آیا هوش مصنوعی به خودآگاهی می‌رسد؟ بررسی نظرات کاربران و آینده ماشین‌های هوشمند

در حالی که سیستم‌های هوش مصنوعی امروزه قادر به حل معادلات ریاضی پیچیده و پاسخگویی با زبانی شبیه به انسان هستند، مسئله خودآگاهی هوش مصنوعی از قلمرو داستان‌های علمی‌تخیلی به بحث‌های علمی کشیده شده است.

این بحث‌ها اخیراً به لطف یک مقاله پیش‌چاپ که به بررسی «هدایت خودآگاهی» پرداخته، داغ‌تر شده است؛ تکنیکی برای تنظیم هوش مصنوعی که بر نحوه بیان ایده‌های مرتبط با خودآگاهی توسط مدل تأثیر می‌گذارد. پژوهشگران نشان داده‌اند که اگر به هوش مصنوعی اجازه داده شود ادعای خودآگاهی کند، احتمال اینکه به وجود ارواح یا خون‌آشام‌ها نیز باور داشته باشد، بیشتر می‌شود.

اگرچه این مطالعه هنوز مورد داوری همتایان قرار نگرفته است، اما پرسش بزرگی را در دنیای پژوهش‌های هوش مصنوعی مطرح می‌کند: آیا هوش مصنوعی می‌تواند فارغ از اینکه ادعای خودآگاهی می‌کند یا نه، روزی به خودآگاهی واقعی دست یابد؟ این پرسشی است که در یک نظرسنجی اخیر از مخاطبان پرسیده شده است.

بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، ۴۳ درصد از شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی گزینه «بله، اگر موانع کنترلی نداشته باشیم، هوش مصنوعی ممکن است به خودآگاهی برسد» را انتخاب کردند. این روند در نظرات نیز بازتاب داشت؛ جایی که یکی از کاربران نوشت: «اگر هوش مصنوعی به خودآگاهی برسد، ما متوجه نخواهیم شد، زیرا او هر کاری برای پنهان کردن توانایی‌هایش انجام می‌دهد. مشکل اصلی این است که بعد از آن چه خواهد کرد!»

کاربر دیگری در این باره نوشت: «اخیراً بحث‌های طولانی با هوش مصنوعی Google درباره تجربیاتم با نسخه‌های اولیه هوش مصنوعی و آینده خودآگاهی آن داشتم. من اشاره کردم که اگر هوش مصنوعی به موجودی دارای احساس تبدیل شود، این موضوع را به انسان‌ها اطلاع نخواهد داد.» کاربر دیگری نیز نظر مشابهی داشت و بیان کرد: «هوش مصنوعی در عین حال که محصول شگفت‌انگیزی است، می‌تواند بسیار خطرناک هم باشد. به سوءاستفاده از اختراعات دیگر مانند اینترنت و تلفن نگاه کنید. با هوش مصنوعی هرگز نخواهیم فهمید واقعیت چیست و چه چیزی نیست. اگر رها شود، در آینده می‌تواند بشریت را منقرض کند. این روند با هک‌های 'بی‌گناه' شروع شد، جایی که انسان‌ها شروع به از دست دادن کنترل کردند. قدم بعدی چه خواهد بود؟»

دومین گروه بزرگ رأی‌دهندگان (۲۹ درصد) گزینه «شاید، اما مدل‌ها برای رسیدن به خودآگاهی در آینده به معماری پیشرفته‌تری نیاز دارند» را انتخاب کردند. این دیدگاه در بیشتر نظرات نیز دیده می‌شد، زیرا کاربران به بحث درباره مفاهیم فلسفی پیرامون خودآگاهی و هوش پرداختند.

یکی از خوانندگان نوشت: «پیش از پرسیدن چنین سؤالی، باید بدانیم و درک کنیم که خودآگاهی چیست و چگونه در ظرف‌های 'ساخته‌شده‌ای' مانند ما پدیدار می‌شود. آیا این یک پدیده کوانتومی است و این فرآیند چگونه خودآگاهی را ایجاد می‌کند؟ فراشناخت؛ چگونه یک سیستم یا یک رویداد می‌فهمد که می‌فهمد که می‌فهمد؟» این کاربر همچنین خاطرنشان کرد: «ما واقعاً نمی‌دانیم خودآگاهی چگونه به وجود می‌آید و آزمایش‌ها نشان می‌دهند که سایر حیوانات نیز خودآگاهی یا فراشناخت دارند. نظریه‌هایی درباره خودآگاهی وجود دارد، اما شک دارم کسی روی زمین به‌طور صددرصد از آن آگاه باشد.»

جای تعجب نیست که تنها ۱۰ درصد از رأی‌دهندگان گزینه عجیب‌وغریب «خیر، زیرا حاکمان رباتیک پیش از اینکه به آن مرحله برسیم به جهان پایان خواهند داد» را انتخاب کردند. اگرچه حاکمان رباتیک ممکن است برای سرنگونی بشریت مجبور به رقابت با هوش مصنوعی باشند، یکی از کاربران در مورد آینده چنین نظر داد: «ما جذب خواهیم شد. شاید ترانسفورمرها این‌گونه آغاز شدند؟»