اقتصاددان برجسته هاروارد: هوش مصنوعی پژوهش‌های اقتصادی را دقیق‌تر از انسان انجام می‌دهد

ابزارهای هوش مصنوعی اکنون در انجام بخش عمده‌ای از فعالیت‌های اقتصاددانان مهارتی خیره‌کننده پیدا کرده‌اند؛ از تالارهای نخبه دانشگاهی و اندیشکده‌ها گرفته تا آژانس‌های دولتی، شرکت‌های مشاوره، مراکز پژوهشی و حتی تیم‌های اقتصادی تحریریه‌های خبری.

تصویر کلی: این واقعیت پرسش‌های مهم و البته نگران‌کننده‌ای را درباره نقش انسان در تحلیل و درک وضعیت اقتصاد پیش می‌کشد.

• نادیده گرفتن این واقعیت دشوار است که اکنون در موقعیتی نگران‌کننده قرار داریم؛ نقطه‌ای که در آن، سرعت رشد توانمندی مدل‌های هوش مصنوعی در پژوهش و تحلیل‌های اقتصادی، بسیار فراتر از درک ما از نحوه به‌کارگیری و نظارت بهینه بر آن‌ها رفته است.
• «جیسون فورمن» (Jason Furman)، اقتصاددان ارشد دانشگاه هاروارد، در این باره می‌گوید: «هر گفت‌وگویی که با همکارانم در هاروارد یا کارشناسان اندیشکده‌های واشنگتن دارم، آمیزه‌ای از هیجان، اضطراب و سردرگمی است.»

وضعیت موجود: فورمن، که در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما رئیس شورای مشاوران اقتصادی کاخ سفید بود و اکنون دوره مشهور مقدماتی اقتصاد در هاروارد را تدریس می‌کند، وب‌سایتی به نام Econvitals راه‌اندازی کرده است؛ پایگاهی جامع که مجموعه‌ای گسترده از داده‌ها و تحلیل‌های به‌روز را در بر می‌گیرد.

• هیچ بخشی از این وب‌سایت به‌تنهایی تحولی بنیادین یا فوق‌العاده پیچیده به شمار نمی‌رود؛ اما واقعیت این است که بیشتر تحلیل‌های اقتصادی رایج نیز چنین ویژگی‌هایی ندارند.
• نکته شگفت‌انگیز این است که چنین پلتفرمی را استادی پرمشغله صرفاً در اوقات فراغت خود و با کمک اندک دستیاران پژوهشی و یاری چشمگیر مدل Claude (همراه با بررسی‌های کمکی مدل کدکس اوپن‌ای‌آی) توسعه داده است.
• این وب‌سایت تحلیل‌ها و محاسبات آماری سنگینی را به رایگان در دسترس همگان قرار می‌دهد که در گذشته به هزاران ساعت کار کارشناسی و بودجه‌های میلیونی نیاز داشتند.

بررسی دقیق‌تر: به‌عنوان نمونه، این وب‌سایت تحلیلی مبتنی بر هوش مصنوعی از سخنرانی‌های مقامات فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) ارائه می‌دهد که مواضع انقباضی (شاهین) یا انبساطی (کبوتر) هر یک از آن‌ها و نحوه تغییر دیدگاه‌هایشان را در طول زمان به نمایش می‌گذارد.

• این کار مسلماً کار شاقی نیست، اما همان نوع تحلیل‌هایی است که رصدگران فدرال رزرو در بانک‌ها و شرکت‌های مشاوره‌ای سال‌ها به‌شکل دستی و با دریافت هزینه‌های گزاف برای مشتریان خود انجام می‌دادند.
• پلتفرم مذکور همچنین خبرنامه‌های تحلیلی ایمیلی تولید می‌کند که پژوهش‌های جالب اقتصادی و جدیدترین آمارها را خلاصه می‌کنند؛ خبرنامه‌هایی که شاید ظرافت متون انسانی خبرنامه‌های حرفه‌ای را نداشته باشند، اما فوق‌العاده دقیق، سریع و کاملاً رایگان هستند.
• فورمن نمونه‌هایی از مقاله‌های پژوهشی اقتصادی کاملاً نگارش‌شده با هوش مصنوعی را به نمایش گذاشته که تنها با پرامپت‌های کوتاه خلق شده‌اند. این مقاله‌ها شاید جایگاه استادی دائمی را برای یک اقتصاددان جوان تضمین نکنند، اما با در نظر گرفتن دخالت ناچیز نیروی انسانی، عملکردی تحسین‌برانگیز دارند.

