حل معضلات میانسالی با ابزارهای هوش مصنوعی؛ ابتکار جذاب استارتاپی که زنان را وارد موج فناوری می‌کند

شوشانا برگر (Shoshana Berger) از سردبیران باسابقه رسانه‌های مطرح فناوری و مدیر تحریریه پیشین شرکت‌های سرشناسی چون نوشن (Notion) و آیدیو (Ideo) است. او همراه با نینا ویلدورف (Nina Willdorf)، استارتاپ پر سر و صدایی به نام انجمن هوش سالمند (Aged Intelligence Society) را بنیان‌گذاری کرده است؛ رویدادی نوآورانه که با برگزاری مهمانی‌های شام اختصاصی، زنان را گردهم می‌آورد تا «مسائل و معضلات دوران میانسالی را با استفاده از پیشرفته‌ترین ابزارهای هوش مصنوعی حل کنند».

برگر و ویلدورف دیدگاهی کاملاً عمل‌گرایانه و کاربردی به هوش مصنوعی دارند. ویلدورف در این باره می‌گوید: «این فناوری، تحول‌آفرین‌ترین پدیده نسل ما به شمار می‌رود و اکنون در دسترس همگان قرار گرفته است. اگر تصمیم بگیرید کنار بنشینید و از آن فاصله بگیرید، بیش از هرکس به خودتان ضربه زده‌اید».

این رویکرد با استقبال کم‌نظیری روبه‌رو شده است. ظرفیت رویدادهای آن‌ها از همان روز اول تکمیل شد و حتی دومین مهمانی شام آن‌ها در نیویورک تایمز بازتاب یافت. صدها زن برای شرکت در دوره‌های بعدی درخواست دادند و خبرنامه آن‌ها در پلتفرم ساب‌استک، که در آن ترفندها و ابزارهای کاربردی را به اشتراک می‌گذارند، به‌سرعت بیش از ۱۰۰۰ مشترک جذب کرد؛ از جمله نویسندگان نیویورکر و شهردار یک شهر کوچک. اکنون زنانی خارج از منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو نیز دورهمی‌های اختصاصی خود را بر پایه الگوی Aged Intelligence برگزار می‌کنند.

بنیان‌گذاران این استارتاپ به توصیه‌های خود در زندگی شخصی نیز عمل می‌کنند؛ به‌ویژه در شرایطی که به‌طور هم‌زمان با چالش‌های ورود فرزندان به دانشگاه، مراقبت از والدین سالخورده و مدیریت کسب‌وکار رو‌به‌رشد خود دست‌وپنجه نرم می‌کنند. برگر می‌گوید: «بار فکری، روانی و عاطفی در دوران میانسالی آن‌قدر سنگین و فشرده است که همه ما به یک دستیار تمام‌عیار نیاز داریم. در واقع شاید به یک ارتش کامل احتیاج داشته باشیم، اما فعلاً هوش مصنوعی بهترین گزینه‌ای است که می‌تواند به دادمان برسد».

این گفت‌وگو برای شفافیت بیشتر و تناسب با ساختار گزارش ویرایش و تلخیص شده است.

ماجرای شکل‌گیری انجمن هوش سالمند (Aged Intelligence Society) از کجا آغاز شد؟

شوشانا برگر: من و نینا هر دو از فعالان باسابقه تحریریه مجلات بودیم. یک شب در جشن تولد یکی از دوستانمان حضور داشتیم و هر دو با هیجان زیادی درباره «کلود» (Claude) صحبت می‌کردیم؛ طوری از این مدل هوش مصنوعی حرف می‌زدیم که انگار دلباخته آن شده‌ایم! سایر خانم‌های حاضر در جمع با تعجب و سردرگمی به ما نگاه می‌کردند؛ آن‌ها اصلاً نمی‌توانستند وارد بحث شوند چون شناختی از این ابزارها نداشتند. در همان لحظه به نینا گفتم: «فکر می‌کنم این ماجرا می‌تواند به یک کسب‌وکار تبدیل شود، چراکه همه این زنان باید همان کارهایی را انجام دهند که ما داریم با هوش مصنوعی تجربه می‌کنیم».

نینا ویلدورف: پیش از برگزاری نخستین رویداد، فوق‌العاده نگران و مضطرب بودیم...

برگر: آن‌قدر استرس داشتیم که مجبور شدیم داروهای آرام‌بخش مصرف کنیم! مدام با خودمان می‌گفتیم ما زنانی فوق‌العاده باهوش، توانمند و موفق را دعوت کرده‌ایم در حالی که خودمان متخصص هوش مصنوعی نیستیم. اما ما همان کاری را انجام می‌دادیم که در سال‌های روزنامه‌نگاری آموخته بودیم: بررسی و تست عملی ابزارها به روشی که حس می‌کردیم بسیاری از زنان هنوز فرصت یا تمایل امتحان کردنش را پیدا نکرده‌اند.

