قرار بود هوش مصنوعی در زمان کارمندان صرفه‌جویی کند، اما آنها روزانه ۹۰ دقیقه بیشتر کار می‌کنند

در میان ۴۶۷ سازمان مختلف، استفاده‌کنندگان از ابزارهای هوش مصنوعی روزانه تا ۹۰ دقیقه بیشتر کار کرده‌اند، زیرا حجم وظایف سازمانی به‌سرعت افزایش یافته تا کل زمان صرفه‌جویی‌شده را پر کند.

بر اساس داده‌های مشاهداتی تازه از شرکت نرم‌افزاری سنجش بهره‌وری ActivTrak، کارمندانی که از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند روزهای کاری به مراتب طولانی‌تری را نسبت به سایرین سپری می‌کنند. این شرکت فعالیت‌های دیجیتال ۹٬۱۴۰ نیروی متخصص و دانش‌محور را در ۴۶۷ سازمان مختلف بین ۱ آوریل تا ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ بررسی کرده است. یافته اصلی این پژوهش درست در نقطه مقابل یک وعده مشهور قرار دارد؛ اینکه هوش مصنوعی قرار بود وقت آزاد بیشتری به کارکنان هدیه دهد.

ارقام و شواهد پشت این شکاف زمانی

شکاف کاری میان کاربران هوش مصنوعی و سایر کارمندان به حدود ۹۰ دقیقه کار دیجیتال اضافه در هر روز می‌رسد.

کاربران هوش مصنوعی به‌طور میانگین بین ۸٫۴۲ تا ۹٫۰۸ ساعت کار دیجیتال در روز ثبت کرده‌اند، در حالی که این رقم برای سایر افراد ۷٫۵۸ ساعت بوده که تفاوتی در حدود ۹۰ دقیقه را نشان می‌دهد. پلتفرم ActivTrak کاربران پرمصرف هوش مصنوعی را کارمندانی تعریف کرده است که روزانه بیش از ۴۵ دقیقه و در حداقل پنج نشست کاری مستقل با ابزارهای هوش مصنوعی سر و کار دارند. این گروه واضح‌ترین و چشمگیرترین الگوهای کاری را به نمایش گذاشتند.

کاربران پرمصرف به‌طور میانگین ۱۸ دقیقه بیشتر در خارج از ساعات کاری مشغول فعالیت بوده‌اند، ۱۵٫۲ درصد بیشتر از سایرین میان برنامه‌ها جابه‌جا شده‌اند و میانگین تمرکز پیوسته و بدون وقفه آنها تنها ۳۷٫۸ دقیقه بوده است؛ در حالی که این شاخص برای کاربران کم‌مصرف به ۴۸٫۲ دقیقه می‌رسد. این افراد هم‌چنین زمان کمتری را در جلسات رسمی گذرانده‌اند، به طوری که جلسات کاری تنها ۳ درصد از روز کاری آنها را به خود اختصاص داده و این رقم برای غیرکاربران ۵ درصد بوده است. این آمار نشان می‌دهد افزایش جلسات دلیل طولانی‌تر شدن ساعات کار نیست، اگرچه عواملی چون نقش شغلی، سابقه کاری و فرهنگ سازمانی نیز می‌توانند در این تفاوت تأثیرگذار باشند.

همبستگی آماری و نه رابطه علت و معلولی

داده‌های پلتفرم ActivTrak بیانگر وجود همبستگی میان به‌کارگیری هوش مصنوعی و طولانی‌تر شدن روزهای کاری است، نه اثبات یک رابطه علّی مستقیم.

این داده‌ها یک همبستگی را نشان می‌دهند و بیانگر رابطه علت و معلولی قطعی نیستند. در این میان دو فرضیه رقیب مطرح است: نخست اینکه کارمندانی که پیش از این ساعات بیشتری کار می‌کردند تمایل بیشتری به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی دارند؛ دوم اینکه هوش مصنوعی ممکن است شرایطی را فراهم کند تا نیروها وظایف و مسئولیت‌های بسیار بیشتری را نسبت به حالت عادی بر دوش بکشند. مجموعه‌داده این شرکت کاملاً مشاهداتی است و از پایگاه مشتریان خودش استخراج شده، بنابراین ممکن است نتایج آن برای کارکنان ساعتی، محیط‌های دارای تشکل‌های کارگری یا سازمان‌هایی با سیستم‌های نظارتی متفاوت صدق نکند.