دیدگاه کارشناسان: فورمن در این خصوص معتقد است: «از نظر قابلیت اعتماد به فکت‌ها و داده‌ها، اگر از این مدل‌ها به‌درستی استفاده شود، در این مرحله عملکردی بهتر از هر انسانی دارند. چنانچه از ایجنت‌های حقیقت‌سنج استفاده کنید، خروجی حاصل کاملاً قابل‌اعتماد خواهد بود. مطرح کردن بحث توهم هوش مصنوعی معمولاً ناشی از کاربرد ابزارهای قدیمی یا استفاده ناشیانه از آن‌ها است.»

اما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود: او می‌افزاید: «این ابزارها هنوز مانند نخبگان انسانی خلاق و شورانگیز نیستند و بیشتر برای جایگزینی تحلیل‌های روتین مناسب‌اند تا تولید ایده‌های ساختارشکن.» با این حال، با انتشار هر نسخه جدید از مدل‌های پیشرو، مرز آنچه «روتین» تلقی می‌شود مدام جابه‌جا می‌گردد.

• او توضیح می‌دهد: «اینکه هوش مصنوعی تا چه حد می‌تواند به ما کمک کند و توانمندی‌هایمان را افزایش دهد بسیار هیجان‌انگیز است؛ اما هم‌زمان ابعادی ترسناک نیز دارد. می‌بینم که هوش مصنوعی بخش زیادی از کارهایی را که انجام می‌دهم، بهتر از خود من انجام می‌دهد؛ آن هم در حالی که همیشه فکر می‌کردم کارم را خوب بلدم، و این موضوع گاهی اوقات می‌تواند ناامیدکننده باشد.»
• وی در ادامه می‌گوید: «امید من برای پژوهش‌های اقتصادی این است که شاهد افزایش کمیت نباشیم، بلکه کیفیت رشد کند. امروز هر فرد ناواردی هم می‌تواند سالانه ۳۰۰ مقاله با داده‌های درست و معتبر تولید کند؛ اما امیدوارم محققان به‌جای نگارش مقاله‌های بیشتر، مقاله‌های باکیفیت‌تری بنویسند.»

نکته تامل‌برانگیز: فورمن تأکید می‌کند اگر امروز مدیریت شورای مشاوران اقتصادی کاخ سفید (CEA) را بر عهده داشت، برای تحلیل‌ها به‌شدت بر هوش مصنوعی تکیه می‌کرد.

• او می‌گوید: «اگر امروز اداره این شورا بر عهده من بود و باید بین ۲۰ کارمند متخصص شامل دارندگان مدرک دکترا و دانشجویان مقطع دکترا از یک سو، و سیستم‌های هوش مصنوعی فعلی از سوی دیگر دست به انتخاب می‌زدم، با کمی تأسف و اندوه، سیستم‌های هوش مصنوعی را برمی‌گزیدم.»
• وی ادامه می‌دهد: «در چنین نهادهایی به نیروی انسانی برای حضور در جلسات، گفت‌وگو با رسانه‌ها و تعامل با کنگره نیاز است. کارهای بسیاری وجود دارد که تنها از عهده انسان برمی‌آید، اما این امور فقط بخش کوچکی از وظایف ما در شورای کاخ سفید بود. برای بخش اعظم کارها، در حال حاضر باور دارم که ماشین‌ها سریع‌تر و قابل‌اعتمادتر از انسان‌ها هستند.»

کلام آخر: حال با این اوصاف، فورمن به دانشجویان مقطع کارشناسی خود، به‌ویژه کسانی که به دنبال پژوهش یا نقش‌آفرینی در سیاست‌گذاری‌های اقتصادی هستند، چه توصیه‌ای دارد؟

• «به باور من افراد باید به این فکر کنند که چگونه می‌توانند ارزش افزوده واقعی خلق کرده و کاری متمایز و منحصر‌به‌فرد انجام دهند؛ چراکه بسته‌بندی مجدد داده‌ها و بازتفسیر اعداد و ارقام در مقایسه با سایر کارهایی که انسان‌ها قادر به انجام آن هستند، چندان نوآورانه یا هیجان‌انگیز نیست.»