نخست‌وزیر یونان: هیچ دولتی برای تغییرات برق‌آسای هوش مصنوعی آماده نیست

کیریاکوس میتسوتاکیس، نخست‌وزیر یونان، دوشنبه شب برای معرفی ظرفیت‌های کشورش به سان‌فرانسیسکو سفر کرد، اما اقدامی انجام داد که معمولاً از سران دولت‌ها در هیئت‌های تجاری سر نمی‌زند. او در برابر حدود ۲۵۰ بنیان‌گذار، سرمایه‌گذار و فعال حوزه فناوری، به‌صراحت اعلام کرد که پاسخی برای بسیاری از پرسش‌های مرتبط با هوش مصنوعی که رهبران جهان در محافل خصوصی درباره آن‌ها بحث می‌کنند، ندارد.

نخست‌وزیر یونان در رویدادی که توسط شاخه محلی یک سازمان غیرانتفاعی جهانی برای حمایت از کارآفرینان برگزار شد، سفر خود به منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو را تا حدی یک مأموریت حقیقت‌یاب توصیف کرد. او صبح همان روز از شرکت Tesla و صندوق سرمایه‌گذاری Sequoia Capital بازدید کرده بود و قصد داشت در ادامه هفته به مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک برود. اما این سفر با هدف ایجاد ارتباطات جدید نیز انجام شد؛ در واقع، او تلاش کرد توجه فعالان فناوری را به راه‌اندازی کسب‌وکار در یونان جلب کند؛ کشوری که انتظار می‌رود سال آینده از سوی سازمان‌های رتبه‌بندی معتبر جهانی دوباره در فهرست بازارهای توسعه‌یافته قرار گیرد.

میتسوتاکیس در این زمینه گفت: «فکر می‌کنم این نشانه دیگری از وضعیت مطلوب اقتصاد است و نشان می‌دهد که یونان دیگر به‌عنوان یک مورد خاص و بحرانی در نظر گرفته نمی‌شود.»

میتسوتاکیس که دارای مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه Stanford است و این سفر را «بازگشت به خانه» خواند، در این نشست پیش از هر چیز به مسائل اقتصادی پرداخت. یونان در حال پرداخت بدهی‌های خود با سرعتی بی‌سابقه است و به گفته وی، اکنون با هزینه کمتری نسبت به ایالات متحده وام دریافت می‌کند. او با لبخند به حاضران گفت: «نمی‌دانم اصلاً باید این موضوع را بگویم یا نه.»

البته این مقایسه‌ای کاملاً برابر نیست؛ چراکه نرخ بهره در سراسر منطقه یورو پایین‌تر است و بخشی از این تفاوت به همین دلیل است. با این حال، این موضوع به یک نقطه قوت مهم برای یونان تبدیل شده است. در حال حاضر، بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله یونان حدود ۴٫۳ درصد است، درحالی‌که این رقم برای اوراق خزانه‌داری آمریکا تقریباً ۵ درصد است. چنین وضعیتی در دوران بحران بدهی‌ها در سال ۲۰۱۲، زمانی که بازده اوراق یونان به بالای ۴۰ درصد رسیده بود، کاملاً غیرقابل‌تصور به نظر می‌رسید.

میتسوتاکیس همچنین با اشتیاق درباره نحوه هزینه‌کرد بودجه‌های یونان صحبت کرد. برای مثال، او اشاره کرد که بخش بزرگی از بودجه ۳۶ میلیارد یورویی که یونان از صندوق بازیابی پسا-کرونای اتحادیه اروپا دریافت کرده، صرف زیرساخت‌های دیجیتال شده است. این موارد شامل یک پورتال آنلاین برای انجام امور اداری بدون نیاز به مراجعه حضوری، و همچنین یک ابررایانه جدید است که با همکاری شرکت Hewlett Packard Enterprise در شهر بندری لاوریو مونتاژ شده و به گفته او، طی ماه‌های آینده برای تأمین قدرت پردازشی تحقیقات علمی و هوش مصنوعی در یونان راه‌اندازی خواهد شد.

جای تعجب نیست که او به تغییرات سیاستی مهم‌تری برای شرکت‌های فناوری نیز اشاره کرد. به گفته او، یونان نحوه مالیات‌گیری از اختیار معامله سهام را تغییر داده، قوانین کار را تسهیل کرده است و به شهروندان یونانی که به کشور بازگردند، تا هفت سال تخفیف‌های مالیاتی قابل‌توجهی ارائه می‌دهد.

