سد محکم قوانین ضدانحصار جلوی پای غول‌های هوش مصنوعی؛ واشنگتن با معافیت‌های ویژه مخالفت کرد

داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک (Anthropic)، پیش از دیدار برنامه‌ریزی‌شده با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در واشنگتن دی‌سی در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ در نزدیکی کاخ سفید حضور پیدا کرد.

الیور کنترراس | AFP | گتی ایمجز

تلاش‌ها برای قانون‌گذاری و مهار هوش مصنوعی در واشنگتن به یک دست‌انداز و سرعت‌گیر بزرگ برخورد کرده است: شاهین‌ها و مدافعان سرسخت قوانین ضدانحصار.

شرکت‌های پیشرو هوش مصنوعی هم‌زمان با تشدید نگرانی‌ها از خارج شدن کنترل این فناوری، از واشنگتن خواسته‌اند معافیت‌های محدود ضدانحصار برایشان در نظر بگیرد تا بتوانند در مسائل مربوط به ایمنی با یکدیگر همکاری کنند. با این حال، برخی از قانون‌گذاران کنگره که مسئولیت تدوین قوانین نظارتی این صنعت را بر عهده دارند، شدیداً در برابر ایده اعطای معافیت‌های ضدانحصار مقاومت می‌کنند.

سناتور الیزابت وارن در ساختمان کنگره در پاسخ به سوالی درباره اعطای این معافیت قاطعانه گفت: «خیر؛ قوانین ضدانحصار در حال حاضر هم برای شرکت‌هایی که روی مسائل ایمنی همکاری می‌کنند استثنا قائل شده است و هیچ نیازی به معافیت‌های ضدانحصار جدید و اضافه نداریم.»

او اضافه کرد: «خیلی خوب می‌دانم که شرکت‌های بزرگ عاشق معافیت‌های ضدانحصار هستند، اما پاسخ ما منفی است.»

وارن تنها یکی از چندین چهره منتقد و بدبین به اعطای معافیت ضدانحصار در کنگره است که درباره میزان تمایل نمایندگان به پذیرش پیشنهاد داریو آمودی (مدیرعامل آنتروپیک) و سایر مدیران هوش مصنوعی اظهارنظر کرده‌اند.

آمودی اوایل همین ماه در یک یادداشت وبلاگی احتمال نیاز به معافیت ضدانحصار را مطرح کرد. این مقاله با عنوان «باید سرعت پیشرفت خط مقدم را تنظیم کنیم»، پس از آن منتشر شد که یکی از پژوهشگران آنتروپیک از سمت خود استعفا داد و علناً گفت هوش مصنوعی «ممکن است تا پایان این دهه همه ما را به کشتن دهد».

آمودی در این یادداشت نوشته بود: «شرکت‌های هوش مصنوعی می‌توانند و باید به شکل داوطلبانه برای تدوین استانداردها با یکدیگر همکاری کنند. با توجه به مسائل ضدانحصار، مفید خواهد بود که دولت ایالات متحده میانجی‌گری کند یا دست‌کم زمینه این گفت‌وگوها را فراهم سازد؛ نیازی نیست دولت مستقیماً در این بحث‌ها دخالت کند، بلکه کافی است معافیتی محدود برای گفت‌وگوهای ویژه درباره ایمنی صادر نماید.»

سایر مدیران هوش مصنوعی هم بلافاصله از این فراخوان آمودی حمایت کردند؛ موضوعی که موجی پرشتاب را در واشنگتن برای تصویب قوانین مرتبط با این فناوری به راه انداخت.

با این حال، زمان اندک باقی‌مانده کنگره برای قانون‌گذاری در سال جاری و شکاف‌های عمیق حزبی نشان می‌دهد که هرگونه اختلاف‌نظر تازه، مانعی جدی در مسیر تصویب سریع قوانین در حوزه حساسی مثل هوش مصنوعی خواهد بود.

