مراکز داده هوش مصنوعی به یکی از داغ‌ترین موضوعات انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تبدیل شده‌اند

در یکی از شب‌های پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، انباری با نورپردازی آبی ملایم در بروکلین نیویورک میزبان جمعی از فعالان رسانه‌ای، اهالی فناوری و کنشگران سیاست‌گذاری بود؛ رویدادی که خیلی زودتر از حد انتظار، سالن آن پر از جمعیت شد.

شرکت رسانه‌ای Newsreel که توسط جک بروستر (Jack Brewster)، خبرنگار سابق فوربز و نیوزویک تأسیس شده است، میزبانی این برنامه را بر عهده داشت و چهره‌های شاخصی در آن سخنرانی کردند. کنت اشلنکر (Kenneth Schlenker)، یکی از بنیان‌گذاران برنامه تمرکز Opal، درباره «وضعیت تمرکز و توجه کاربران» به گفت‌وگو نشست و آرین رانجان (Aryan Ranjan)، سازنده نرم‌افزار مدیریت کارزارهای انتخاباتی Baraza، پیش‌بینی‌های خود را از انتخابات میان‌دوره‌ای ارائه داد. در کنار این مباحث، پنل تخصصی مهمی نیز به بررسی مراکز داده اختصاص یافته بود.

بروستر هدف از این گردهمایی را این‌گونه توصیف کرد که حاضران «گوشی‌های خود را کنار بگذارند و پنج روز مانده به انتخابات، مستقیماً درباره مسائل اساسی رأی‌گیری با یکدیگر گفت‌وگو کنند».

با گذشت زمان، یک موضوع تقریباً تمام گفت‌وگوها را تحت‌الشعاع خود قرار داد: هوش مصنوعی، مراکز داده و موج فزاینده مخالفت‌های مردمی با تکنوکراسی و قدرت‌گیری غول‌های فناوری.

شکافی عمیق میان دنیای فناوری و بدنه جامعه در حال شکل‌گیری است. در حالی که توسعه‌دهندگان و مدیران حوزه هوش مصنوعی با اشتیاق از منافع و آینده درخشان این فناوری سخن می‌گویند، نگاه مردم عادی در بیرون از این حباب کاملاً متفاوت و حتی ناخوشایند است. بیرون از حلقه اهالی فناوری، مراکز داده و پیامدهای هوش مصنوعی به یک موضوع تعیین‌کننده در پای صندوق‌های رأی تبدیل شده‌اند، تا جایی که می‌توانند سرنوشت برخی از رقابت‌های انتخابات میان‌دوره‌ای را رقم بزنند.

گزارش اخیر مؤسسه Data Center Watch نشان می‌دهد که در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، نزدیک به ۲۰۰ میلیارد دلار از پروژه‌های ساخت مراکز داده به‌دلیل مخالفت‌های سیاسی و اعتراضات جوامع محلی با تاخیر مواجه، متوقف یا مسدود شده‌اند. هم‌زمان، ایالت‌هایی مانند پنسیلوانیا، جورجیا، تگزاس، نیویورک و ویرجینیا در حال بررسی چارچوب‌های نظارتی سخت‌گیرانه‌تر و ایجاد شفافیت بیشتر در زمینه توسعه پرشتاب این مراکز هستند. تنها در ایالت ویرجینیا که پیش‌تر لقب «پایتخت مراکز داده جهان» را به خود اختصاص داده بود، احداث صدها مرکز داده جدید در دست برنامه‌ریزی است.

گفت‌وگو با چی اوسه (Chi Ossé)، عضو شورای شهر نیویورک، فضای حاکم بر این دغدغه‌ها را به‌خوبی نشان داد. اوسه با اشاره به اینکه چندان اهل استفاده از هوش مصنوعی نیست، رویکردی انتقادی نسبت به این حوزه داشت. او بیش از هر چیز تأکید کرد که مدیران فناوری باید در برابر جامعه پاسخگو باشند و از ثروتمندانی مانند ایلان ماسک مالیات بیشتری گرفته شود. اوسه خود را یک سوسیالیست دموکرات طرفدار «نظم و قانون» معرفی کرد و گفت وقتی مدیران ارشد فناوری به‌راحتی از احتمال نابودی ۱۰ درصدی تمدن بشری به دست هوش مصنوعی صحبت می‌کنند، «باید برای پاسخگویی به کنگره احضار شوند».

