سلطه تاریخی سه غول وال‌استریت بر بازار هوش مصنوعی؛ راز درآمد ۵۲ میلیارد دلاری بانک‌ها چیست؟

دیوید سالومون مدیرعامل گلدمن ساکس، جیمی دایمن مدیرعامل جی‌پی‌مورگان و تد پیک مدیرعامل مورگان استنلی، سکان هدایت سه غول برتر وال‌استریت را در دست دارند.

رونق خیره‌کننده سهام شرکت‌های حوزه هوش مصنوعی در بازارهای جهانی، در کنار تسهیل مقررات مربوط به سرمایه و جهش چشمگیر اعطای وام به صندوق‌های پوشش ریسک (Hedge Funds)، سالی رویایی و کم‌نظیر را برای معاملات سهام غول‌های بانکی وال‌استریت رقم زده است؛ موفقیتی چشمگیر که حتی با وجود باقی ماندن یک فصل تا پایان سال میلادی به ثبت رسیده است.

بر اساس گزارش‌های مالی رسمی منتشرشده، پنج بانک بزرگ سرمایه‌گذاری جهان تا پایان ۳۰ سپتامبر در مجموع حدود ۶۷ میلیارد دلار از معاملات سهام درآمد کسب کرده‌اند. این رقم، ۷ میلیارد دلار بیشتر از کل درآمد این گروه در تمام طول سال ۲۰۲۵ است؛ سالی که خود رکوردی بی‌سابقه در تاریخ معاملات وال‌استریت به شمار می‌رفت.

با این حال، این «سه غول بزرگ» وال‌استریت هستند که بیشترین سهم را از پرسودترین میدان صنعت مالی ربوده‌اند؛ گلدمن ساکس (Goldman Sachs)، جی‌پی‌مورگان چیس (JPMorgan Chase) و مورگان استنلی (Morgan Stanley) در سال جاری تاکنون در مجموع ۵۲ میلیارد دلار درآمد از معاملات سهام به دست آورده‌اند که رقمی نزدیک به ۸۰ درصد از کل بازار را در بر می‌گیرد.

مایک مایو (Mike Mayo)، تحلیلگر ارشد امور بانکی در موسسه ولز فارگو (Wells Fargo)، در تحلیل این جایگاه می‌گوید: «وقتی صحبت از معاملات کلان مرتبط با هوش مصنوعی باشد، این سه غول بزرگ تنها یکدیگر را رقیب اصلی خود می‌دانند و عملاً رقیب دیگری در این سطح ندارند. آنها در بهترین موقعیت ممکن برای بهره‌برداری حداکثری از این موج بازار قرار داشته‌اند.»

بانک‌های وال‌استریت دوره‌ای تاریخی از سودآوری‌های خیره‌کننده را پشت سر می‌گذارند؛ دورانی که ارزش کل بازار سهام به‌شکل چشمگیری رشد کرده و حجم معاملات سرمایه‌گذاران نهادی و خرد روی سهام عادی، صندوق‌های قابل معامله (ETF) و ابزارهای مشتقه با جهشی بزرگ روبه‌رو شده است. موتور محرک اصلی این جنب‌وجوش مالی، وام‌هایی است که بانک‌ها از طریق بازوی «کارگزاری اختصاصی» (Prime Brokerage) خود در اختیار صندوق‌های پوشش ریسک قرار می‌دهند تا توان اهرمی آنها را برای شرط‌بندی‌های بزرگ‌تر چند برابر کنند.

کسب‌وکار کارگزاری اختصاصی — که به ارائه وام‌های مارجین، استقراض اوراق بهادار و سایر خدمات معاملاتی پیشرفته به صندوق‌های پوشش ریسک اختصاص دارد — به میدان اصلی رقابت و یکی از مهم‌ترین منابع رشد بانک‌ها بدل شده است. کارگزاری‌های اختصاصی سه غول وال‌استریت نقشی محوری در رونق معاملات سهام ایفا می‌کنند، چراکه به بزرگ‌ترین صندوق‌های سرمایه‌گذاری در انواع بازارها و ابزارهای مالی خدمت‌رسانی می‌کنند.

مدیران ارشد بانکی گزارش داده‌اند که تقاضای صندوق‌ها برای دریافت اهرم‌های مالی سنگین به‌منظور سرمایه‌گذاری روی سخت‌افزارهای هوش مصنوعی، مراکز داده غول‌پیکر (Hyperscalers) و تأمین‌کنندگان تراشه به اوج بی‌سابقه‌ای رسیده است.

