت جلوه دهند. آدام کواکوویچ، از مدیران سابق گوگل و مدیرعامل ائتلاف صنعتی Chamber of Progress، در بیانیه‌ای ادعا کرد که نتایج انتخابات شواهد چندانی از تمایل رای‌دهندگان به سرکوب هوش مصنوعی یا مراکز داده نشان نمی‌دهد. او با تاکید بر اینکه نامزدهای دموکرات مخالف ممنوعیت مراکز داده با نسبت بالاتری نسبت به حامیان ممنوعیت پیروز شده‌اند، اظهار داشت نباید موج مخالفت با ترامپ را به اشتباه پیام ضدیت با فناوری تعبیر کرد.

کواکوویچ ضمن اشتراک‌گذاری گزارشی تحلیلی برای فعالان صنعت فناوری با هدف ارائه تفسیری متفاوت از نتایج، تاکید کرد که رای‌دهندگان خواهان تحول در شرایط اقتصادی بودند، نه توقف نوآوری.

نظرسنجی‌ها: مخالفت ۳ نفر از هر ۴ رای‌دهنده با مراکز داده

نظرسنجی‌های خروجی شبکه NBC News نشان می‌دهند مسائلی مانند هزینه‌های معیشتی یا فساد دولتی برای رای‌دهندگان اولویت بیشتری نسبت به هوش مصنوعی و مراکز داده داشته‌اند. با این حال، بسیاری از کارشناسان مخالفت با هوش مصنوعی را عاملی تعیین‌کننده برای رای‌دهندگان می‌دانند؛ از جمله الخاندرا مونتویا بویر، نایب‌رئیس مرکز حقوق شهروندی و فناوری، که دیدگاه کواکوویچ را رد کرده است.

مونتویا بویر در این باره گفت که انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۲۶ نخستین انتخابات واقعی با محوریت هوش مصنوعی در آمریکا بود و شهروندان با مشارکتی تاریخی پای صندوق‌های رای آمدند تا به رهبرانی رای دهند که متعهد به حفاظت از حقوق مردم در برابر توسعه لجام‌گسیخته هوش مصنوعی هستند.

او با استناد به نظرسنجی‌های NBC اشاره کرد که از هر ۴ رای‌دهنده، ۳ نفر با گسترش مراکز داده مخالف هستند. علاوه‌بر این، بیش از نیمی از رای‌دهندگان اعلام کرده‌اند که موضوع هوش مصنوعی و مراکز داده نقشی کلیدی در انتخاب نمایندگان کنگره داشته است. مونتویا بویر تاکید کرد این واکنش جمعی صرفاً ناشی از ترس از افزایش قبوض یا مسائل محلی نیست، بلکه مطالبه‌ای شفاف برای قانون‌گذاری هوش مصنوعی است؛ چراکه این انتخابات در شرایطی برگزار شد که بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی برای عرضه عمومی سهام خود رقابت می‌کنند، مدل‌ها از محیط‌های آزمایشی فراتر رفته‌اند و سیستم‌های سوگیرانه هوش مصنوعی پیوسته تصمیماتی سرنوشت‌ساز درباره زندگی افراد می‌گیرند.

او در ادامه افزود این نتایج تاییدی بر نظرسنجی‌های متعدد و مطالبات فعالان مدنی است؛ مبنی بر اینکه نوآوری تنها زمانی ارزش واقعی دارد که همه اقشار جامعه را در بر بگیرد و عملاً کیفیت زندگی مردم را بهبود بخشد.

سایر تحلیلگران نیز به اکسیوس اعلام کردند که به نظر می‌رسد نگرانی شهروندان از تلاش‌ها برای جلوگیری از مقررات‌گذاری هوش مصنوعی حتی بیشتر از جنجال‌های مربوط به مراکز داده است. یکی از تحلیلگران خاطرنشان کرد که در چهار حوزه انتخاباتی کلیدی و مردد، اعتماد رای‌دهندگان به دموکرات‌ها برای پاسخگو کردن مدیران ارشد هوش مصنوعی بین ۷ تا ۱۰ درصد بیشتر از جمهوری‌خواهان بوده است. برَد کارسون، از بنیان‌گذاران سازمان Americans for Responsible Innovation، در گفتگو با اکسیوس تاکید کرد که مردم پیامی روشن ارسال کرده‌اند و خواستار تنظیم قوانین مشخص برای هوش مصنوعی و مراکز داده هستند.