در پنل تخصصی بررسی مراکز داده که با حضور مایا ولوچم (Maia Woluchem)، پژوهشگر فناوری و حقوق بشر، و هیلاری فلینت (Hilary Flint)، فعال حوزه محیط زیست و بهداشت عمومی برگزار شد، بازخورد حاضران بسیار صریح و معنادار بود. هنگامی که از جمعیت حاضر پرسیده شد چه کسانی موافق احداث مراکز داده هوش مصنوعی هستند، این پرسش بلافاصله با صدای اعتراض و هو کردن حاضران روبرو شد. این گفت‌وگو طیف گسترده‌ای از نگرانی‌ها را در بر می‌گرفت؛ مردم از اینکه شرکت‌های بزرگ فناوری پشت درهای بسته با مقامات محلی قراردادهای محرمانه می‌بندند تا پروژه‌های میلیارد دلاری را پیش ببرند، به‌شدت ناراضی هستند. در موارد متعددی نیز پیچیدگی مقررات منطقه‌بندی و ساخت‌وساز سبب می‌شود ماهیت واقعی این پروژه‌ها تا زمانی که کار از کار بگذرد و فرصتی برای اعتراض نماند، پنهان بماند.

در شرایطی که شهروندان با بحران هزینه‌های معیشتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و در تلاش‌اند بقایای رویای خود را حفظ کنند، رهبران فناوری مدام از جایگزینی نیروی کار یا حتی به حاشیه رفتن انسان توسط هوش مصنوعی سخن می‌گویند. ساکنان احساس می‌کنند کنترل بر سرنوشت محله‌ها و مناطق زندگی خود را از دست داده‌اند و به‌شدت نگران خطرات زیست‌محیطی و بهداشتی ناشی از این زیرساخت‌ها هستند. کارشناسان حاضر در پنل هم‌نظر بودند که مراکز داده اکنون به نماد ملموس و فیزیکی ترس و خشم جامعه نسبت به طبقه ممتاز فناوری و سرعت لجام‌گسیخته این دگرگونی بدل شده‌اند.

هیلاری فلینت در پاسخ به ادعای برخی مبنی بر منافع اقتصادی ساخت مراکز داده برای جوامع محلی تأکید کرد: «ارزش زندگی چقدر است؟» به گفته او، دلیل ادامه اعتراضات مردم این است که آنها «برای سلامت و زندگی خود ارزشی بسیار بیشتر از یک چک موقت و زودگذر قائل هستند».

در پنل بعدی رویداد که با حضور باتیا اونگار سارگون (Batya Ungar-Sargon) مجری رسانه NewsNation، موریس کاتز (Morris Katz) تحلیل‌گر سیاسی، و استید هرندون (Astead Herndon) از وب‌سایت Vox برگزار شد، قرار بود آینده حزب دموکرات بررسی شود؛ اما در این بخش نیز مسیر گفت‌وگو مجدداً به مراکز داده کشیده شد. اونگار سارگون خاطرنشان کرد که برخی اتحادیه‌های کارگری به‌دلیل وعده ایجاد شغل از این پروژه‌ها حمایت می‌کنند؛ هرچند گزارش‌ها نشان می‌دهند که مراکز داده تنها در ابتدای کار فرصت‌های شغلی فراوانی ایجاد می‌کنند و پس از پایان ساخت، این شغل‌ها پایدار و دائمی نیستند.

او در ادامه اشاره کرد: «در گذشته، در مناطق صنعتی کمربند زنگار، مردم به ساختمان‌های عظیم و نازیبای کارخانه‌ها در شهر خود افتخار می‌کردند؛ چراکه همه در آنجا مشغول به کار بودند. آنها می‌دانستند که آن بناها مظهر شکوفایی، ثبات برای فرزندانشان، آینده‌ای روشن و بخشی از رویای آمریکایی بود».

