مدیران ارشد بیش از قضاوت خود به هوش مصنوعی اعتماد دارند؛ زنگ خطری تازه در دنیای کار

بر اساس یک نظرسنجی جدید، تمایل مدیران ارشد برای اعتماد به هوش مصنوعی به‌جای قضاوت شخصی خود، دقیقاً دو برابر نیروها و کارمندان عادی سازمان است.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟ این روند هشداری جدی به شمار می‌رود؛ چراکه مدیران دقیقاً به خاطر دانش و تجربه سالیان خود در این جایگاه‌ها استخدام می‌شوند.

• واگذاری این مسئولیت به هوش مصنوعی، ریسک اتخاذ تصمیم‌هایی دور از واقعیت را به‌شدت افزایش می‌دهد؛ تصمیم‌هایی که پیامدهای منفی آن‌ها می‌تواند در کل سازمان و حتی فراتر از آن بازتاب پیدا کند.

روایت آمارها: بر اساس داده‌های نظرسنجی موسسه پژوهشی و رسانه‌ای چارتر (Charter)، حدود ۳۲٫۸ درصد از مدیران ارشد اذعان کرده‌اند که به هوش مصنوعی بیشتر از قضاوت شخصی خود اعتماد دارند.

• این رقم دو برابر آمار ثبت‌شده برای کارمندان و نیروهای متخصص اجرایی است؛ به طوری که تنها ۱۶٫۳ درصد از کارمندان عادی چنین نظری داشتند.
• این شکاف در لایه‌های مدیریتیِ پایین‌تر نیز کاملاً مشهود است؛ جایی که ۳۴٫۸ درصد از مدیران میانی اعلام کردند به پاسخ‌های هوش مصنوعی بیشتر از دیدگاه خود تکیه می‌کنند.

تصویر کلان؛ برون‌سپاری شناختی: در روان‌شناسی و علوم شناختی، اصطلاح «برون‌سپاری شناختی» (Cognitive Offloading) به معنای بهره‌گیری از ابزارهایی مانند هوش مصنوعی برای کاهش بار فکری و ذهنی است.

• نویسندگان این گزارش پژوهشی در تحلیل خود اشاره می‌کنند: «مدیران ارشد، با وجود داشتن بیشترین تجربه کاری در محیط‌های سازمانی، بیش از هر گروه دیگری وظایف فکری و شناختی خود را برون‌سپاری می‌کنند.»

جزئیات جامعه آماری: موسسه چارتر این بررسی را در میان ۵٬۰۰۲ کارمند اداری در شرکت‌های آمریکاییِ با بیش از ۱۰۰ پرسنل که در محیط کار از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، به سرانجام رسانده است. این جامعه آماری شامل ۲٬۹۵۲ کارمند عادی و متخصص، ۱٬۵۴۷ مدیر میانی و ۵۰۳ مدیر رده‌بالا از جمله معاونان، مدیران ارشد اجرایی، مالکان و هم‌بنیان‌گذاران شرکت‌ها بوده است.

نکته پنهان ماجرا: برایان الیوت، مدیر ارشد سابق اسلک (Slack) و پژوهشگر ارشد موسسه چارتر، توضیح می‌دهد که بیشتر مدیران ارشد تحت فشار شدیدی قرار دارند تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن، پاسخی آماده برای انبوهی از پرسش‌ها داشته باشند؛ موضوعی که هوش مصنوعی حداقل در کوتاه‌مدت می‌تواند بار آن را به دوش بکشد.

• الیوت می‌گوید هوش مصنوعی به‌خوبی با روحیه معروف «به‌ندرت اشتباه می‌کنم و هرگز تردید ندارم» که در میان برخی مدیران دیده می‌شود، سازگار است.
• او می‌افزاید: «اگر در مقام یک مدیر احساس کنید باید تظاهر به دانستن کنید تا در نهایت موفق شوید، هوش مصنوعی دقیقاً همین تمایل را تقویت می‌کند؛ چراکه با کمک آن می‌توانید در سریع‌ترین زمان ممکن، فوق‌العاده باهوش به نظر برسید.»

نمایی از نزدیک؛ سراب ابزارهای هوش مصنوعی: الیوت به نمونه‌هایی از مدیران فناوری اشاره می‌کند که با استفاده از هوش مصنوعی در طول یک تعطیلات آخر هفته، پیش‌نمونه‌ای از یک محصول می‌سازند و سپس از تیم‌های فنی خود انتظار دارند آن را به‌سرعت به محصولی واقعی و کاربردی تبدیل کنند؛ بی آنکه پیچیدگی‌ها و ظرافت‌های فنیِ پیاده‌سازی واقعی را درک کرده باشند.

• او در این باره می‌گوید: «هوش مصنوعی در ارائه خلاصه‌های مدیریتی بی‌نظیر عمل می‌کند، اما لزوماً برای پاسخ به مسائل بسیار تخصصی و پیچیده‌ای که نیروهای فنی و اجرایی هر روز با آن‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند، چندان کارآمد نیست.»

واقعیت ماجرا در عمل: البته نظرسنجی چارتر صرفاً میزان اعتماد ابرازشده مدیران به هوش مصنوعی را سنجیده است و مشخص نمی‌کند که آیا آن‌ها در تصمیم‌گیری‌های حساس و حیاتی سازمان نیز واقعاً به توصیه‌های این ابزارها عمل می‌کنند یا خیر.

• یافته‌های این گزارش در مجموع چشم‌انداز مثبتی نسبت به پتانسیل هوش مصنوعی در محیط کار نشان می‌دهد؛ به طوری که ۴۲٫۷ درصد از کاربران اعلام کردند استفاده از هوش مصنوعی هم زندگی کاری و هم زندگی شخصی آن‌ها را بهبود بخشیده است.

نقطه اصطکاک و دغدغه کارکنان: پژوهشگران در مصاحبه‌های کیفی جداگانه‌ای با ۹۱ نیروی کار دیگر، دریافتند که نگرانی اصلی کارمندان، خطر از دست رفتن شغل با پیشرفت هوش مصنوعی است.

• طبق این یافته‌ها، هرچه مهارت کارمندان در کار با هوش مصنوعی بالاتر می‌رود، بیشتر پی می‌برند که چه حجم عظیمی از کارها می‌تواند بدون حضور آنها انجام شود.
• این موضوع باعث ایجاد یک «تنش و اضطراب مداوم» در میان کارکنان سازمان‌ها شده است.

کلام آخر: به گفته الیوت، مدیران ارشد برخلاف کارمندان، تا حد زیادی از این نگرانی و تنش روانی دور هستند.

• او با لحنی واقع‌گرایانه تأکید می‌کند: «احتمال اینکه روزی یک هوش مصنوعی در قامت مدیرعامل ظاهر شود و سکان هدایت یک شرکت را در دست بگیرد، به‌شدت ناچیز و نزدیک به صفر است.»