کارسون این رویداد را «زمین‌لرزه‌ای در حوزه هوش مصنوعی» توصیف کرد.

دیدگاه کارشناسان: چین برنده اصلی کند شدن پیشرفت آمریکا

کند شدن توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در آمریکا می‌تواند پیشرفت مدل‌های پیشرو را با اختلال روبه‌رو کرده و این کشور را در رقابت بین‌المللی هوش مصنوعی عقب بیندازد؛ استدلالی که دلیل اصلی ترامپ برای مخالفت با مقررات‌گذاری در این حوزه بوده است.

گری ان‌جی چئوک‌یان، اقتصاددان ارشد بانک سرمایه‌گذاری Natixis، در گفتگو با ساوت چاینا مورنینگ پست اظهار داشت که هرگونه توقف یا کندی در آمریکا می‌تواند به سود چین تمام شود.

این اقتصاددان همانند سایر تحلیلگرانی که معتقدند دموکرات‌ها قصد مسدود کردن تمام پروژه‌های مراکز داده را ندارند، اشاره کرد که موج پیروزی دموکرات‌ها به معنای توقف کامل توسعه هوش مصنوعی نیست؛ اما تسلط دموکرات‌ها بر کنگره احتمالاً محدودیت‌های تازه‌ای بر ظرفیت‌های پردازشی آمریکا اعمال خواهد کرد که این امر می‌تواند دست برتر را در اختیار چین قرار دهد.

او توضیح داد که این وضعیت قیمت پردازش توکن‌های هوش مصنوعی را در آمریکا بالا نگه می‌دارد و به چین این فرصت را می‌دهد تا با اتکا به منابع فراوان برق خود، خدمات استنتاج مقرون‌به‌صرفه را به سراسر جهان صادر کند.

به باور این کارشناس، در بدترین حالت، مخالفت‌های داخلی با مراکز داده ممکن است غول‌هایی مانند آمازون یا گوگل را وادار کند ابرمراکز پردازشی خود را در خارج از خاک آمریکا بسازند؛ نتیجه‌ای که درست نقطه مقابل دیدگاه ترامپ برای بومی‌سازی ۱۰۰ درصدی فناوری در آمریکا است، رویایی که کارشناسان آن را غیرممکن می‌دانند.

مایکل استروباک، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری در بانک سوئیسی Lombard Odier، یادآور شد که ترامپ همچنان از حق وتوی قوانین مصوب کنگره برخوردار است. به گزارش نشریه تایم، دموکرات‌ها برای باطل کردن وتوی احتمالی رئیس‌جمهور به حمایت گسترده جمهوری‌خواهان نیاز خواهند داشت؛ با این وجود، در اختیار داشتن اکثریت کنگره به دموکرات‌ها امکان می‌دهد تا تلاش‌های ترامپ برای لغو قوانین حفاظتی سازمان حفاظت محیط زیست به نفع مراکز داده را مهار کنند.

ایلان ماسک در میان بازندگان بزرگ روز انتخابات

ترامپ در واکنش‌های خود در شبکه اجتماعی Truth Social اشاره مستقیمی به هوش مصنوعی نداشت؛ در عوض، او شبکه فاکس نیوز را به‌دلیل میزبانی از دموکرات‌ها سرزنش کرد و مدعی شد اگر نام خودش در برگه‌های رای بود نتیجه دیگری رقم می‌خورد.

