اقتصاد هوش مصنوعی؛ آیا شبکه‌ی درهم‌تنیده‌ی غول‌های فناوری در خطر فروپاشی است؟

بر اساس یک تحلیل جدید، توسعه و گسترش هوش مصنوعی به شبکه‌ای چنان درهم‌تنیده تبدیل شده است که بروز تنها یک نقطه ضعف می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای در سراسر این صنعت چند تریلیون دلاری به همراه داشته باشد.

اهمیت موضوع: سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی در حال هدایت اقتصاد است و هرگونه لغزش در این مسیر می‌تواند تاثیرات بسیار بزرگی در پی داشته باشد.

• بر اساس گزارش نیویورک تایمز، این ایده که مهار توسعه هوش مصنوعی می‌تواند به سقوط بازارها و رکود اقتصادی منجر شود، دلیلی است که رویکردهای ضدقانون‌گذاری و مخالف با کند شدن روند توسعه را توجیه می‌کند.

وضعیت فعلی: نویسندگان یک مقاله جدید از شرکت Sona Asset Management که در فایننشال تایمز نیز بازتاب یافته، معتقدند که این وضعیت از برخی جهات مشابه بازار وام مسکن در آستانه بحران مالی است.

• آن‌ها در این مقاله نوشته‌اند: «مواجهه‌های مبهم و متمرکز، طرف‌های تجاری که به روش‌های پیچیده‌ای به هم متصل شده‌اند و تقاضاهایی که تا حدودی توسط همان ترازنامه‌هایی که به آن وابسته‌اند تضمین می‌شوند، از ویژگی‌های این بازار است.»

تصویر بزرگ‌تر: این تحلیل درست پس از هشدار موسسه S&P مبنی بر تضعیف کیفیت اعتباری ارائه‌دهندگان بزرگ خدمات ابری (Hyperscalers) منتشر شده است.

• همچنین این گزارش در زمانی ارائه می‌شود که هزینه‌های استقراض در همه جا رو به افزایش است؛ از جمله در بخش هوش مصنوعی که میلیاردها دلار وام در آن جریان دارد.

جایگاه کنونی: شرکت Sona اکوسیستم پیچیده هوش مصنوعی را ترسیم کرده است؛ یک زنجیره تامین با رشد سریع که شامل ۲۵۵ شرکت سهامی عام می‌شود. این فهرست دربرگیرنده غول‌های ابری مانند Microsoft و Meta، شرکت بزرگ تراشه‌سازی Nvidia، و همچنین بسیاری از بازیگران کوچک‌تر مانند اپراتورهای دیتاسنتر و ارائه‌دهندگان خدمات ابری جدید است که قدرت پردازشی را اجاره می‌دهند. در این میان، دو آزمایشگاه بزرگ هوش مصنوعی یعنی OpenAI و Anthropic نیز حضور دارند.

• پول هنگفتی در این میان در گردش است: مجموع ارزش بازار این شرکت‌ها به ۵۰ تریلیون دلار می‌رسد که بیش از دو برابر مقدار آن در پنج سال گذشته است و نزدیک به ۶ تریلیون دلار بدهی دارند.

نکته تامل‌برانگیز: این بازار تا حدودی شبیه به یک حلقه بسته است. بخش زیادی از سرمایه در میان همان گروه از شرکت‌ها در گردش است. آن‌ها یکدیگر را تامین مالی می‌کنند، از هم خرید می‌کنند و در شرکت‌های یکدیگر سرمایه‌گذاری انجام می‌دهند.

• این پول مانند هوا در سیستم تهویه یک ساختمان اداری جریان دارد. نویسندگان گزارش در این باره می‌نویسند: «سرمایه، محصول و تقاضا در اطراف تعداد انگشت‌شماری از نام‌های بزرگ به دنبال یکدیگر می‌چرخند.»

نگاهی دقیق‌تر: برخی از این کسب‌وکارهای کوچک‌تر، سهم بزرگی از درآمد خود را تنها از یک یا دو شرکت بزرگ به دست می‌آورند.

• برای مثال، شرکت CoreWeave حدود ۶۷ درصد از درآمد خود را تنها از Microsoft تامین می‌کند.

• شرکت Applied Digital که در زمینه زیرساخت‌های دیتاسنتر فعالیت دارد، ۵۶ درصد از درآمد خود را از Oracle و ۳۰ درصد را از CoreWeave به دست می‌آورد که این شرکت نیز به نوبه خود وابستگی شدیدی به Microsoft دارد.

بررسی واقعیت: چنین چرخه بسته‌ای لزوما مخرب نیست؛ همان‌طور که هر کسی با خرید اقساطی خودرو از طریق نمایندگی با این روند آشناست.

• هسته اصلی این اکوسیستم، یعنی غول‌های ابری، تراشه‌سازان و شرکت‌های تولید حافظه، در وضعیت مالی خوبی قرار دارند. آن‌ها پول نقد زیادی تولید می‌کنند و دارای رتبه‌های اعتباری بالایی هستند.
• برخلاف بحران مسکن، این بار افراد عادی و زندگی و خانه‌های آن‌ها در معرض خطر نیست.
• همچنین به گفته نویسندگان Sona، بسیاری از این شرکت‌ها درگیر ساخت و فروش دارایی‌های واقعی و فیزیکی هستند و به دنبال ایجاد اهرم‌های مالی مصنوعی نیستند.

نقطه اصطکاک: خطرات مالی در «یک حلقه دورتر از هسته مرکزی» قرار دارند؛ جایی که ارائه‌دهندگان جدید خدمات ابری و پلتفرم‌های دیتاسنتر با بالاترین اهرم‌های مالی، کمترین حاشیه سود و ضعیف‌ترین جریان‌های نقدی مواجه هستند.

• اگر پیشرفت‌های فناوری باعث کاهش قیمت پردازش شود، این شرکت‌ها در معرض خطر جدی قرار خواهند گرفت.

پشت پرده: نویسندگان مقاله تاکید می‌کنند که یک تصمیم سرمایه‌گذاری توسط یک شرکت بزرگتر می‌تواند برای این شرکت‌های کوچک جنبه «حیاتی و وجودی» داشته باشد.

سخن پایانی: رونق و شکوفایی هوش مصنوعی، یک شبکه بزرگ، درهم‌تنیده و بسیار حساس است.