در گلدمن ساکس، درآمدهای ناشی از خدمات تأمین مالی سهام در سهماهه سوم با جهش خیره‌کننده ۹۶ درصدی به رکورد ۳٫۳۷ میلیارد دلار رسید. اگرچه جی‌پی‌مورگان و مورگان استنلی این رقم را به‌صورت مجزا اعلام نمی‌کنند، اما تأکید کرده‌اند که وضعیتی کاملاً مشابه را در درآمدهای خود تجربه کرده‌اند.

جرمی بارنوم (Jeremy Barnum)، مدیر مالی جی‌پی‌مورگان، در جریان نشست گزارش مالی سهماهه سوم این بانک و در پاسخ به پرسش‌های تحلیلگران درباره تقاضای سرسام‌آور دریافت وام گفت: «توصیف شما از "تقاضای سیری‌ناپذیر برای سرمایه" تعبیر بسیار دقیقی است و دقیقاً همین شرایط بر بازار حاکم است.»

بارنوم در ادامه توضیح داد: «در این برهه زمانی که هوش مصنوعی به جریان اصلی و نیروی محرک بازارهای مالی تبدیل شده است، سرمایه‌ها از مسیر انواع سازوکارهای گوناگون به این حوزه سرازیر می‌شوند.»

به گفته مدیران وال‌استریت، این تقاضای فزاینده سبب شده است میزهای معاملات سهام در سه غول بانکی، از فعالیت‌هایی دوره‌ای و وابسته به کارمزد معاملات روزمره، به موتورهای پایدار و سودآور وام‌دهی با حاشیه سود بالا ارتقا پیدا کنند.

فاصله چشمگیر در عملکرد مالی میان غول‌های پیشتاز وال‌استریت و رقبایی همچون بنک آو آمریکا (Bank of America) و سیتی‌گروپ (Citigroup)، از عمیق‌تر شدن شکاف قدرت در بازارهای سرمایه پرده برمی‌دارد.

رشید علوی (Rachid Alaoui)، مدیر بخش بین‌الملل معاملات سهام در جی‌پی‌مورگان، درباره این برتری رقابتی می‌گوید: «برای مشتریان کلان، ارزش کارگزاری تنها در کارمزد یک معامله خلاصه نمی‌شود؛ موضوع اصلی، پوشش همه‌جانبه و استمرار خدمات است. آنها کارگزاری می‌خواهند که سبد کاملی از تمام ابزارهای مالی را در اختیارشان بگذارد و خدماتش در تمام مناطق جغرافیایی جهان همراه مشتری باشد؛ قابلیتی که در شرایط پرتنش بازار و نوسانات شدید نقشی حیاتی دارد.»

انجام معاملات چند میلیارد دلاری، نظیر قراردادهای سوآپ اهرمی روی سهام پرنوسان هوش مصنوعی یا صندوق‌های ETF بخشی، نیازمند ترازنامه‌های مالی فوق‌العاده حجیم است. مدیران معاملاتی تأکید می‌کنند بانک‌های بزرگ قادرند زیان‌های احتمالی ۱۰۰ میلیون دلاری را بدون آنکه عملکرد فصلی آنها خدشه‌دار شود تحمل کنند؛ در حالی که بانک‌های کوچک‌تر یا تخصصی توان پوشش ریسک چنین معاملاتی را در مقیاس یک معامله واحد ندارند و ناچارند از پذیرش آنها عقب‌نشینی کنند یا سهم بازار خود را ببازند.

هرمان چان (Herman Chan)، تحلیلگر ارشد بلومبرگ اینتلیجنس (Bloomberg Intelligence)، خاطرنشان می‌کند که کارگزاری‌های اختصاصی آمریکایی از خروج بانک‌های اروپایی از جمله کردیت سوئیس (Credit Suisse) از حوزه معاملات سهام نیز بهره فراوانی برده‌اند.

چان در این خصوص می‌گوید: «کارگزاری اختصاصی از بارزترین کسب‌وکارهایی است که به مقیاس بسیار بزرگ متکی است. اگر زیرساخت معاملات سهام قدرتمندی داشته باشید، صندوق‌های پوشش ریسک ترجیح می‌دهند با شما همکاری کنند؛ چراکه شما استخر بزرگ‌تری از فرصت‌های معاملاتی و طرف‌های قرارداد در اختیار دارید.»