هرندون در این زمینه یادآور شد که ویوک راماسوامی نیز در ایالت صنعتی اوهایو هنگام بیان نکته‌ای مشابه توسط مردم هو شد. او افزود: «من فقط می‌خواهم بر این نکته تأکید کنم که این پروژه‌ها بدون رضایت واقعی مردم اجرا می‌شوند. این نارضایتی حتی در میان رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه آن مناطق نیز به وضوح دیده می‌شود». کاتز نیز با بدبینی نسبت به این روند تصریح کرد: «این‌ها همان جریان‌هایی هستند که سال‌ها فرصت‌های شغلی اتحادیه‌ها را نابود کردند؛ همان ساختارهای قدرتی که مشاغل و سود کارگران را تصاحب کردند و حالا بازگشته‌اند تا کار را تمام کنند و همان اندک فرصت‌های باقی‌مانده را نیز بربایند».

روی دیوارهای سالن نیز برگه‌های یادداشتی دیده می‌شد که حاضران در پاسخ به سوالاتی مانند «آیا هرگز می‌توان نفوذ سرمایه‌های کلان را از دنیای سیاست قطع کرد؟» نوشته بودند و روی یکی از آنها آمده بود: «امیدوارم روزی این اتفاق رخ دهد».

پس از پایان پنل‌ها، شرکت‌کنندگان در دسته‌های کوچک به گفت‌وگوهای خود ادامه دادند و موضوع هوش مصنوعی و مراکز داده همچنان بحث اصلی محافل خصوصی بود. جک بروستر در پاسخ به اینکه آیا از این حجم تمرکز روی مسئله مراکز داده شگفت‌زده شده است یا خیر، به ابعاد جدید این پدیده اشاره کرد.

بروستر توضیح داد: «این مبحث روی صحنه در هر گفت‌وگویی مطرح شد و دومین موضوع پرتکرار در پرسش‌هایی بود که مخاطبان هنگام ثبت‌نام برای ما فرستاده بودند». او یادآور شد که این دغدغه حتی در جایی مثل نیویورک که مراکز داده حضور فیزیکی چندانی ندارند نیز آشکار است: «هوش مصنوعی اکنون به یک مسئله انتخاباتی برای شهروندان عادی بدل شده است. در مناطق روستایی، این مخالفت ناشی از حس کنار گذاشته شدن و جایگزینی است و در منطقه‌ای مانند بروکلین، ماجرا بیشتر پیرامون این است که چه کسانی دارند از این راه ثروتمند می‌شوند».

در حاشیه این رویداد، نظرات جالبی درباره تحولات پرهیاهوی دنیای فناوری در سال جاری شنیده می‌شد. دو تن از بنیان‌گذاران فناوری به استارتاپ دستیار هوش مصنوعی Instinct اشاره کردند، در حالی که فردی خارج از حوزه فناوری نام Sam Altman را به‌عنوان خبرسازترین و عجیب‌ترین پدیده امسال مطرح کرد.

یکی دیگر از حاضران به افزایش دیپ‌فیک‌ها و هنر تولیدشده با هوش مصنوعی اشاره داشت و معتقد بود آثار بصری هوش مصنوعی کم‌کم حس بی‌ارزش بودن و ارزانی پیدا کرده‌اند. شاید به همین دلیل است که برندهای لوکس مسیری کاملاً متضاد را برگزیده‌اند؛ به‌عنوان نمونه، کارزار تبلیغاتی پرادا از تصویرسازی‌های دستی بهره می‌برد و برند اِرمس (Hermès) نیز بر کارهای دست‌ساز هنرمندان تمرکز کرده است.

یک مهندس نرم‌افزار حاضر در برنامه نیز با اشاره به شوخی‌های رایج میان برنامه‌نویسان تعریف می‌کرد که در شب هالووین، شخصی ناخن‌های خود را به رنگ نارنجی درآورده بود و دیگران با طنز از او می‌پرسیدند آیا این رنگ برای بزرگداشت عرضه عمومی سهام شرکت Anthropic است؛ موضوعی که یادآور رنگ لوگوی مدل هوش مصنوعی Claude است.

او در ادامه توضیح داد که مراکز داده در زادگاهش در جنوب کالیفرنیا نیز به‌سرعت در حال گسترش هستند. او که در محله‌ای با جمعیت مهاجران چینی بزرگ شده، روایت می‌کرد که همسایگان تابلوهایی در حیاط خانه‌های خود نصب کرده‌اند که در آنها اژدهایی در حال خفه کردن یک مرکز داده به تصویر کشیده شده است؛ نمادی اعتراضی که به گفته او، اکنون شعارهای آن به زبان‌های دیگر نیز ترجمه شده و در مناطق مجاور دست‌به‌دست می‌شود.