مایکروسافت جایگزین ریکال را در ویندوز ۱۱ آزمایش می‌کند؛ ابزاری هوشمند بدون ثبت مداوم اسکرین‌شات

• مایکروسافت در حال آزمایش نسخه‌ای جایگزین و متفاوت از قابلیت جنجالی ریکال برای ویندوز ۱۱ است.
• این برنامه با نام «Context Vault» تجربه جستجوی هوشمند و قدرتمند مشابهی ارائه می‌دهد.
• برخلاف ریکال، در این برنامه باید محتوا را به‌صورت دستی وارد کنید و هیچ اسکرین‌شات خودکار و مداومی از فعالیت‌های سیستم ثبت نمی‌شود.

اگر از ایده قابلیت ریکال (Recall) در ویندوز ۱۱ متنفرید، بدانید که تنها نیستید. به همین دلیل مایکروسافت رویکرد تازه‌ای را برای جستجوی پیشرفته مبتنی بر هوش مصنوعی در پیش گرفته که بسیار محدودتر و کنترل‌شده‌تر از ریکال است؛ هرچند واکنش‌های اولیه کاربران به این ایده نیز چندان مثبت نبوده است.

بر اساس گزارشی که رسانه Windows Latest منتشر کرده، مایکروسافت در حال کار روی پروژه‌ای با نام پانتئون (Project Pantheon) است که در حال حاضر «Context Vault» نامیده می‌شود. این ابزار برخلاف ریکال که به‌صورت پیش‌فرض در دل ویندوز ۱۱ ادغام شده بود، یک برنامه مستقل است که باید آن را از فروشگاه مایکروسافت استور دانلود و نصب کرد.

بنابراین این ابزار صرفاً یک قابلیت اختیاری ساده نیست، بلکه برنامه‌ای مجزاست که خود کاربر باید برای نصب آن اقدام کند. شیوه عملکرد Context Vault تفاوت چشمگیری با ریکال دارد؛ زیرا به هیچ عنوان به‌صورت خودکار و مداوم از فعالیت‌های شما روی نمایشگر اسکرین‌شات نمی‌گیرد.

در عوض، خود شما باید فایل‌ها، اسناد یا محتوایی را که می‌خواهید به‌صورت دستی وارد این خزانه کنید تا هوش مصنوعی بتواند آن‌ها را پردازش کرده و مورد استفاده قرار دهد.

اما هدف اصلی این ابزار چیست؟ همانند ریکال، می‌توانید درباره محتویات موجود در این خزانه از هوش مصنوعی سؤال بپرسید یا از آن بخواهید اطلاعات را سازمان‌دهی کند. به‌عنوان مثال، می‌توانید برای برنامه‌ریزی یک سفر تابستانی، اسناد، تصاویر، صفحات وب یا حتی متن‌های کپی‌شده در کلیپ‌بورد را به برنامه بسپارید تا برنامه سفر دقیقی برایتان تدوین کند.

باید اشاره کرد که این اپلیکیشن هنوز به‌صورت عمومی منتشر نشده و در فهرست رسمی مایکروسافت استور در دسترس نیست؛ با این حال، منابع مطلع توانسته‌اند ردپای آن را در سیستم پیدا کنند.

برنامه Context Vault لزوماً نیازی به کامپیوترهای مجهز به کوپایلوت پلاس (Copilot+ PC) یا پردازنده‌های عصبی قدرتمند محلی (NPU) ندارد؛ چراکه این ابزار می‌تواند از مدل‌های هوش مصنوعی ابری نیز بهره بگیرد. جالب‌تر اینکه گفته می‌شود کاربران حتی می‌توانند به مدل‌های توسعه‌یافته توسط شرکت‌های متفرقه مانند مدل Claude آنتروپیک نیز اجازه دسترسی به محتویات خزانه را بدهند. علاوه بر این، در نسخه فعلی برنامه پنلی اختصاصی برای مشاهده و مدیریت میزان مصرف توکن‌های هوش مصنوعی تعبیه شده است.

