برای نخستین بار، یک کارمند آمریکایی به دلایل اعتقادی از اجبار به کار با هوش مصنوعی معاف شد

• یک کارمند در ایالت کنتاکی موفق به دریافت معافیت مذهبی از به کارگیری هوش مصنوعی شد
• بر اساس این تصمیم، او دیگر الزامی به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در محیط کار ندارد
• این فرد استدلال کرد که استفاده از هوش مصنوعی با باورهای قلبی و مذهبی او مغایرت دارد

اگر شما هم از اجبار سازمان‌ها به استفاده از هوش مصنوعی در امور روزمره کاری به ستوه آمده‌اید، پرونده جنجالی یک کارمند در ایالت کنتاکی آمریکا می‌تواند روزنه امیدی برایتان باشد. این کارمند با طرح استدلالی حقوقی و فلسفی موفق شد حکمی بی‌سابقه دریافت کند؛ تصمیمی که بر اساس آن، وی به دلایل مذهبی و اعتقادی از استفاده اجباری از هوش مصنوعی در محل کار معاف شده است.

بر اساس گزارشی از پایگاه خبری سرویس اخبار مذهبی (Religion News Service)، دیوید دورمن، مدیر امور پژوهشی دانشگاه کنتاکی، زمانی که با درخواست کارفرمای خود برای ادغام ابزارهای هوش مصنوعی در وظایف روزمره روبه‌رو شد، با نگرانی عمیقی به این موضوع واکنش نشان داد. دغدغه اصلی دورمن این بود که چنین درخواستی به معنای واگذاری فرآیند تفکر انسانی به یک ماشین است؛ امری که به‌عنوان یک پیرو مکتب انسان‌گرایی (Humanism)، کاملاً در تضاد با اصول فکری و اخلاقی او قرار داشت.

دورمن در این زمینه توضیح می‌دهد: «فرآیند و تلاشی که صرف تامل و تفکر درباره شرایط کاری، وظایف شغلی، اصول اخلاقی و شیوه تعامل با دیگران می‌کنم، بخش حیاتی تکامل من به‌عنوان یک انسان باوجدان و اخلاق‌مدار است. واگذاری این زحمت فکری، صرف‌نظر از دشوار یا آسان بودنش، عاملیت اخلاقی مرا تضعیف می‌کند و به توانایی من در تصمیم‌گیری مستقل آسیب می‌زند.»

از دیدگاه دورمن، توسعه و بهره‌گیری بی‌رویه از هوش مصنوعی پتانسیل آسیب رساندن به کل جامعه را نیز دارد. او با تاکید بر اینکه به تعالی و شکوفایی انسان باور دارد، خاطرنشان می‌کند: «در سطح کلان اجتماعی، بر این باورم که کاربرد فراگیر فناوری‌های هوش مصنوعی دقیقاً در جهت عکس رشد و شکوفایی انسانی حرکت می‌کند.»

باورها باید واقعی و قلبی باشند

دورمن موفق شد این معافیت مذهبی را با همراهی و حمایت حقوقی انجمن انسان‌گرایان آمریکا (AHA) به دست آورد. الکساندریا هویزکنز، وکیل این انجمن، در این باره اعلام کرد: «این رویداد نخستین پرونده در نوع خود در انجمن AHA و به‌طور کلی در جنبش انسان‌گرایی به‌شمار می‌رود که در آن، افرادی که استفاده از هوش مصنوعی را در تضاد آشکار با آزادی وجدان خود می‌دانند، از به کارگیری آن معاف می‌شوند.»

دورمن و انجمن انسان‌گرایان آمریکا، ادعای خود را بر پایه فصل هفتم (Title VII) از قانون حقوق مدنی آمریکا مطرح کردند؛ قانونی فدرال که کارفرمایان را موظف می‌سازد بر اساس باورهای مذهبی کارکنان، معافیت‌های کاری معقولی برای آنان در نظر بگیرند. اگرچه مکتب انسان‌گرایی با تمرکز ویژه بر فضیلت‌ها و عاملیت انسان معمولاً جریان دینی سنتی به حساب نمی‌آید، دادگاه‌های فدرال پیش‌تر تأیید کرده‌اند که چنین جهان‌بینی‌هایی از نظر حمایت‌های قانونی می‌توانند هم‌تراز مذهب ارزیابی شوند.

در نهایت، دانشگاه کنتاکی با درخواست بازنگری دورمن موافقت کرد؛ تصمیمی که به معنای لغو الزام او به استفاده از سیستم‌های هوش مصنوعی در محیط کار است. با وجود این، او کماکان موظف است در جلسات کاری حضور یابد و با همکارانی که در وظایف خود از هوش مصنوعی بهره می‌گیرند، همکاری داشته باشد.

البته اگر تصور می‌کنید این حکم می‌تواند راهکاری ساده و فوری برای همه افراد جهت فرار از هوش مصنوعی باشد، باید بدانید که این قانون محدودیت‌ها و شروط روشنی دارد. داگلاس لیکاک، استاد بازنشسته حقوق در دانشگاه ویرجینیا و تگزاس، خاطرنشان می‌کند که طبق فصل هفتم این قانون، باورهای ابرازشده فرد باید کاملاً صادقانه و قلبی باشند؛ بنابراین کسی نمی‌تواند بدون باور واقعی به یک چارچوب اعتقادی، صرفاً ادعا کند که هوش مصنوعی مغایر با آموزه‌های مذهبی او است.

با این حال، برای کسانی که صادقانه پایبند به اصول اعتقادی مشخصی هستند و احساس می‌کنند فناوری‌های جدید وجدان و عاملیت انسانی آنها را مخدوش می‌سازد، این پرونده می‌تواند مسیری تازه برای مخالفت قانونی با جریان‌های کاری اجباری مبتنی بر هوش مصنوعی بگشاید.