تغییر در سیاست‌های حریم خصوصی گوگل؛ پای اطلاعات جیمیل به تبلیغات هوش مصنوعی باز می‌شود

استفاده از محصولات و خدمات گوگل همواره با ریسک‌هایی همراه بوده است؛ چراکه این اقدام حجم عظیمی از داده‌های ارزشمند شخصی را در اختیار بزرگ‌ترین شرکت تبلیغاتی جهان قرار می‌دهد. گوگل سال‌ها تأکید می‌کرد که از اطلاعات حساس سرویس‌هایی مانند جیمیل، درایو و گوگل فوتوز برای شخصی‌سازی تبلیغات استفاده نمی‌کند، اما به‌روزرسانی تازه خط‌مشی حریم خصوصی این شرکت نشان می‌دهد این دیوار محافظتی در حال فروریختن است.

گوگل در تاریخ ۱۶ اکتبر، به‌روزرسانی جدیدی را برای خط‌مشی حریم خصوصی خود منتشر کرد؛ تغییری که نخستین‌بار رسانه Android Authority متوجه آن شد. بخش شخصی‌سازی تبلیغات در گذشته محدودیت شفافی برای داده‌های سرویس‌های خاص قائل بود و در متن آن تأکید می‌شد: «ما بر اساس محتوای شما در درایو، جیمیل یا فوتوز، تبلیغات شخصی‌سازی‌شده نمایش نمی‌دهیم.» اما اکنون گوگل این بخش را با ادبیات متفاوتی بازنویسی کرده است.

این دوپهلوگویی تازه، راه را برای استفاده از داده‌های برنامه‌هایی مانند جیمیل و فوتوز در نمایش تبلیغات—در صورت اشتراک‌گذاری آن‌ها با سایر سرویس‌های گوگل—باز می‌کند. جالب اینکه گوگل دقیقاً سازوکار مشخصی به نام Personal Intelligence را برای چنین کاری تدارک دیده است. این شرکت در اوایل سال ۲۰۲۶ قابلیت Personal Intelligence را عرضه کرد تا کاربران بتوانند داده‌های برنامه‌های مختلف خود را به محصولات هوش مصنوعی گوگل متصل کنند. ایده اصلی این بود که زمینه و کانتکست حاصل از داده‌های کاربر به پاسخ‌های دقیق‌تر هوش مصنوعی منجر شود، اما در عمل این ویژگی به یک میدان مین برای حریم خصوصی تبدیل شده است.

قابلیت Personal Intelligence داده‌های شما را نه‌تنها به اپلیکیشن جمنای (Gemini)، بلکه به قابلیت‌هایی مانند حالت هوش مصنوعی جستجو (AI Mode) متصل می‌کند. با اینکه اپلیکیشن Gemini در حال حاضر میزبان تبلیغات نیست، اما در ابزارهای جستجوی مجهز به هوش مصنوعی می‌توان محتواهای اسپانسرشده را مشاهده کرد. به نظر می‌رسد تغییرات جدید خط‌مشی گوگل اذعان می‌کند داده‌هایی که از طریق Personal Intelligence با جستجوی هوش مصنوعی به اشتراک گذاشته می‌شوند، می‌توانند در شخصی‌سازی تبلیغات نقش داشته باشند.

به ادعای گوگل، این شفاف‌سازی باز هم به این معنا نیست که تبلیغات «مستقیماً بر اساس» داده‌های شخصی شما نمایش داده می‌شوند. بیانیه رسمی گوگل در این باره به شرح زیر است:

«اتصال برنامه‌ها کاملاً اختیاری است. تبلیغات کماکان به مواردی مانند پرسش جستجو، زمینه پاسخ و علایق شما مرتبط خواهند بود. تبلیغات مستقیماً بر اساس صندوق ورودی جیمیل یا گالری تصاویر گوگل فوتوز نمایش داده نمی‌شوند و همانند گذشته، اطلاعات حساس برای تنظیم تبلیغات به کار نخواهند رفت.»

