چرا آمریکایی‌ها با وجود استفاده روزمره از هوش مصنوعی، به غول‌های فناوری اعتماد ندارند؟

از شبکه‌های اجتماعی گرفته تا شرط‌بندی‌های ورزشی، شهروندان آمریکایی تمایل عجیبی به پذیرش و استفاده از فناوری‌های نوین پیدا کرده‌اند؛ حتی بدون آنکه لزوماً باور داشته باشند این ابزارها برای سلامت فردی، جامعه یا سیاره زمین مفیدند. در این میان، هوش مصنوعی شاید بارزترین و عیان‌ترین نمونه از این تناقض رفتاری باشد.

بر اساس یک نظرسنجی سراسری که در ماه جاری توسط مؤسسه پژوهشی Outward Intelligence انجام شده است، تنها ۳۹ درصد از مردم آمریکا معتقدند هوش مصنوعی تأثیر مثبتی بر جامعه می‌گذارد، در حالی که ۴۴ درصد از آن‌ها این تأثیر را منفی ارزیابی می‌کنند. علاوه بر این، تنها ۱۵ درصد از شرکت‌کنندگان گفته‌اند که نسبت به رشد و پیشرفت هوش مصنوعی هیجان‌زده هستند.

اما نقطه گسست و تناقض اصلی دقیقاً همین‌جاست: در شرایطی که ۵۸ درصد از آمریکایی‌ها به مدیران شرکت‌های هوش مصنوعی برای تصمیم‌گیری در راستای منافع جامعه اعتماد ندارند، ۴۱ درصد از آن‌ها می‌گویند هر روز از چت‌بات‌های هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. جالب‌تر آنکه در میان افرادی که باور دارند هوش مصنوعی به جامعه آسیب می‌زند، تقریباً نیمی از آن‌ها دست‌کم یک‌بار در هفته با این چت‌بات‌ها سر و کار دارند.

شاید این دوگانگی رفتاری از جهاتی چندان تعجب‌آور نباشد؛ انسان‌ها می‌توانند از راحتی و مزایای شبکه‌های اجتماعی لذت ببرند، اما هم‌زمان نگران پیامدهای مخرب آن بر کودکان باشند. آن‌ها می‌توانند وارد تب و تاب شرط‌بندی‌های ورزشی شوند و در همان حال، از عواقبی چون اعتیاد یا بحران‌های مالی نگران باشند. افراد خریدهای خود را به‌صورت آنلاین انجام می‌دهند، اما نگران نابودی کسب‌وکارهای محلی هستند و در حالی که به‌شدت به گوشی‌های هوشمند وابسته‌اند، باور دارند که این دستگاه‌ها تمرکز و پیوندهای انسانی را تضعیف کرده است.

با وجود این، هوش مصنوعی آزمونی دشوار برای تاب‌آوری مصرف‌کنندگان آمریکایی در گنجاندن هم‌زمان دو دیدگاه کاملاً متناقض در ذهن به شمار می‌رود. پیامدهای این وضعیت همان‌اندازه که اقتصادی است، ابعادی سیاسی نیز پیدا می‌کند: چه رخ خواهد داد اگر شهروندان یک فناوری را با آغوش باز بپذیرند، اما به نهادهای سازنده، ناظران قانونی و تعیین‌کنندگان سرعت پیشرفت آن هیچ اعتمادی نداشته باشند؟

در این نظرسنجی، حدود دوسوم از آمریکایی‌ها عنوان کردند که موضع یک نامزد درباره هوش مصنوعی می‌تواند بر رأی آن‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای پیش‌رو تأثیر بگذارد، هرچند بیشتر آن‌ها اذعان داشتند که مسائل دیگر از اولویت بالاتری برخوردارند. با این حال، تقریباً از هر شش نفر یک نفر گفت که این موضوع می‌تواند رأی نهایی او را تعیین کند.

به نظر می‌رسد هیچ‌یک از دو حزب اصلی آمریکا نتوانسته‌اند در این حوزه نزد رأی‌دهندگان مستقل اعتبار چندانی کسب کنند. نزدیک به دوسوم از مستقل‌ها تأکید کرده‌اند که به هیچ‌کدام از احزاب برای مدیریت مسئولانه هوش مصنوعی اعتماد ندارند، یا میزان اعتمادشان به هر دو حزب یکسان است، یا در این زمینه کاملاً مردد هستند.