یافته‌های میدانی پژوهشگران دانشگاه برکلی

تصویر کیفی حاصل از بررسی میدانی بسیار تامل‌برانگیزتر است: کارمندان یک شرکت فناوری پس از استفاده از هوش مصنوعی، کارهای بیشتری انجام دادند نه کمتر.

پژوهشگران دانشکده بازرگانی هاس در دانشگاه برکلی هشت ماه را درون یک شرکت فناوری با حدود ۲۰۰ کارمند سپری کردند. آنها بیش از ۴۰ مصاحبه ساختاریافته را به‌عنوان بخشی از یک مطالعه میدانی پیرامون نحوه به‌کارگیری هوش مصنوعی در محیط کار انجام دادند. یافته‌های آنها نشان داد که هوش مصنوعی مولد نه تنها وقت کارمندان را آزاد نکرد، بلکه کارمندان با سرعت بالاتری پیش رفتند، مسئولیت‌های گسترده‌تری پذیرفتند و کار را به ساعاتی کشاندند که پیش‌تر زمان استراحت تلقی می‌شد؛ روندی که در اغلب موارد حتی بدون دستور مستقیم مدیریت رخ داد.

تیم پژوهشی برکلی سه الگوی مشخص برای تشدید کار شناسایی کرد: کارکنان دامنه نقش‌های شغلی خود را وسعت بخشیدند، در زمان‌های استراحت سابق به کار با هوش مصنوعی ادامه دادند و چندین جریان کاری هم‌زمان مبتنی بر هوش مصنوعی را پیش بردند. محققان هم‌چنین درباره پایداری این وضعیت هشدار داده‌اند؛ افزایش کوتاه‌مدت بهره‌وری در صورتی که فشارهای ذهنی و انتظارات سازمانی به موازات آن افزایش یابد، در درازمدت قابل حفظ نخواهد بود.

سود واقعی این بهره‌وری به چه کسی می‌رسد؟

بحث‌های سیاستی پیرامون این یافته‌ها بر این پرسش متمرکز است که چه کسی از بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی سود می‌برد، نه اینکه آیا اصلاً سودی وجود دارد یا خیر.

سناتور برنی سندرز طرحی برای هفته کاری ۳۲ ساعته بدون کاهش حقوق و مزایا ارائه کرده و معتقد است عواید مالی هوش مصنوعی و اتوماسیون باید به‌جای سرازیر شدن به جیب کارفرمایان و مدیران ارشد شرکت‌ها، نصیب خانواده‌های شاغل شود. یافته‌های پلتفرم ActivTrak و دانشگاه برکلی نشان می‌دهد در حال حاضر افزایش حجم خروجی و طولانی‌تر شدن روزهای کاری، ملموس‌تر از کاهش ساعات کار بوده است. پرسش بنیادین این است که آیا کارایی حاصل از هوش مصنوعی به مطالبه خروجی بیشتر از همان نیروی کار منتهی می‌شود یا ساعات کاری کمتری را از او طلب خواهد کرد.

شکاف عمیق میان کارایی وظایف و بار کاری کلی

اتمام سریع‌تر هر وظیفه کاری، زمانی که حجم کلی کارها به‌طور هم‌زمان گسترش می‌یابد، کمکی به کاهش فشار کاری نمی‌کند.

انجام سریع‌تر کارهای انفرادی وقتی فهرست وظایف با سرعتی باز هم بالاتر بزرگ می‌شود، معنای چندانی ندارد. یافته‌های دانشگاه برکلی و ActivTrak در کنار هم نشان‌دهنده شکافی جدی میان کارایی در سطح وظایف فردی و بار کلی کار بر دوش کارمند است. در این نقطه است که وعده ارتقای کارایی با هوش مصنوعی، به مطالبه خروجی بالاتر از نیروی کار تبدیل می‌شود و آشکارترین برخورد را میان فناوری نو و شیوه‌های سنتی مدیریت سازمانی رقم می‌زند.