درآمدزایی از پردازنده‌های بیکار؛ سایفریوم کارت‌های گرافیک هوش مصنوعی را به ماینر تبدیل می‌کند

شرکت بلاک‌چینی سایفریوم (Cypherium) از معماری ماینینگ جدیدی رونمایی کرده است که به تأمین‌کنندگان زیرساخت هوش مصنوعی امکان می‌دهد از سخت‌افزارهای پردازشی گران‌قیمت خود درآمدزایی بیشتری داشته باشند.

رونق خیره‌کننده هوش مصنوعی موجی از سرمایه‌گذاری‌های میلیاردی را برای راه‌اندازی دیتاسنترها، خرید پردازنده‌های گرافیکی (GPU) و توسعه زیرساخت‌های پردازشی به‌همراه داشته است. با این حال، هم‌زمان با رقابت نفس‌گیر شرکت‌ها برای ارتقای ظرفیت پردازشی خود، پرسش مهمی مطرح می‌شود: اپراتورهای دیتاسنتر چگونه می‌توانند از سخت‌افزارهایی که همیشه زیر بار پردازشی کامل نیستند، درآمد بیشتری کسب کنند؟

شرکت توسعه زیرساخت بلاک‌چین سایفریوم (Cypherium) بر این باور است که استخراج ارزهای دیجیتال می‌تواند بخشی از پاسخ به این چالش باشد.

این شرکت از معماری بلاک‌چینی جدیدی به نام COLOSSUS-X مبتنی بر سازوکار اثبات کار (Proof-of-Work) رونمایی کرده است؛ معماری ویژه‌ای که به دیتاسنترهای هوش مصنوعی امکان می‌دهد از ظرفیت بیکار و بلااستفاده کارت‌های گرافیک برای استخراج کریپتو استفاده کنند و در زمان‌هایی که سخت‌افزار برای آموزش یا پاسخگویی (استنتاج) هوش مصنوعی به کار گرفته نمی‌شود، درآمد جانبی به دست آورند.

برخلاف ماینینگ بیت‌کوین که به‌شدت به دستگاه‌های محاسباتی اختصاصی موسوم به اسیک (ASIC) وابسته است، معماری COLOSSUS-X متناسب با سخت‌افزارهایی با حافظه بالا طراحی شده است که معمولاً برای پردازش بارهای کاری هوش مصنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

این سیستم به یک مجموعه‌داده در حافظه با حجم ۳۲ گیبی‌بایت (GiB) نیاز دارد که سالانه حدود ۱۰ درصد رشد می‌کند؛ ویژگی مهمی که باعث می‌شود ظرفیت حافظه و پهنای باند به رکن اصلی عملکرد استخراج تبدیل شوند. سایفریوم توضیح می‌دهد که این رویکرد با هدف کم‌رنگ کردن مزیت تجهیزات تخصصی ماینینگ و سازگارتر کردن استخراج بلاک‌چین با زیرساخت‌های فعلی هوش مصنوعی اتخاذ شده است.

ایده کلی این راهکار بسیار شفاف و ساده است: اپراتورهای دیتاسنتر به‌جای آنکه منابع پردازشی گران‌قیمت خود را در ساعات افت تقاضای هوش مصنوعی معطل و دست‌نخورده رها کنند، می‌توانند این ظرفیت را به تأمین امنیت یک شبکه بلاک‌چین اختصاص دهند و در ازای آن پاداش ماینینگ دریافت نمایند.

با این همه، اینکه آیا چنین رویکردی از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر و جذاب خواهد بود یا خیر، به متغیرهای گوناگونی همچون بهای برق مصرفی، میزان پاداش استخراج، نرخ بهره‌وری از سخت‌افزار و حجم تقاضا برای توان محاسباتی هوش مصنوعی بستگی خواهد داشت.

تبدیل توان محاسباتی به یک دارایی مالی

البته جاه‌طلبی‌های سایفریوم تنها به ماینینگ کریپتو محدود نمی‌شود.

بر اساس وایت‌پیپر رسمی این شرکت، معماری COLOSSUS-X بخشی از برنامه‌ای گسترده‌تر برای پیوند دادن زیرساخت‌های محاسباتی هوش مصنوعی با بازارهای مالی مبتنی بر بلاک‌چین به شمار می‌آید.

یکی از بخش‌های پیشنهادی این طرح، «مخزن پردازشی» (Compute Reservoir) است که به تأمین‌کنندگان زیرساخت اجازه می‌دهد بسته به شرایط بازار و میزان سودآوری، منابع پردازشی خود را میان بارهای کاری هوش مصنوعی و ماینینگ بلاک‌چین جابه‌جا کنند.