مراکز داده نقطه‌ای هستند که مناقشه پیرامون هوش مصنوعی در آنجا شکلی کاملاً عینی و ملموس به خود می‌گیرد و مخالفت‌ها علیه آن هم‌راستا و یکپارچه می‌شود. بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان اظهار داشتند که با احداث یک مرکز داده بزرگ در نزدیکی محل سکونت خود مخالفت خواهند کرد و نزدیک به چهار نفر از هر ده نفر، مخالفت سرسختانه خود را با این طرح‌ها اعلام کردند.

نگرانی‌های مردم کاملاً عینی و عمل‌گرایانه است؛ هزینه برق در رتبه اول دغدغه‌ها قرار دارد و پس از آن، مصرف سرسام‌آور آب و پیامدهای زیست‌محیطی جای گرفته‌اند. در مقابل، توانایی آمریکا برای رقابت در عرصه بین‌المللی—که به استدلال اصلی شرکت‌ها برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی بدل شده است—در جایگاه بسیار پایین‌تری قرار دارد.

از دید یک شرکت فناوری، ساخت مرکز داده نمادی از سرمایه‌گذاری برای آینده اقتصادی آمریکا است؛ اما برای شهروندی که در همسایگی آن پروژه زندگی می‌کند، این اتفاق به‌معنای نگرانی از افزایش سرسام‌آور قبوض برق، تحلیل رفتن منابع محلی و نادیده گرفته شدن حق ساکنان در تصمیم‌گیری‌ها خواهد بود. حاصل این تعارض، شکاف عمیق و روزافزونی است میان کسانی که هوش مصنوعی را توسعه می‌دهند و صرفاً به مزایای آن می‌اندیشند، با شهروندان عادی که نگران هزینه‌های سنگین و ملموس آن هستند.

هزینه‌های سیاسی این ماجرا نیز بسیار چشمگیر است. هنگامی که از رأی‌دهندگان پرسیده شد درباره نامزدهایی که قاطعانه از ساخت مراکز داده بیشتر حمایت می‌کنند چه نظری دارند، ۴۲ درصد اعلام کردند چنین رویکردی شانس رأی دادن آن‌ها به آن نامزد را کاهش می‌دهد؛ در برابر تنها ۲۷ درصد که گفتند تمایلشان به رأی دادن بیشتر خواهد شد. در میان رأی‌دهندگان مستقل، این شکاف حتی عمیق‌تر است: ۴۹ درصد در برابر ۱۹ درصد.

بنابراین، اگرچه هوش مصنوعی شاید اولویت اول تمام رأی‌دهندگان در انتخابات پیش‌رو نباشد، اما نگرش آن‌ها به این حوزه، تعارضات عمیقی را در فضای سیاسیِ توسعه فناوری آشکار می‌سازد. دادن وعده نوآوری و رشد اقتصادی، پاسخگوی نگرانی‌های مردم درباره افزایش قبوض برق و مسئولیت‌پذیری شرکت‌ها نیست؛ از سوی دیگر، ابراز نگرانی صرف نیز راهکاری برای بهره‌مندی از منافع بالقوه این فناوری پیش پای جامعه نمی‌گذارد.

شرکت‌های هوش مصنوعی اکنون از جامعه انتظاری بی‌اندازه برای اعتماد کورکورانه دارند؛ آن‌ها در حال توسعه سیستم‌هایی هستند که می‌تواند اشتغال، آموزش و ساختار اقتصاد را دگرگون کند و هم‌زمان سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی عظیمی انجام می‌دهند که زندگی جوامع محلی را در سراسر کشور متأثر خواهد ساخت. در این میان، مردم در حال سنجیدن این معادله هستند که سود واقعی به جیب چه کسانی می‌رود، چه کسانی هزینه‌ها را به دوش می‌کشند و در صورت بروز خطا و بحران، چه کسی پاسخگو خواهد بود.

شهروندان آمریکایی پیش از این نشان داده‌اند که به استفاده از هوش مصنوعی تمایل دارند، اما چالش به‌مراتب دشوارتر برای سیلیکون ولی و واشنگتن، جلب واقعی این اعتماد و اثبات شایستگی برای حفظ آن است.