دلایل بی‌شماری وجود دارد که زنان را به کناره‌گیری از این موج سوق می‌دهد، اما پیام ما روشن بود: «نه، هرگز! اگر می‌خواهید جایگاه خود را در بازار کار حفظ کنید، نمی‌توانید از گفتمان هوش مصنوعی کنار بکشید؛ شما باید به زبان این فناوری مسلط شوید».

ویلدورف: ما شیفته و سینه چاک تمام جنبه‌های هوش مصنوعی نیستیم، اما عمیقاً باور داریم که ورود به این عرصه و تعامل با آن برای هر زنی ضروری و حیاتی است.

انتظارات و چارچوب‌های این دورهمی‌ها را برای شرکت‌کنندگان چگونه مشخص می‌کنید؟

برگر: هر دورهمی قواعد مشخصی دارد. یکی از اصول ما ایجاد یک «پارکینگ ایدئولوژیک» است؛ یعنی اگر کسی بخواهد صرفاً درباره این بحث کند که هوش مصنوعی چگونه همه‌چیز را نابود خواهد کرد، این دورهمی جای مناسبی برای او نیست. البته دلایل متعددی وجود دارد که خود ما را هم از آینده هوش مصنوعی نگران می‌کند و می‌دانیم این فناوری، به‌ویژه برای افراد خلاق، تا چه اندازه می‌تواند چالش‌برانگیز باشد؛ اما هدف ما در اینجا پرداختن به این مباحث نیست. ما گرد هم آمده‌ایم تا بر ابزارها مسلط شویم، سناریوهای مختلف را بیازماییم و بار کارهای اداری و روزمره زندگی‌مان را سبک کنیم.

ویلدورف: و البته در کنار هم از پذیرایی و گفت‌وگوهای جذاب لذت ببریم.

برگر: ما از همه حاضران می‌خواهیم با یک لپ‌تاپ و یک مسئله حل‌نشده از دوران میانسالی خود بیایند؛ چیزی که ما به آن «معضل میانسالی» می‌گوییم. سپس ۱۵ دقیقه را به زمانی اختصاص می‌دهیم که اصطلاحاً آن را «وقت کتابخانه» نامیده‌ایم. همه لپ‌تاپ‌ها را باز می‌کنند و مشغول حل مسئله خود می‌شوند. من و نینا در اتاق می‌چرخیم و مثل یک راهنما به شرکت‌کنندگان کمک می‌کنیم: «شاید بهتر باشد این ابزار را امتحان کنی، به‌جای این مدل از این LLM استفاده کن، پرامپت ارسالی‌ات کمی ضعیف است و پاسخ دلخواهت را نگرفتی؛ بیا با هم پرامپت را بازنویسی و اصلاح کنیم».

ویلدورف: گاهی برخی از حاضران می‌گویند: «راستش من اصلاً دوست ندارم هوش مصنوعی به‌جای من متنی بنویسد.» و ما در پاسخ می‌گوییم: «ما هم اصلاً چنین قصدی نداریم! اجازه بده چند کاربرد کاملاً متفاوت را به تو نشان دهیم که شاید تا به حال به آن‌ها فکر نکرده باشی».

از همان ابتدا لیست انتظار طولانی برای این مهمانی‌ها وجود داشته است؛ چطور انتخاب می‌کنید چه کسانی در دورهمی‌ها حضور داشته باشند؟

ویلدورف: به این نتیجه رسیده‌ایم که تعداد ایده‌آل بین ۸ تا ۱۲ نفر است؛ اگر جمعیت از این بیشتر شود، فضا کمی آشفته خواهد شد. بهترین جلسات ما زمانی شکل می‌گیرند که ترکیبی شگفت‌انگیز و متنوع از افراد دور یک میز می‌نشینند: مثلاً فردی فعال در سازمان‌های خیریه در کنار یک طراح، یک مادر خانه‌دار در کنار مدیرعامل یک شرکت و در کنار فردی فعال در حوزه امور بشردوستانه قرار می‌گیرد.