بیل و کلنگ‌های هوش مصنوعی و هجوم سرمایه‌ها به آسیا

هرچند بازارهای ایالات متحده در سال جاری تحت تأثیر جهش غول‌های نرم‌افزاری و رایانش ابری قرار داشتند، مدیران معاملاتی معتقدند سریع‌ترین مرز رشد در بازار سهام در قاره آسیا رقم خورده است.

به گفته علوی، سرمایه‌گذاران نهادی با هجوم به بازارهای کره جنوبی و تایوان، سرمایه‌گذاری روی «بیل و کلنگ‌های» زنجیره تأمین هوش مصنوعی را هدف گرفتند؛ اصطلاحی که به تولیدکنندگان تراشه‌های حافظه و نیمه‌هادی‌های زیرساختی برای ساخت دیتاسنترها اشاره دارد.

برای سه غول وال‌استریت که در توکیو، هنگ‌کنگ، سئول و بمبئی شعبه‌های فعال دارند، تب معاملات در آسیا مانند معدن طلا بود. با این حال، مدیران معاملاتی یادآور می‌شوند که مالیات بر معاملات و عوارض رسمی در درآمدهای ناخالص این بخش محاسبه شده و مجموع درآمدهای کارگزاری در آسیا را تا حدی به‌صورت صوری بزرگ‌تر نشان می‌دهد.

علاوه بر این، تعریف استاندارد و واحدی درباره اینکه درآمد معاملات سهام دقیقاً شامل چه بخش‌هایی است وجود ندارد؛ به همین دلیل برخی بانک‌ها خدماتی مانند تسویه حساب را جزو درآمدهای معاملاتی می‌آورند و برخی دیگر آن را مجزا در نظر می‌گیرند که این مسئله مقایسه دقیق و یک‌به‌یک میان عملکرد آنها را دشوار می‌سازد.

اما این تفاوت‌های آماری، خللی در شتاب فوق‌العاده این صنعت ایجاد نمی‌کند؛ جهش صعودی پرقدرتی که از اکتبر ۲۰۲۲، یعنی درست چند هفته پیش از رونمایی چت‌بات ChatGPT توسط شرکت اوپنای‌آی (OpenAI)، آغاز شد و با قوت به پیش می‌رود.

تد پیک، مدیرعامل مورگان استنلی، در نشست فصلی این شرکت اعلام کرد: «ما هنوز در دنیایی متکی بر بازار سهام زندگی می‌کنیم. با در نظر گرفتن تمامی متغیرها، سهام همچنان جذاب‌ترین کلاس دارایی برای سرمایه‌گذاران به شمار می‌رود.»

هرچند مدیران عامل گلدمن ساکس و مورگان استنلی معتقدند توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی هنوز در گام‌های نخستین خود قرار دارد، تحلیلگران هشدار می‌دهند اگر بازدهی واقعی هوش مصنوعی کمتر از حد انتظارات عمومی از آب درآید، رکود احتمالی ناشی از آن بیش از هر بخش دیگری این بانک‌های پیشتاز را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

این رونق بی‌مهابا همچنین نگرانی‌هایی را درباره ریسک‌های بالقوه ناشی از عملکرد صندوق‌های پوشش ریسک به‌همراه داشته است.

صندوق بین‌المللی پول (IMF) در این ماه هشدار داد که افزایش اهرم‌های مالی، انباشت موقعیت‌های معاملاتی مشابه و فروش‌های هماهنگ توسط صندوق‌های پوشش ریسک می‌تواند ریسک‌های جدی برای ثبات مالی جهان رقم بزند. برآورد صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد مجموع دارایی‌های تحت مدیریت این صندوق‌ها در جهان به ۱۳ تریلیون دلار رسیده است.

در ماه اوت، جیمی دایمن، مدیرعامل جی‌پی‌مورگان، خاطرنشان کرد که میزان استفاده از اهرم‌های مالی در سراسر این صنعت «به بالاترین حد در کل تاریخ» رسیده است؛ اگرچه او معتقد بود این ریسک در حدی نیست که بتواند تهدیدی بحرانی برای کل بازارهای مالی ایجاد کند.