با این حال، سکوت ترامپ نشان می‌دهد او توجیهی برای نادیده گرفتن واقعیت‌ها ندارد؛ به‌ویژه آنکه نظرسنجی موسسه Blue Rose Research نشان داد که شهروندان آمریکایی ترجیح می‌دهند در مجاورت یک زندان، کلینیک ترک اعتیاد یا حتی نیروگاه هسته‌ای زندگی کنند اما در همسایگی یک مرکز داده هوش مصنوعی نباشند. علی مورتل، مدیر تحقیقات این موسسه، به نشریه تایم گفت گرچه خطرات بنیادین هوش مصنوعی که شرکت‌هایی مانند Anthropic درباره آن هشدار داده‌اند دغدغه برخی مردم است، اما اثرات ملموس محلی مانند افزایش قبوض برق و آلودگی‌های محیطی نقشی بسیار تعیین‌کننده‌تر در تصمیم رای‌دهندگان داشته است. او افزود حتی اگر توسعه‌دهندگان وعده جبران هزینه‌ها را بدهند، سطح اعتماد عمومی به نهادها به قدری پایین است که وعده‌های غول‌های فناوری و سیاستمداران دیگر برای مردم باورپذیر نیست.

مورتل تاکید کرد که در نگاه به مراکز داده، مرزبندی مشخصی میان رای‌دهندگان دموکرات و جمهوری‌خواه وجود ندارد و دیدگاه افکار عمومی از هر دو جناح نسبت به این موضوع منفی شده است.

یکی از بزرگ‌ترین بازندگان این انتخابات، ایلان ماسک بود که هم‌اکنون با پرونده‌ای قضایی پیرامون ادعای آلایندگی توربین‌های گازی مرکز داده عظیم Colossus در شهر ممفیس ایالت تنسی دست‌وپنجه نرم می‌کند. بر اساس گزارش وبگاه کوارتز، ماسک تا ماه اکتبر نزدیک به نیم میلیارد دلار به کارزارهای انتخاباتی نامزدهای جمهوری‌خواه کمک مالی کرده بود؛ رقمی بی‌سابقه که هیچ حامی مالی دیگری در انتخابات ۲۰۲۶ به آن نزدیک هم نشد.

به گفته مونتویا بویر، بنیان‌گذار SpaceX در کنار سایر مدیران ارشد فناوری و کمیته‌های اقدام سیاسی، صدها میلیون دلار صرف کارزارهای تبلیغاتی کردند تا مانع از تصویب هرگونه مقررات فدرال معنادار شوند؛ با این حال، رای‌دهندگان تسلیم این فشارها نشدند و نمایندگانی را به کنگره فرستادند که وعده تحقیق و تفحص از شرکت‌های هوش مصنوعی را داده‌اند.

با اعلام نتایج اولیه آرا، ارزش سهام SpaceX و تسلا کاهش یافت؛ زیرا سرمایه‌گذاران با به‌قدرت رسیدن مخالفان سیاسی ماسک نگران افزایش موانع قانونی و به خطر افتادن برنامه‌هایی نظیر ادغام احتمالی این شرکت‌ها شدند.

با وجود افزایش مخالفت‌ها، به نظر می‌رسد ایلان ماسک توجهی به این فشارها ندارد و مصمم است توسعه مراکز داده جنجالی خود را با سرعتی بیشتر به پیش ببرد. بر اساس گزارش خبرنامه تحلیلی SemiAnalysis، شرکت SpaceX اخیراً برآورد خود از ظرفیت مراکز داده تا سال ۲۰۲۷ را افزایش داده و به‌جای هدف‌گذاری ۱۰ گیگاواتی، دستیابی به حدود ۱۳ گیگاوات ظرفیت پردازشی را هدف قرار داده است.

در گزارش SemiAnalysis آمده است که این حجم، بزرگ‌ترین ظرفیت ایجادشده برای مراکز داده توسط یک شرکت در چنین بازه زمانی کوتاهی خواهد بود؛ رقمی که معادل کل ظرفیت ساخته‌شده توسط گوگل در طول سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۲۶ است که تنها ظرف مدت ۱٫۵ سال محقق می‌شود، و بیش از ۹ گیگاوات از این ظرفیت هم‌اکنون شناسایی شده است.