هوش مصنوعی تشنه انرژی است؛ چطور دیتاسنترها معادلات محیط‌زیست را زیرورو کردند؟

گفتمان مربوط به تغییرات اقلیمی در راهروهای شرکت‌های بزرگ تغییر کرده و حالا جای خود را به یک چالش تجاری فوری و ملموس داده است: چگونه می‌توان انرژی لازم برای ادامه رشد را تأمین کرد؟

چرا این ماجرا مهم است؟ گسترش سرسام‌آور هوش مصنوعی و دیتاسنترها، موضوع تأمین برق را مستقیماً به اتاق جلسات مدیران ارشد کشانده است؛ اتفاقی که باعث شده بحث درباره تغییرات اقلیمی، حالا با مسائلی مثل هزینه‌های شبکه برق، زیرساخت‌ها و پایداری شبکه گره بخورد.

• برای مدیرانی که روی حوزه پایداری و محیط‌زیست نظارت دارند، این تغییر به این معناست که موضوع اقلیم جایگاه تجاری تازه‌ای پیدا کرده، هرچند ممکن است در میان دغدغه‌های فنی و مالی به حاشیه رانده شود.

وضعیت فعلی: در نشست‌ها و میزگردهای تخصصی اخیر، یک واقعیت بیش از هر چیز خودنمایی می‌کرد: کمبود انرژی به ترمز اصلی سرعت رشد شرکت‌ها تبدیل شده است.

• جاش پارکر، مدیر ارشد پایداری شرکت انویدیا (Nvidia)، در این رابطه تأکید می‌کند: «انرژی، بنیادین‌ترین لایه زیرساختی ماست. اگر برق کافی نداشته باشید، نه می‌توانید هوش مصنوعی را در مقیاس بزرگ پیاده‌سازی کنید و نه قادر به ساخت دستاورد بزرگ بعدی خواهید بود.»
• اما زیرساخت‌ها با این سرعت پیش نمی‌روند. جی‌بی استرابل، مدیرعامل شرکت Redwood Materials، معتقد است جدول زمانی توسعه ظرفیت شبکه و خطوط انتقال برق، فرسنگ‌ها با نیازهای فوری غول‌های ابری (هایپراسکیلرها) و استارتاپ‌های نئوکلاود فاصله دارد.

• او در این‌باره توضیح می‌دهد: «این دو دنیا دارند از هم فاصله می‌گیرند. اختلاف زمانی پروژه‌ها به جای اینکه در حد چند ماه باشد، چندین سال طول می‌کشد!»

تصویر کلی: زارا احمد، مدیر ارشد عملیات در شرکت مشاوره اقلیمی Relae، می‌گوید: «رشد انفجاری دیتاسنترها در کنار برقی‌سازی همه‌چیز، مسائل اقلیمی و انرژی را به شکلی تازه به هم پیوند داده و نحوه صحبت ما درباره هر دو حوزه را زیرورو کرده است.»

• توصیه او به فعالان ارتباطات این است: از توجه ویژه‌ای که این روز‌ها به تأمین برق جلب شده استفاده کنید تا مسائل اقلیمی را کاربردی‌تر و مرتبط‌تر نشان دهید، نه اینکه آن را کمرنگ کنید.

نگاه دقیق‌تر: شرکت‌ها به جای مانور دادن روی اهداف بلندپروازانه و انتزاعیِ کاهش کربن، حالا نشان می‌دهند که راهکارهای پایداری چطور می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد، ریسک‌ها را مهار کند یا درهای جدیدی برای رشد باز کند.