البته در نظر داشته باشید که این قابلیت هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد و عملکرد آن در نسخه فعلی تا حدی ناپایدار و ناقص به نظر می‌رسد. همانند هر قابلیت آزمایشی دیگری، هنوز مشخص نیست که آیا مایکروسافت این اپلیکیشن را در نهایت به‌عنوان یک نسخه نهایی و رسمی برای ویندوز ۱۱ عرضه خواهد کرد یا خیر.

تحلیل: آیا بازآفرینی ریکال می‌تواند نظر مثبت کاربران را جلب کند؟

از یک سو، کنترل کامل کاربر روی محتوای ورودی به Context Vault نقطه قوتی اساسی در مقایسه با رویکرد تهاجمی ریکال به شمار می‌رود. اما از سوی دیگر، تکیه بر زیرساخت‌های ابری برای اجرای پردازش‌های هوش مصنوعی می‌تواند نگرانی‌های تازه‌ای در زمینه حریم خصوصی ایجاد کند؛ هرچند برای رعایت انصاف، استفاده از قابلیت‌های ابری اجباری نخواهد بود.

گزارش‌ها حاکی از آن است که مایکروسافت تدابیر امنیتی دیگری را نیز برای حفاظت از این برنامه مد نظر دارد؛ مواردی مانند رمزنگاری داده‌ها، کنترل سطح دسترسی به ازای هر اپلیکیشن و الزام به ورود از طریق سیستم احراز هویت ویندوز هلو (Windows Hello). این تمهیدات درست مانند نسخه بازنگری‌شده ریکال، مانع دسترسی افرادی می‌شود که ممکن است به‌صورت فیزیکی از رایانه شما استفاده کنند.

با تمام این اوصاف، همان‌طور که اشاره شد، فضای کلی بازخوردها نسبت به این طرح آزمایشی پر از تردید است. بسیاری از کاربران این پروژه را صرفاً تلاش دیگری از سوی مایکروسافت می‌دانند تا قابلیت‌های تحمیلی هوش مصنوعی بیشتری را در ویندوز ۱۱ بگنجاند؛ اگرچه اضافه شدن قطعی این برنامه به سیستم‌عامل هنوز مسجل نیست.

یکی از کاربران ردیت در واکنش به این خبر می‌نویسد: «این مصداق بارز حل کردن مشکلی است که اساساً وجود خارجی ندارد!»

کاربر دیگری با تأیید این دیدگاه گفته است: «مایکروسافت حتی نمی‌تواند در دور از ذهن‌ترین سناریوها هم ذره‌ای خلاقیت به خرج دهد تا ابزاری کاربردی بسازد. در تمام زندگی‌ام هرگز احساس نیاز به ریکال یا این نسخه ضعیف‌تر از آن نداشته‌ام. چنین نیازی در حوالی سال ۲۰۰۰ با قابلیت بوک‌مارک و اسناد ورد و اکسل حل شده بود، نه با چنین ابزار پیچیده و بیهوده‌ای!»

البته به دور از تعصب، گروهی از کاربران نیز نگاه مثبت‌تری دارند و از طرفداران ریکال محسوب می‌شوند. یکی از اعضای همان گفتگو اشاره کرده است: «من مدام از ریکال استفاده می‌کنم و این قابلیت جریان کاری مرا متحول کرده است. تنها آرزویم این بود که این ابزار میان دستگاه‌ها همگام‌سازی می‌شد تا بتوانم مطلبی را که در تبلت دیده بودم، روی دسکتاپ جستجو کنم.»

آنچه کاملاً مشخص به نظر می‌رسد این است که مخالفان سرسخت ریکال حتی با تغییرات بنیادی و ارائه رویکردی محتاطانه‌تر نیز به این مفهوم روی خوش نشان نخواهند داد.

گروهی که احتمالاً با چنین طرحی همراه خواهند شد، کاربرانی هستند که اهل جنجال‌های اینترنتی نیستند و معمولاً در این بحث‌ها نظری ثبت نمی‌کنند. به نظر می‌رسد برای مایکروسافت، آزمایش این ایده ارزش امتحان کردن را دارد؛ البته مشروط به اینکه تمهیدات امنیتی و محافظت از حریم خصوصی با نهایت دقت پیاده‌سازی شوند.