سناتور الیزابت وارن در جریان یک رأی‌گیری در ۵ اوت ۲۰۲۶ در ساختمان کنگره آمریکا در واشنگتن دی‌سی با خبرنگاران گفت‌وگو می‌کند.

آنا مانی‌میکر | گتی ایمجز

مجریان و ناظران قوانین ضدانحصار نیز به هرگونه امتیاز و معافیت ویژه برای مدیران هوش مصنوعی که روز سه‌شنبه در کاخ سفید با دونالد ترامپ دیدار کردند، با دیده تردید نگاه می‌کنند.

علاوه بر آمودی، ساندار پیچای از گوگل، ایلان ماسک مدیرعامل تسلا و اسپیس‌ایکس، مارک زاکربرگ از متا، گرگ براکمن رئیس اوپن‌ای‌آی (OpenAI) و جنسن هوانگ از انویدیا در کاخ سفید حضور یافتند؛ دیداری که در آن ترامپ اعلام کرد هوش مصنوعی باید به جای نام فعلی‌اش، «سوپرهوش» یا ابرهوش مصنوعی نامیده شود.

جاناتان کانتر، رئیس سابق بخش ضدانحصار وزارت دادگستری در دولت جو بایدن، تأکید کرد برای همکاری شرکت‌ها در موضوعات ایمنی اصلاً نیازی به معافیت از قوانین ضدانحصار نیست.

کانتر توضیح داد: «آن‌ها بدون نیاز به هیچ‌گونه معافیت ضدانحصاری می‌توانند اطلاعات مربوط به تهدیدهای مخرب و سایر داده‌ها را با هم به اشتراک بگذارند. قوانین ضدانحصار هرگز مانع همفکری شرکت‌ها برای تدوین استانداردهای ایمنی محصولات نمی‌شود؛ آنچه این قوانین جلوی آن را می‌گیرد، تبانی شرکت‌ها برای توقف نوآوری و از بین بردن رقابت آزاد است.»

آمودی در یادداشت خود درباره تنظیم سرعت، چنین کاهش سرعتی را «ایجاد محدودیت‌های جمعی بر نرخ پیشرفت لجام‌گسیخته هوش مصنوعی» توصیف کرده و یادآور شده بود که این اقدام ممکن است از نظر حقوقی با چالش‌هایی روبه‌رو شود.

کانتر در این باره گفت: «آن‌ها اصلاً نیازی ندارند چنین تصمیماتی را به صورت جمعی و مشترک بگیرند.»

کانتر تأکید کرد که کنگره باید به‌طور مجزا تصویب «قواعد و چارچوب‌های بنیادین را مد نظر قرار دهد تا جامعه در برابر محصولات و خدمات زیان‌بار این فناوری نوین کاملاً محافظت شود».

او همچنین هشدار داد که مقوله ایمنی می‌تواند به بهانه‌ای برای تبانی شرکت‌ها در رفتارهای ضد رقابتی دیگر تبدیل شود.

وی افزود: «خطر بسیار واقعی وجود دارد که معافیت‌های ضدانحصار به انحراف کشیده شود؛ با تمام این اوصاف، اصلاً معتقدم نیازی به وجود چنین معافیتی نیست.»

کانتر و وارن تنها کسانی نیستند که معافیت‌های ضدانحصار را برای هماهنگی روی مسائل ایمنی غیرضروری می‌دانند.

سناتور ریچارد بلومنتال نیز خاطرنشان کرد: «تا زمانی که آن‌ها در چارچوب نظارت‌های دولتی همکاری کنند، برای جلوگیری از عواقب فاجعه‌بار هیچ نیازی به معافیت ندارند.»

سناتور روبن گالیگو نیز درباره شتاب‌زدگی کنگره در برآوردن تمامی خواسته‌های غول‌های هوش مصنوعی هشدار داد.