• به عنوان نمونه، مجموعه هتل‌های هیلتون (Hilton) از مقیاس بزرگ خود برای اجرای برنامه‌های پایداری به نمایندگی‌هایش استفاده می‌کند؛ از ممیزی مصرف آب و برق گرفته تا کاهش ضایعات. جین گاریس هند، مدیر ارشد پایداری هیلتون، یادآوری می‌کند که قبوض آب و برق پس از دستمزد کارکنان، دومین هزینه عملیاتی سنگین هتل‌ها به شمار می‌رود.
• شرکت هواپیمایی دلتا (Delta) نیز قصد دارد در سال جاری میلادی با افزایش بهره‌وری عملیاتی، مصرف سوخت خود را ۷۵ میلیون گالن کاهش دهد و بیش از ۲۰۰ میلیون دلار صرفه‌جویی کند.
• آملیا دلیکا، مدیر پایداری دلتا، در این زمینه می‌گوید: «من برای تک‌تک بخش‌های کارمان ارزش مالی و سود و زیان (P&L) تعیین کرده‌ام؛ از کاهش آنی هزینه‌ها گرفته تا تضمین آینده کسب‌وکار و ارائه خدماتی پایدار که مشتریان واقعاً حاضر باشند برایشان پول پرداخت کنند.»

پشت پرده چه می‌گذرد؟ حتی نمایندگانی مانند مایک لوین، از حامیان قدیمی انرژی پاک در کنگره آمریکا، اعتراف می‌کنند که لحن و پیام‌رسانی در این حوزه نیاز به بازنگری دارد.

• او در پاسخ به این پرسش که چرا در برنامه‌های اقتصادی اخیر کم‌تر بر واژه «تغییرات اقلیمی» مانور داده می‌شود، می‌گوید رهبران باید «با مردم در نقطه‌ای که هستند دیدار کنند؛ و در حال حاضر نقطه تمرکز مردم این است که همه‌چیز بیش از حد گران شده است.»
• سناتور برایان شاتز نیز تأکید دارد که تمرکز روی کاهش هزینه‌ها و استطاعت مالی مردم، به معنای عقب‌نشینی از مسائل اقلیمی نیست: «من به عنوان کسی که محیط‌زیست اولویت اول اوست، وقتی به سراغ مردم حوزه انتخابیه‌ام می‌روم، اولین کلمه‌ای که می‌گویم اقلیم نیست. به نظرم ما باید موضوع محیط‌زیست را در بستری مطرح کنیم که مردم با هزینه‌های سنگین زندگی روزمره دست‌وپنجه نرم می‌کنند.»

واقعیت ماجرا: تبدیل زبان محیط‌زیست به ادبیات «کاهش هزینه‌ها» و «پایداری شبکه برق»، این خطر را به همراه دارد که اصل چالش‌های بحران اقلیمی نادیده گرفته شود یا تقلیل یابد.

• استرابل با وجود اینکه شخصاً اهمیت زیادی برای محیط‌زیست قائل است، اشاره می‌کند که در بسیاری از گفت‌وگوهایش با مشتریان، شرکا و سیاست‌گذاران، «مسائل اقلیمی عملاً به یک پاورقی ساده تبدیل شده است؛ موضوعی که شب‌ها خواب را از چشم من می‌گیرد.»

هوشمندی برخی سازمان‌ها: در این میان، برخی نهادها با ظرافت و دقت بیشتری تصمیم می‌گیرند که چه زمانی و چگونه از موضوع اقلیم صحبت کنند.

• مگی بیرد، بنیان‌گذار سازمان Support + Feed (نهادی غیردولتی برای مبارزه با ناامنی غذایی از طریق غذاهای گیاهی)، می‌گوید: «ما پیاممان را با تأکید بر سلامت و طعم لذیذ غذا آغاز می‌کنیم؛ چرا که پریدن مستقیم به عمق بحث‌های اقلیمی از همان ابتدا چندان بازدهی ندارد.»
• با این حال، کمپین‌های آموزشی این نهاد — از جمله برنامه‌های فعال در جشنواره‌های موسیقی و کار‌های مرتبط با فرزندانش، بیلی آیلیش و فینیس — پیوند مستقیم‌تر و آشکارتری با موضوع تغییرات اقلیمی برقرار می‌کنند.

کلام آخر: در گذشته، نگرانی از تغییرات اقلیمی انگیزه اصلی بحث درباره ساخت سیستم‌های انرژی آینده بود، اما حالا این رابطه ۱۸۰ درجه برعکس شده است. تقاضای نجومی و سیری‌ناپذیر هوش مصنوعی برای انرژی، غول‌های فناوری را وادار کرده تا نحوه حرف زدنشان درباره محیط‌زیست را از پایه بازنویسی کنند.