عینک‌های هوش مصنوعی آمازون بر چشم رانندگان دلیوری: ثبت مداوم عکس از همه‌چیز و جنجال تازه حریم خصوصی

شاید دیدن راننده‌های دلیوری آمازون با عینک‌هایی با ظاهر عجیب‌وغریب در نگاه اول شبیه به یک انتخاب سلیقه‌ای به نظر برسد، اما ماجرا فراتر از این حرف‌هاست و این گجت‌ها همان عینک‌های هوشمند جدید مجهز به هوش مصنوعی این شرکت هستند؛ ابزاری که اخبار تازه پیرامون آن، کنجکاوی‌ها را خیلی سریع به یک نگرانی جدی بدل کرده است.

دیو لی (Dave Lee)، خبرنگار بلومبرگ، در یادداشتی بر اساس مصاحبه با ویراج چاترجی (Viraj Chatterjee) از مدیران ارشد آمازون که رهبری این پروژه را بر عهده دارد، جزییات مهمی از این عینک‌ها را فاش کرده است. بر اساس این گزارش، آمازون هدف‌گذاری کرده تا پایان سال ۲۰۲۶ حدود ۵ هزار راننده و تا پایان سال ۲۰۲۷ بیش از ۲۰ هزار راننده دلیوری را به این عینک‌های هوشمند مجهز کند.

این غول تجارت الکترونیک مدعی است عینک‌های هوش مصنوعی جدید، شیفت کاری راننده را از ابتدا تا انتها رصد می‌کنند تا سرعت تحویل بالا‌تر برود، خطاها کم شود و با راهنمایی صوتی و تصویری بدون نیاز به دست، کار راننده‌ها راحت‌تر شود. با این حال، خبرنگار بلومبرگ معتقد است آمازون با چشمان بسته در حال حرکت به سمت یک رسوایی و جنجال بزرگ دیگر در حوزه نقض حریم خصوصی است.

وقتی راننده پیاده می‌شود، دوربین این عینک‌ها با نرخ فریم بالا (احتمالاً هر چند ثانیه یک‌بار) از هر چیزی که در میدان دید راننده قرار دارد عکس ثابت می‌گیرد و در هر شیفت کاری هزاران تصویر ثبت می‌کند. این تصاویر که شامل چهره تحویل‌گیرندگان بسته، عابران پیاده در خیابان و حتی حریم املاک خصوصی مردم می‌شود، برای بررسی در اختیار کارمندان انسانی آمازون قرار می‌گیرد. در مرحله بعد، این عکس‌ها به «ول‌اسپرینگ» (Wellspring)، پلتفرم هوش مصنوعی مولد اختصاصی آمازون، تزریق می‌شوند تا برای نقشه‌برداری محله‌ها و بهبود دقت موقعیت‌یابی تحویل مرسولات به کار گرفته شوند.

چراغ‌قرمزهای نقض حریم خصوصی در همه‌جای این طرح به چشم می‌خورند؛ به‌ویژه وقتی چاترجی در گفت‌وگو با بلومبرگ صراحتاً اعلام کرد که شرکت حتی گزینه‌ای برای انصراف یا خروج مشتریان (Opt-out) از این چرخه تصویربرداری در نظر نگرفته است!

لی ان گالت (Leigh Anne Gullett)، سخنگوی آمازون، با رد ادعاهای مطرح‌شده در گزارش بلومبرگ اظهار داشت: «این تصور که آمازون از عینک‌های هوشمند تحویل کالا به عنوان ابزار جاسوسی و نظارت استفاده می‌کند، ماهیتاً هدف و ماهیت واقعی این فناوری را تحریف کرده است.» او همچنین توضیح داد که آمازون در طول دوره آزمایشی در حال جمع‌آوری بازخوردهاست و استفاده از این عینک‌ها برای همکاران تحویل کالا و رانندگان کاملاً داوطلبانه است.

نظارت مداوم و کنترل همه‌جانبه نیروی کار

هنگامی که از چاترجی درباره نگرانی‌های نظارتی و دوربین این عینک‌ها سؤال شد، او به بلومبرگ توضیح داد تصاویری که حاوی اطلاعات هویتی افراد مانند پلاک خودروها یا چهره‌ها باشند، قبل از آنکه ناظران انسانی آن‌ها را ببینند، به‌طور خودکار تار (Blur) می‌شوند.

سخنگوی آمازون نیز تأکید کرد که لایه‌های محافظت از حریم خصوصی از همان ابتدا در بطن این فناوری تعبیه شده است و این گجت به سیستم تار کردن خودکار داده‌ها، کنترل‌های دسترسی بسیار سخت‌گیرانه و حتی یک کلید فیزیکی برای قطع ارتباط و حفظ حریم خصوصی مجهز است.

با این وجود، کاربران و شهروندان همچنان در بی‌خبری مطلق به سر خواهند برد. در عمل هیچ راهی وجود ندارد که یک مشتری بداند آیا تصاویری از او یا خانه‌اش ثبت شده یا خیر؛ چرا که امکان مشاهده این عکس‌ها یا درخواست حذف آن‌ها برای عموم مردم فراهم نخواهد بود. طبق گزارش‌ها، تنها راه واقعی برای دسترسی به این تصاویر، دریافت حکم رسمی دادگاه است.

آسیب‌پذیری بالقوه این گجت‌های هوش مصنوعی در برابر حملات سایبری و هک نیز دغدغه مهم دیگری است. با توجه به اینکه داده‌های ذخیره‌شده ممکن است حاوی اطلاعات هویتی و حساس افراد باشند، آمازون باید تدابیر امنیتی و چارچوب‌های بسیار سفت‌وسختی ایجاد کند تا این داده‌ها به دست افراد ناصالح نیفتند.

توزیع این عینک‌های هوشمند نگرانی‌های شدیدی را درباره کنترل شدید و مکانیکی نیروی کار نیز به وجود آورده است. ون‌های دلیوری آمازون در حال حاضر به دوربین‌ها و حسگر‌هایی مجهز هستند که نحوه رانندگی و رفتار داخل کابین را به‌دقت رصد می‌کنند. حالا اگر این عینک‌ها قدم‌به‌قدم حرکات راننده در مسیرهای پیاده را هم دنبال کنند، عملاً یک پرونده نظارتی پیوسته از کل شیفت کاری راننده تشکیل می‌شود. رانندگان بارها گزارش داده‌اند داده‌هایی که به بهانه «ایمنی و بهره‌وری» جمع‌آوری می‌شوند، در عمل برای امتیازدهی به عملکرد، کسر حقوق یا اعمال جریمه به کار می‌روند.

در ردیت و انجمن‌های گفت‌وگوی رانندگان آمازون، کارگران اشاره کرده‌اند که این شرکت بودجه‌های کلان را به جای افزایش دستمزد منصفانه یا فراهم کردن نیازهای اولیه‌ای مثل وقت کافی برای استراحت و استفاده از سرویس بهداشتی، به پروژه این عینک‌های هوش مصنوعی اختصاص داده است. این اقدامات همچنین به ترس و نگرانی رانندگان دامن زده که آمازون می‌خواهد با توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی خود، فرایند تحویل مرسولات را در آینده کاملاً خودکار کند و شغل رانندگان انسانی را برای همیشه حذف کند.