حمله خودمختار پهپاد سوئدی به هدف با استفاده از هوش مصنوعی؛ گامی بحث‌برانگیز در صنایع نظامی

• هوش مصنوعی شرکت Scaleout روی پهپاد ALMA از سیستم‌های BAE به این پرنده اجازه داد تا در جریان یک آزمایش در ژانویه ۲۰۲۶، یک خودروی مهندسی زرهی را رتبه‌بندی، انتخاب و مورد هدف قرار دهد.
• انسان‌ها ماموریت را تعیین کرده، سیستم را فعال نمودند و یک خلبان را در حالت آماده‌باش نگه داشتند، اما در نهایت در طول این آزمایش نیازی به دخالت او نشد.
• این آزمایش نشان می‌دهد که چگونه مدل‌های کوچک هوش مصنوعی می‌توانند نه تنها بخش انتخاب هدف را بر عهده بگیرند، بلکه کل ماموریت را از ابتدا تا انتها بدون نیاز به دخالت انسان انجام دهند.

یک پهپاد کوچک که در ژانویه ۲۰۲۶ بر فراز یک منطقه آزمایشی پوشیده از برف در سوئد در حال پرواز بود، چندین شیء را شناسایی کرد، یک خودروی مهندسی زرهی را به عنوان باارزش‌ترین هدف رتبه‌بندی نمود و پیش از رها کردن یک ماده منفجره، مستقیماً به سمت آن حرکت کرد.

در کل این فرایند، از جمله انتخاب، هدف‌گیری و سپس خنثی‌سازی توسط پهپاد، هیچ‌گونه دخالت انسانی وجود نداشت؛ رویکردی که آن را به شکل قابل‌توجهی خودمختارتر از فناوری‌های فعلی مورد استفاده در میدان‌های نبرد می‌سازد.

این پرواز که بخشی از برنامه «مهمات ماژولار پرسه‌زن مقرون‌به‌صرفه» (ALMA) شرکت BAE Systems با استفاده از هوش مصنوعی شرکت Scaleout Systems بود، در ماه جاری و همزمان با تبدیل شدن ایمنی هوش مصنوعی به موضوعی کلیدی میان ذی‌نفعان دولتی و صنعتی، دوباره مورد توجه قرار گرفته است.

تهدید و قابلیتی فزاینده برای ارتش‌های مدرن

شرکت Scaleout Systems این هوش مصنوعی را با یک خلبان آماده‌باش و اتصال مداوم در طول رزمایش آزمایش کرد؛ رزمایشی که در آن پهپاد از هوش مصنوعی برای کشف، شناسایی و مکان‌یابی جغرافیایی تهدیدات احتمالی بهره برد.

بسته به دیدگاه شما، می‌توان استدلال کرد که این فناوری همزمان یک تهدید و یک موهبت برای ارتش‌های مدرن است: یک پهپاد خودمختار که می‌تواند اهداف را بدون نظارت انسان یا لینک ارتباطی انتخاب کند، اساساً در برابر پارازیت و جنگ الکترونیک مصون است و شانس بسیار بیشتری برای تکمیل ماموریت خود نسبت به گزینه‌های جایگزین ارائه می‌دهد.

در عین حال، زمانی که سیستم کاملاً از ارتباطات قطع می‌شود، دچار نقص فنی می‌گردد یا بدون نظارت انسان در انتخاب هدف صحیح ناکام می‌ماند، خطرات آن به شدت افزایش می‌یابد.

جالب اینجاست که بیانیه رسمی BAE Systems درباره این رویداد هیچ اشاره‌ای به این حمله نکرده است. این بیانیه صرفاً رویداد سه‌روزه در شهر کلسکوگا را با حضور حدود ۲۰ استارتاپ و شرکت فناوری توصیف کرده است، جایی که پال جونسون، وزیر دفاع سوئد، در یک پنل گفت: «ما به بازیگران و کارآفرینان بیشتری در صنعت دفاعی نیاز داریم.»

با وجود فقدان تعامل انسانی در مرحله نهایی، این آزمایش همچنان تا حدودی به ورودی انسان متکی بود: یک کاربر دکمه‌ای را برای شروع رزمایش فشار داد و انسان‌ها پارامترهای حاکم بر کل عملیات را تعیین کردند.

با این حال، این اولین ماشینی نیست که هدف خود را انتخاب می‌کند؛ مهمات پرسه‌زن Harpy ساخت اسرائیل که از دهه ۱۹۹۰ وارد میدان شده است، می‌تواند به طور خودمختار رادارهایی را که مکان آن‌ها در زمان پرتاب نامشخص بوده، شناسایی کرده و به آن‌ها حمله کند.

افشای این آزمایش برای قانون‌گذاران در زمان‌بندی بسیار حساسی رخ داده است: بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در ماه سپتامبر ۱۲۸ کشور عضو کنوانسیون سلاح‌های متعارف خاص بر سر یک متن غیرالزام‌آور درباره سلاح‌های خودمختار مرگبار توافق کردند، اما این اتفاق پس از آن رخ داد که ایالات متحده و روسیه تغییراتی دیرهنگام، از جمله در بخش مربوط به قضاوت و کنترل انسانی، در آن اعمال کردند.

در نتیجه، نیکول ون روین از کمپین «ربات‌های قاتل را متوقف کنید» در مصاحبه با خبرگزاری رویترز اعلام کرد که سه سال تلاش، «در ساعات پایانی به شدت تضعیف شده است». در حال حاضر، Scaleout نشان داده است که شناسایی، رتبه‌بندی و هدف‌گیری می‌تواند روی یک بدنه هوایی کوچک بدون نیاز به لینک داده و در چارچوب پارامترهای تعیین‌شده توسط انسان اجرا شود.

احتمال ورود این فناوری به میدان‌های نبرد مدرن روزبه‌روز بیشتر می‌شود، به ویژه در شرایطی که درگیری‌های نظامی جهانی اتکای بیشتری به ماشین‌های خودمختار پیدا کرده‌اند. اما پرسش فوری‌تر که دیر یا زود باید به آن پاسخ داده شود این است: اگر چنین پهپادی ارتباطش با منبع قطع شود و هیچ نظارت انسانی بر آن وجود نداشته باشد، چگونه تصمیم‌گیری خواهد کرد؟