گالیگو درباره این طرح‌های قانونی احتمالی گفت: «باید دقیقاً ببینم دامنه این معافیت‌ها تا کجاست؛ اول از همه، این قانون نباید بار مسئولیت حقوقی را از دوش آن‌ها بردارد. من قرار نیست به آن‌ها برای هر کاری چک سفید امضا بدهم.»

سناتور جان هوون گفت که کنگره همچنان در تلاش است مسیر هماهنگی را برای مواجهه با هوش مصنوعی پیدا کند. او هشدار داد که تجربه قبلی قانون‌گذاری برای فناوری‌های نوظهوری مثل اینترنت، همچنان مثل یک درس عبرت پیش روی نمایندگان است.

هوون تصریح کرد: «به نظرم نارضایتی عمیقی از امتیازات و معافیت‌های ضدانحصاری که در گذشته به فعالان حوزه اینترنت داده شد وجود دارد؛ بنابراین ما به این فکر می‌کنیم که چطور از تکرار همان اشتباه برای هوش مصنوعی جلوگیری کنیم؟ این‌که بخواهیم به غول‌های این صنعت یک‌جور چک سفید امضای ضدانحصار بدهیم، قبلاً دیده‌ایم که اصلاً جواب نمی‌دهد.»

علاوه بر نگرانی‌های مربوط به رقابت، برخی قانون‌گذاران به درخواست‌ها برای کاهش هماهنگ سرعت هوش مصنوعی مشکوک هستند و هشدار می‌دهند این اقدام ممکن است به «تصرف نظارتی» (پدیده‌ای که در آن نهاد ناظر به جای خدمت به مردم، زیر نفوذ خود صنعت قرار می‌گیرد) منجر شود. برخی از تحلیل‌گران هم مطرح کرده‌اند که این موضوع شاید ترفندی برای مهار بدهی‌های سنگین این شرکت‌ها در آستانه عرضه اولیه سهام (IPO) و سرکوب رقبای تازه‌نفس باشد؛ هرچند هنوز شواهد قطعی برای این ادعا ارائه نشده است.

سناتور کوین کریمر نیز در پاسخ به سوالی پیرامون نگرانی از تصرف نظارتی گفت: «کمی نگرانم؛ هر چیزی که توسط بازیگران بزرگ یک صنعت طراحی شود تا راه ورود رقبای جدید را مسدود کند، همیشه من را تا حدی بدبین می‌کند.»

حمایت برخی چهره‌های کنگره از شرکت‌های هوش مصنوعی

با این حال، درخواست صنعت هوش مصنوعی برای دریافت معافیت محدود ضدانحصار، حامیانی نیز در کنگره دارد.

جورج وایت‌سایدز، باب لاتا از مجلس نمایندگان، به همراه سناتورها آدام شیف و جیم بنکس، لایحه‌ای را پیش می‌برند که چنین معافیتی ایجاد می‌کند. این طرح به شرکت‌های هوش مصنوعی اجازه می‌دهد اطلاعات مربوط به تهدیدات امنیتی هوش مصنوعی را برای پیشگیری، بررسی یا کاهش ریسک‌ها به اشتراک بگذارند. همچنین این لایحه به آن‌ها امکان می‌دهد تا از طریق به تعویق انداختن یا محدود کردن عرضه مدل‌های پرریسک، روی کاهش خطرات امنیتی هماهنگی کنند.

سام لیکاردو، نماینده کالیفرنیا که از حامیان این طرح است، تأکید کرد: «این معافیت باید در دامنه‌ای بسیار محدود تعریف شود تا مطمئن شویم تمرکز فقط روی آزمایش، ارزیابی و آموزش برای ایمن‌تر کردن مدل‌هاست. واقعیت این است که این شرکت‌ها در یک بازار رقابتی به‌شدت فشرده فعالیت می‌کنند و انگیزه چندانی برای همکاری در بخش‌های دیگر با هم ندارند.»