بسیاری از مردم نمی‌توانند به‌سرعت مشکلی در زندگی روزمره خود پیدا کنند که با نرم‌افزار قابل حل باشد. چطور به افراد کمک می‌کنید مسائلی را ببینند که هوش مصنوعی واقعاً از پس حل آن‌ها برمی‌آید؟

برگر: بخش بزرگی از تلاش ما نشان دادن کاربردهای کاملاً ملموس هوش مصنوعی برای کاهش بار سنگین میانسالی است. اغلب به نسل ما برچسب «نسل ساندویچی» می‌زنند؛ ما از این اصطلاح متنفریم چون انگار گوجه‌فرنگی بی‌طعم وسط دو تکه نان هستیم! اما واقعیت این است که ما هم‌زمان با والدینی مواجهیم که روزبه‌روز نیاز بیشتری به مراقبت دارند و فرزندانی که در آستانه ورود به جامعه و استقلال هستند یا هنوز نتوانسته‌اند روی پای خود بایستند.

در یکی از دورهمی‌ها، زنی شرکت کرده بود که مادرش به آلزایمر مبتلا شده بود و می‌خواست بداند آیا بر اساس بیمه‌نامه‌اش واجد شرایط دریافت پوشش خدمات مراقبت بلندمدت هست یا خیر. شرکت بیمه بسته‌ای ۳۰۰ صفحه‌ای برای او ارسال کرده بود؛ چه کسی واقعاً می‌تواند ۳۰۰ صفحه متن پیچیده حقوقی را بخواند؟ شرکت‌های بیمه عمداً با همین ترفندها مانع استفاده افراد از خدمات بیمه می‌شوند. او کل سند را وارد هوش مصنوعی کرد و هوش مصنوعی در پاسخ گفت: بله، مادر شما کاملاً واجد شرایط است، و آیا مایلید نامه‌ای مستدل به شرکت بیمه برای دفاع از حقتان آماده کنم؟

زمانی که فعالیتم را به‌عنوان مشاور شروع کردم، دستمزد مشاوره‌ام را بسیار پایین‌تر از ارزش واقعی‌اش تعیین کرده بودم. پروپوزالم را به هوش مصنوعی کلود دادم و پرسیدم: «ایراد این پیشنهاد چیست؟ آن را بی‌نقص کن». کلود پس از بررسی گفت: «برای این حجم کار، دستمزد بسیار کمی درخواست کرده‌ای». پرسیدم: «پس چه رقمی پیشنهاد کنم؟» و کلود پاسخ داد: «با دو برابر کردن رقم فعلی شروع کن». نفس عمیقی کشیدم و نرخ پیشنهادی‌ام را دو برابر کردم؛ جالب اینجا بود که کارفرما بدون هیچ تردیدی آن را پذیرفت.

به نظر می‌رسد بسیاری از مردم به دلیل مواجهه با محتواهای بی‌کیفیت تولیدشده با هوش مصنوعی، رغبت چندانی به آن ندارند. اما نگاه شما متفاوت است؛ شما از هوش مصنوعی برای انجام کارهایی با ارزش اقتصادی واقعی استفاده می‌کنید.

برگر: بحث ارزش اقتصادی فوق‌العاده مهم است. زنان در طول تاریخ از این رنج برده‌اند که کارهای خانگی و مراقبتی آن‌ها ارزش اقتصادی ملموسی در بازار تلقی نمی‌شده است. ایده پشت انجمن هوش سالمند این است که اگر قرار باشد یک گروه زمان خود را بهینه‌سازی کند، آن گروه زنان هستند.

به یک معنا، هوش مصنوعی نقشی مشابه ماشین لباسشویی در گذشته ایفا می‌کند؛ این فناوری با خودکارسازی امور، ساعت‌های زیادی از شبانه‌روز را به زنان بازمی‌گرداند.

دلیل اینکه تمرکز رویدادها را روی افراد بالای ۴۰ سال گذاشتیم این است که معتقدیم این فناوری دقیقاً با نیازهای زنان بالای ۴۰ سال همخوانی دارد. نخست به این دلیل که ما پس از دهه‌ها تجربه، دیدی دقیق و سلیقه‌ای سنجیده پیدا کرده‌ایم. ما می‌دانیم چطور پرسش‌های کلیدی و دقیق بپرسیم، فریب ادعاهای توخالی را نمی‌خوریم و اولین پاسخ مدل را کورکورانه قبول نمی‌کنیم، بلکه به چالش می‌کشیم و پرس‌وجو را ادامه می‌دهیم.

به همین دلیل احساس می‌کنیم این ابزارها تا حد زیادی برای افرادی طراحی شده‌اند که سطح مشخصی از آگاهی و اندوخته تجربی دارند. هوش مصنوعی صرفاً ابزاری برای جوانان نیست؛ بلکه کارایی واقعی‌اش را در دستان کسانی نشان می‌دهد که با اصطکاک‌ها و چالش‌های زندگی روبه‌رو شده‌اند و به درستی می‌دانند چه سؤالی باید بپرسند تا به بهترین نتیجه برسند.