مدیران و تحلیلگران وال‌استریت یادآوری می‌کنند که سقوط ناگهانی چند صندوق پوشش ریسک در تابستان امسال نیز نتوانست این صنعت را متزلزل کند. هرچند فروپاشی صندوق «Situational Awareness» به مدیریت لئوپولد آشنبرنر (Leopold Aschenbrenner)، پژوهشگر پیشین اوپنای‌آی، بیشترین جنجال رسانه‌ای را آفرید، چندین شرکت کوچک‌تر نیز با بسته‌شدن اجباری موقعیت‌های معاملاتی روبه‌رو شدند.

رشید علوی از جی‌پی‌مورگان توضیح می‌دهد که کارگزاری‌های اختصاصی آموخته‌اند هنگام نوسانات منفی بازار، فوراً اخطاریه افزایش مارجین (Margin Call) صادر کنند و ریسک موجود را به‌سرعت تحت کنترل درآورند.

علوی می‌گوید: «در تابستان، برخی سرمایه‌گذاران موقعیت‌هایی داشتند که به ناچار مجبور به بستن آنها شدند. آنها اهرم‌های معاملاتی خود را کاهش دادند، بار ریسک فروکش کرد و بازار بدون وقفه به مسیر خود ادامه داد.»

«ناشناخته‌های شناخته‌شده» و چراغ سبز نهادهای ناظر به افزایش اهرم‌ها

یکی دیگر از محرک‌های پرقدرت در جهش معاملات سهام، تصمیم نهادهای نظارتی دولت ترامپ برای تسهیل برخی مقررات مربوط به اهرم‌های مالی در بزرگ‌ترین بانک‌های ایالات متحده بوده است؛ رویکردی که فضای مانور گسترده‌تری برای توسعه فعالیت‌های مبتنی بر ترازنامه، از جمله کارگزاری‌های اختصاصی، فراهم آورد. این اصلاحات مقرراتی در سال ۲۰۲۵ نهایی شد و به بانک‌ها اجازه داده شد از ابتدای ماه ژانویه آن را به اجرا بگذارند.

نهادهای ناظر با برداشتن محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای که پیش از این اوراق قرضه خزانه‌داری و وام‌های وثیقه‌دار کارگزاری اختصاصی را مشابه دارایی‌های پرریسک محاسبه می‌کرد، انعطاف‌پذیری فوق‌العاده بیشتری به فعالان بازار دادند تا سرمایه ترازنامه‌ای خود را با فراغ بال به گردش درآورند.

دارل دافی (Darrell Duffie)، استاد امور مالی دانشگاه استنفورد و از صاحب‌نظران برجسته در زمینه ثبات مالی، تأکید می‌کند: «ذخیره سرمایه کاهش یافته است، بنابراین باید اذعان کرد که به دلیل کاهش سخت‌گیری‌های نظارتی، سیستم مالی تا حدودی اهرمی‌تر شده است. شاید این رویکرد چندان ایده‌آل نباشد، اما تعادل سیستم هنوز دچار آشفتگی فاحش نشده است.»

او خاطرنشان می‌کند که گسترش ابعاد بازار و نوسان‌های قیمتی بیشتر می‌تواند زمینه افزایش معاملات، معاملات مشتقه و رشد اهرم‌ها را فراهم کند، اما این اتفاق به‌خودی‌خود پدیده‌ای نگران‌کننده به شمار نمی‌رود.

مدیران ارشد وال‌استریت نیز با کم‌اهمیت دانستن نگرانی‌ها پیرامون افزایش اهرم‌ها، یادآور می‌شوند که با اخذ وثیقه‌های سنگین و انجام مداوم آزمون‌های سنجش تاب‌آوری (Stress Test)، پیش از وقوع هر مشکلی تمهیدات لازم را اتخاذ می‌کنند.

جرمی بارنوم، مدیر مالی جی‌پی‌مورگان، در جمع‌بندی این مبحث می‌گوید: «اهرم مالی صندوق‌های پوشش ریسک به‌عنوان عاملی خطرساز برای سیستم بانکی، دقیقاً در ردیف "ناشناخته‌های شناخته‌شده" قرار می‌گیرد. این به معنای بی‌خطر بودن ماجرا نیست، اما ما دست‌کم ماهیت این ریسک را به‌خوبی می‌شناسیم و می‌دانیم با چه سازوکاری طرف هستیم.»