همکاری بنیان‌گذاران غول هوش مصنوعی Z.AI در پروژه‌ای با سرمایه‌گذاری نهاد اطلاعاتی چین

به گزارش بلومبرگ، چهار تن از بنیان‌گذاران شرکت چینی هوش مصنوعی Z.AI در یک پروژه پژوهشی مشارکت داشته‌اند که با حمایت مالی «مؤسسه تحقیقات عمومی فناوری چین» (CGTRI) انجام شده است؛ نهادی که به گفته سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (MI5) با وزارت امنیت دولتی چین ارتباط دارد.

سازمان MI5 در تاریخ ۳۰ سپتامبر هشدار جاسوسی صادر کرد و هشدار داد که هدف اصلی مؤسسه CGTRI، هدایت بودجه به پژوهش‌های دانشگاهی برای تقویت «توان فنی جاسوسی» این وزارتخانه است. به گفته MI5، بیش از ۱۰۰ چهره دانشگاهی مرتبط با بریتانیا در پروژه‌های تأمین‌مالی‌شده توسط این وزارتخانه از طریق CGTRI مشارکت داشته‌اند و احتمال دارد برخی از آنها از حامی مالی اصلی پروژه بی‌خبر بوده باشند. این هشدار از مراکز بریتانیایی خواست در هرگونه همکاری با CGTRI بازنگری کنند و به تخلفات احتمالی ذیل قانون امنیت ملی ۲۰۲۳ اشاره کرد.

بر اساس گزارش بلومبرگ، در متن هشدار سازمان اطلاعات بریتانیا نامی از Z.AI برده نشده است. از سوی دیگر، سخنگوی سفارت چین در بریتانیا ادعاهای MI5 را «بی‌اساس» خواند و آن را رد کرد.

این پروژه تحقیقاتی بین ژانویه ۲۰۱۸ تا دسامبر ۲۰۲۱ اجرا شد و بودجه‌ای معادل ۲٫۹۴ میلیون یوان دریافت کرد. بلومبرگ این جزئیات را از یک سند ۷۸ صفحه‌ای به قلم مدیران پروژه در یک وب‌سایت دولتی چین استخراج کرده که سوابق بودجه‌های پژوهشی را ثبت می‌کند. مؤسسه CGTRI و بنیاد ملی علوم طبیعی چین به‌طور مشترک تأمین مالی این طرح را بر عهده داشتند. به گزارش بلومبرگ، هدف این پروژه توسعه نرم‌افزار هوش مصنوعی ویژه‌ای بود که بتواند پست‌های شبکه‌های اجتماعی را تحلیل کند، رویدادهای مهم را تشخیص دهد و روابط میان افراد را ترسیم کند.

بر اساس این گزارش، لی خوانزی (Li Juanzi) از هم‌بنیان‌گذاران Z.AI و استاد دانشگاه چینهوا، مدیریت این پروژه را به‌همراه تسائو ویبینگ (Cao Weibing) از مؤسسه CGTRI و یکی از استادان دانشگاه ساوث‌ایست بر عهده داشته است. نام دیگر هم‌بنیان‌گذاران این شرکت شامل تانگ جیه (Tang Jie)، شو بین (Xu Bin) و ژانگ پنگ (Zhang Peng) که مدیرعامل Z.AI است، در اسناد پروژه به‌عنوان همکار نویسنده، مخترع یا دارندگان حق امتیاز نرم‌افزار ثبت شده است. با این حال، نام لیو دبینگ (Liu Debing)، رئیس هیئت‌مدیره و پنجمین بنیان‌گذار کلیدی Z.AI، در اسناد پروژه به چشم نمی‌خورد.

جیمز مالونون (James Mulvenon)، مدیر بخش تحلیل و تحقیقات اطلاعاتی در شرکت مشاوره پامیر (Pamir Consulting)، پس از بررسی این گزارش به درخواست بلومبرگ اعلام کرد که وزارت امنیت دولتی چین «انگیزه‌ای کاملاً آشکار برای تأمین مالی این پژوهش و بهره‌برداری از دستاوردهای آن در شناسایی اهداف داشته است».

به گزارش بلومبرگ، هنوز مشخص نیست آیا بنیان‌گذاران این شرکت از ارتباط ادعایی میان مؤسسه CGTRI و سرویس‌های اطلاعاتی چین آگاهی داشته‌اند یا خیر. شرکت Z.AI و چهار بنیان‌گذار یادشده به درخواست‌های بلومبرگ برای اظهارنظر پاسخی ندادند. نماینده مؤسسه CGTRI نیز در تماسی تلفنی به بلومبرگ اعلام کرد که این مرکز هیچ‌گونه ارتباط رسانه‌ای بیرونی ندارد.

شرکت Z.AI که با نام ژیپو (Zhipu) نیز شناخته می‌شود، در ژانویه ۲۰۲۶ وارد بورس هنگ‌کنگ شد و ارزش بازار آن در حال حاضر به حدود ۳۲ میلیارد دلار می‌رسد.