این بیانیه در حقیقت روشی غیرمستقیم برای تأیید این موضوع است که داده‌های ورکس‌پیس و فوتوز می‌توانند روی محتوای تبلیغات اثر بگذارند. اگر با فعال بودن قابلیت Personal Intelligence از حالت هوش مصنوعی جستجو استفاده کنید، این احتمال وجود دارد که خلاصه‌ها و بینش‌های استخراج‌شده از داده‌های شخصی شما به پاسخ‌های دریافتی شکل دهند. از آنجا که از همین داده‌ها برای هدف‌گیری تبلیغات نیز استفاده می‌شود، کاملاً منصفانه است که بگوییم داده‌های شخصی شما به یکی از ابزارهای هدف‌گیری تبلیغاتی در جستجوی هوش مصنوعی تبدیل شده‌اند؛ واقعیتی که خط‌مشی حریم خصوصی جدید اکنون به وضوح آن را تأیید می‌کند.

سخنگوی گوگل در توضیح این تغییرات اعلام کرده است که این شفاف‌سازی، نشان‌دهنده دگرگونی در شیوه مدیریت داده‌ها در تعامل با شرکای تبلیغاتی این شرکت نیست. به گفته او، گوگل تمام صندوق ورودی ایمیل شما را برای تکمیل پروفایل تبلیغاتی‌تان اسکن نمی‌کند و هیچ بخشی از این داده‌ها را به شرکت‌های شخص ثالث نمی‌دهد. با این حال، اگر اطلاعات شخصی خود را وارد یک ابزار جستجوی هوش مصنوعی کنید، تبلیغاتی که به شما نمایش داده می‌شوند می‌توانند بر پایه همان اطلاعات هدف‌گیری شوند.

تله شخصی‌سازی؛ وقتی داده‌ها دست‌به‌دست می‌شوند

ریشه اصلی این معضل در تمایل گوگل برای اتصال و همگام‌سازی محصولات و خدمات گوناگونش نهفته است. گوگل این گنجینه عظیم اطلاعاتی را برگ برنده اصلی خود در توسعه هوش مصنوعی می‌داند. هرچند برنامه‌هایی مانند جیمیل همچنان وضعیت حفاظتی خاصی در پروتکل‌های داده‌ای گوگل دارند، اما اکنون راه‌های بیشتری برای خروج این داده‌ها باز شده است. در واقع هرچه داده‌های بیشتری را در سراسر زیست‌بوم گوگل به اشتراک بگذارید، حریم خصوصی شما با ریسک‌های بزرگ‌تری مواجه می‌شود.

پیش‌تر نیز شاهد استثناهای مشابهی در نحوه استفاده گوگل از تعاملات کاربران برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی بوده‌ایم. در حالی که گوگل می‌گوید از داده‌های شخصی برای آموزش هوش مصنوعی استفاده نمی‌کند، اما ورودی‌های کاربر و خروجی‌های مدل را دقیقاً برای همین هدف به کار می‌گیرد. با ادغام جمنای در سرویس‌های متعدد و اتصال آن‌ها از طریق Personal Intelligence، این خروجی‌ها می‌توانند حاوی اطلاعات شخصی کاربران باشند. گوگل ادعا می‌کند می‌کوشد این قبیل محتواها را از طریق کنترل‌های فعالیت کاربر فیلتر کند تا وارد مجموعه‌داده‌های آموزشی نشوند، اما هیچ تضمینی نمی‌دهد که در این کار همیشه موفق عمل کند.

ادعای گوگل درباره اختیاری بودن فعال‌سازی Personal Intelligence درست است، اما این شرکت با اعلان‌ها و پنجره‌های پاپ‌آپ گوناگون کاربران را به فعال کردن آن ترغیب می‌کند، بدون آنکه عواقب این کار را به‌طور شفاف توضیح دهد؛ به گونه‌ای که ممکن است بسیاری از کاربران بدون آگاهی دقیق، این ویژگی را روشن کرده باشند.

اگر می‌خواهید مطمئن شوید تبلیغات گوگل به این شیوه از داده‌های شخصی شما استفاده نمی‌کنند، باید مطمئن شوید که Personal Intelligence خاموش است. ساده‌ترین راه، رفتن به بخش تنظیمات جمنای برای Personal Intelligence و غیرفعال کردن برنامه‌های متصل است. علاوه بر این، این گزینه‌ها در بخش‌های داخلی‌تر تنظیمات حساب کاربری گوگل نیز قرار دارند؛ کافی است در بخش Data & privacy وارد مسیر Personalization settings و سپس Manage Personalized Recommendations in Search Services شوید و گزینه Connected Content Apps را انتخاب کنید. از آنجا می‌توانید اتصال ورکس‌پیس و گوگل فوتوز را به‌طور کامل قطع کنید.