بررسی تاثیرات کلان هوش مصنوعی بر اقتصاد جهانی؛ تکامل یا انقلاب؟

هوش مصنوعی ممکن است جهان را ببلعد؛ اگر نه به معنای واقعی کلمه (هرچند برخی این احتمال را هم رد نمی‌کنند)، دست‌کم به شکل استعاری این اتفاق رخ خواهد داد.

این فناوری که با سرعت بالایی در حال بلوغ است، ذهن همه را در خانه و محل کار به خود مشغول کرده است. هوش مصنوعی اکنون بر بازار بورس، تیتر رسانه‌ها و بسیاری از حوزه‌های دیگر تسلط دارد.

در حالی که شرکت‌های مختلف با کنجکاوی به سراغ هوش مصنوعی می‌روند، کارشناسان می‌گویند که هنوز بازگشت سرمایه واقعی را در این زمینه مشاهده نکرده‌اند؛ چرا که قابلیت‌های جدید به صورت نامتوازن اعمال می‌شوند و هنوز در سراسر جریان‌های کاری تثبیت نشده‌اند.

با این حال، آینده مبتنی بر هوش مصنوعی از راه می‌رسد، حتی اگر واقعیت‌های میدانی هنوز با هیاهوی رسانه‌ای یا بدترین ترس‌های افراد بدبین همخوانی نداشته باشد.

بر اساس گزارش مؤسسه کاریابی Challenger, Gray & Christmas، شرکت‌ها در بخش‌های مختلف اقتصادی، هوش مصنوعی را دلیل تعدیل ۱۱۲ هزار و ۷۱۳ شغل تا ماه ژوئیه سال جاری اعلام کرده‌اند که این رقم، حدود ۲۴ درصد از کل اخراج‌ها در ایالات متحده را تشکیل می‌دهد.

با این وجود، این مؤسسه اعلام کرده است که روند کلی تعدیل نیرو با کاهش چشمگیر ۴۱ درصدی، تا ماه ژوئیه به ۴۷۷ هزار و ۳۳ مورد رسیده است.

اندی چلنجر (Andy Challenger)، مدیر ارشد درآمد این شرکت می‌گوید: «سرعت تعدیل نیرو در تابستان امسال به شدت کاهش یافت. برنامه‌های اخراج همچنان بیشتر در بخش فناوری اعلام می‌شوند و هوش مصنوعی کماکان موضوع اصلی است، زیرا سرمایه‌گذاری‌ها در این فناوری در حال بازطراحی ساختار سازمان‌ها هستند.»

چلنجر افزود: «استخدام‌ها نیز نسبت به سال گذشته ۲۵ درصد افزایش یافته است، بنابراین در حالی که هوش مصنوعی در حال تغییر بازار کار است، آن را نابود نمی‌کند.»

البته افراد بدبین با دقت در حال بررسی هستند تا ببینند آیا این وضعیت پایدار خواهد ماند یا خیر.

صرف نظر از این موارد، هوش مصنوعی از همین حالا در حال تغییر اقتصاد است و تأثیر بزرگی بر مسیرهای هزینه‌کرد سرمایه‌ها گذاشته است. اما باز هم تا به اینجای کار، نتیجه بیشتر یک تکامل بوده است تا یک انقلاب.

بر اساس تحلیل اخیر جسیکا ریندلز (Jessica Rindels)، اقتصاددان در Goldman Sachs، سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی در ایالات متحده در سال جاری به مرز ۶۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید که این رقم معادل تقریباً ۲ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) این کشور است.

با این حال، ریندلز تاکید می‌کند که این هزینه‌کرد تنها بخش محدودی از سایر سرمایه‌گذاری‌ها را از طریق موارد زیر از میدان به در کرده است:

• جایگزینی با سایر سرمایه‌گذاری‌های حوزه فناوری.
• جایگزینی در بخش ساخت‌وساز به دلیل هجوم برای راه‌اندازی و توسعه دیتاسنترهای بیشتر.
• و افزایش هزینه‌های استقراض برای سایر کسب‌وکارها؛ چرا که غول‌های هوش مصنوعی برای پیشتاز ماندن در نوآوری‌های جدید، بدهی‌های بیشتری به بار می‌آورند.

ریندلز در این باره می‌گوید: «در حالی که تامین مالی مرتبط با هوش مصنوعی به نزدیک یک چهارم از کل انتشار اوراق بدهی با رتبه سرمایه‌گذاری رسیده است، اما سرریز آن به نرخ‌های استقراض برای شرکت‌های غیرفعال در حوزه هوش مصنوعی تاکنون محدود به نظر می‌رسد و اسپرد اعتباری برای این شرکت‌ها نزدیک به پایین‌ترین حد تاریخی خود قرار دارد.»

او در ادامه تصریح کرد: «تحلیل‌های ما نشان می‌دهد که هم سهم هوش مصنوعی در رشد تولید ناخالص داخلی آمریکا و هم اثرات جانشینی آن، کوچک‌تر از چیزی است که غالباً تصور می‌شود. ما تخمین می‌زنیم که با در نظر گرفتن اثرات غیرمستقیم هوش مصنوعی (حدود ۵۰ میلیارد دلار اثر جانشینی فزاینده در سال ۲۰۲۶ ناشی از جابجایی هزینه‌های فناوری و ساخت‌وساز و افزایش نرخ بهره)، اثرات مثبت ثروت بازار سهام بر هزینه‌های مصرف‌کننده، و ضربه به درآمد واقعی و هزینه‌های مصرف‌کننده ناشی از افزایش قیمت برق و سایر هزینه‌ها، تنها حدود ۰.۱ واحد درصد از تأثیر آن بر رشد GDP در سال ۲۰۲۶ کاسته خواهد شد.»

البته این شرایط مربوط به سال جاری است؛ با این فرض که تمام هیاهوی پیرامون هوش مصنوعی همچنان بازار را به جلو هدایت کند، سبدهای سهام را پربارتر سازد و مصرف‌کنندگان مرفه را به ادامه هزینه‌کرد ترغیب کند.

اکنون پرسش اصلی این است: سال آینده چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ و سال‌های پس از آن چطور؟ در نهایت، بر اساس برآوردهای مؤسسه McKinsey، پیش‌بینی می‌شود که هزینه‌کرد جهانی در حوزه هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ به شدت افزایش یابد و تخمین‌ها رقمی بین ۵.۳ تریلیون تا ۷ تریلیون دلار را نشان می‌دهند. واضح است که در این مسیر، بخش‌هایی از اقتصاد باید تاوان این جهش را بپردازند.