علاوه بر این، سایفریوم در حال توسعه «شاخص پردازشی سایفریوم» (Cypherium Compute Index) است؛ شاخصی آن‌چین برای قیمت‌گذاری که ارزش استاندارد ظرفیت محاسباتی را بر مبنای داده‌های بازار پردازش هوش مصنوعی، قیمت اجاره شبکه‌ها و معادلات اقتصادی ماینینگ ارزیابی و رصد می‌کند.

در صورت عملیاتی شدن، این شاخص می‌تواند بستری برای توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر قیمت توان پردازشی فراهم کند؛ از جمله قراردادهای مشتقه دائمی (Perpetual Derivatives) که به اپراتورهای دیتاسنتر اجازه می‌دهد ریسک نوسانات هزینه GPU و تغییرات تقاضای محاسباتی را پوشش دهند.

چنین سازوکاری ظرفیت محاسباتی را عملاً به‌عنوان دسته‌بندی جدیدی از «دارایی‌های دنیای واقعی» (RWA) معرفی می‌کند و زیرساخت فیزیکی هوش مصنوعی را به بازارهای مالی غیرمتمرکز پیوند می‌زند.

اسکای گو (Sky Guo)، بنیان‌گذار سایفریوم، در این رابطه می‌گوید: «صنعت هوش مصنوعی سرمایه سرسام‌آوری را روانه زیرساخت‌های محاسباتی می‌کند، اما حفظ پایداری اقتصادی این زیرساخت‌ها در حال تبدیل شدن به چالشی بزرگ است.»

او در ادامه می‌افزاید: «ما با COLOSSUS-X قصد داریم ظرفیت بلااستفاده پردازنده‌های گرافیکی را به دارایی درآمدزا تبدیل کنیم تا به شرکت‌های تأمین‌کننده زیرساخت راهکار دیگری برای بازگشت هزینه‌ها بدهیم و در عین حال امنیت شبکه بلاک‌چین را نیز تقویت کنیم. چشم‌انداز کلان ما متصل ساختن توان فیزیکی پردازش به بازارهای مالی و خلق فرصت‌های جدید برای درآمدزایی و مدیریت ریسک اقتصادی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی است.»

شرکت بلاک‌چینی با اهداف سازمانی

سایفریوم مسیر خود را از نقطه صفر آغاز نکرده است. این شرکت گواهی ثبت اختراع شماره 12,443,569 B2 را در ایالات متحده در اختیار دارد که در اکتبر ۲۰۲۵ به ثبت رسیده و سازوکار انتخاب کمیته اعتبارسنج‌ها در سیستم‌های توزیع‌شده را پوشش می‌دهد.

فناوری بلاک‌چین سایفریوم پیش‌تر در یکی از مطالعات موردی گوگل کلود با همکاری شرکت بین‌المللی رنداستاد (Randstad) مورد ارزیابی قرار گرفته بود و نام این مجموعه در فهرست ارائه‌دهندگان سرویس FedNow فدرال رزرو نیز دیده می‌شود.

سایفریوم همچنین زیرساخت بلاک‌چینی پلتفرم دیپ‌سیگما (DeepSigma) را تأمین می‌کند؛ پلتفرمی غیرمتمرکز برای معاملات فیوچرز دائمی که بر دارایی‌های مالی سنتی متمرکز است.

نقشه راه بلندمدت این شرکت شامل ترکیب معماری COLOSSUS-X با سازوکار «اثبات آموزش سودمند» (Proof-of-Useful-Training) است؛ سازوکاری که هدف آن ادغام بارهای کاری قابل راستی‌آزماییِ آموزش و پاسخگویی هوش مصنوعی با فرآیند مشارکت در بلاک‌چین است.

در حال حاضر بخشی از این قابلیت‌ها همچنان در مرحله توسعه قرار دارند که از جمله آن‌ها می‌توان به مخزن پردازشی، سامانه اجماع دوگانه و ابزارهای مالی پیشنهادی مبتنی بر ظرفیت محاسباتی اشاره کرد.

با این وجود، معرفی این فناوری نشان‌دهنده تلاشی فراگیرتر در اکوسیستم فناوری برای یافتن کاربردهای اقتصادی جدید از زیرساخت‌های عظیم محاسباتی است که برای پشتیبانی از هوش مصنوعی برپا شده‌اند.

اگر ایده سایفریوم مطابق برنامه پیش برود، دیتاسنترهای هوش مصنوعی می‌توانند نقشی فراتر از ارائه‌دهندگان صرف توان پردازشی ایفا کنند و مستقیماً در شبکه‌های بلاک‌چینی و بازارهای مالی شکل‌گرفته بر مدار این دارایی محاسباتی حضور یابند.