در ادامه این نشست، به برنامه‌های رو به گسترش ویزای این کشور پرداخته شد. با این حال، وقتی از او پرسیده شد که موفقیت این برنامه‌ها را چگونه ارزیابی می‌کند، میتسوتاکیس اعتراف کرد که دولت در زمینه سرعت پردازش «هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن دارد.»

او همچنین خاطرنشان کرد که تحول چشمگیری در دانشگاه‌های دولتی یونان رخ داده است؛ نهادهایی که به گفته وی، مدت‌ها با «رویکردی چپ‌گرایانه و رادیکال»، نگاهی منفی به شرکت‌های تجاری داشتند، اما اکنون به محلی برای زایش استارتاپ‌ها تبدیل شده‌اند.

هدف بزرگ‌تر میتسوتاکیس، بازگرداندن استعدادهایی است که یونان در طول بحران بدهی از دست داد؛ زمانی که بسیاری از شهروندان جوان این کشور به دلیل نداشتن گزینه‌های دیگر مهاجرت کردند. او همچنین یک فرصت طلایی در این میان می‌بیند: با دشوارتر شدن دریافت ویزای کار آمریکا، وی پیشنهاد کرد که بنیان‌گذاران بیشتری باید استخدام نیرو در یونان را در نظر بگیرند.

نکته قابل‌توجه در این دیدار این بود که با کشیده شدن بحث به سمت تأثیرات هوش مصنوعی بر جامعه، لحن گفتگو کاملاً تغییر کرد. میتسوتاکیس با صراحتی کم‌نظیر اعتراف کرد که هنوز هیچ برنامه و نقشه‌راه کاملی در این زمینه وجود ندارد.

برای نمونه، یونان قصد دارد از ژانویه آینده استفاده از شبکه‌های اجتماعی را برای کودکان زیر ۱۵ سال ممنوع کند؛ اقدامی که بسیاری از کشورهای دیگر نیز در حال بررسی یا اجرای آن هستند. با این حال، او اشاره کرد که با توجه به ماهیت به‌شدت اعتیادآور چت‌بات‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، ممکن است این ممنوعیت از همین حالا قدیمی و ناکافی باشد.

وی در این باره گفت: «گاهی اوقات احساس می‌کنم که ما در حال جنگیدن در نبردی هستیم که متعلق به دیروز است. اینکه فرزندان ما با همراهان دیجیتالی یا دوست‌های مجازی بزرگ شوند، چه معنایی خواهد داشت؟»

او در مورد استفاده از هوش مصنوعی در کلاس‌های درس نیز با احتیاط سخن گفت. یونان یک طرح آزمایشی آموزشی را با همکاری شرکت OpenAI برای کاهش حجم کارهای اداری معلمان اجرا کرده است و او آینده روشنی برای معلم‌های خصوصی شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر هوش مصنوعی متصور است. اما تأکید کرد که این مزایا تنها در صورتی سودمند خواهند بود که هوش مصنوعی جایگزین «تلاش سخت برای یادگیری مهارت‌های پایه» نشود. او هشدار داد که دانش‌آموزان از همین حالا برای انجام تکالیف خود از چت‌بات‌ها استفاده می‌کنند و افزود: «راحت‌طلبی یکی از ویژگی‌های انسان است.»

هنگامی که در این نشست بحث به زیرساخت‌های هوش مصنوعی کشیده شد — حوزه‌ای که یونان در آن به دنبال جذب سرمایه‌گذاری برای ساخت دیتاسنترهاست — او این کشور را یک استثنا خواند. برخلاف مخالفت‌های فزاینده در سراسر جهان نسبت به احداث دیتاسنترها به دلیل مصرف بالای آب و برق، میتسوتاکیس گفت که در یونان «هیچ واکنش منفی قابل‌توجهی نداشته‌ایم.» او به این نکته اشاره کرد که شرکت Microsoft در حال ساخت خوشه‌ای از دیتاسنترها در نزدیکی آتن است و شرکت AWS نیز اخیراً قراردادی با بزرگ‌ترین شرکت برق یونان برای ساخت بزرگ‌ترین دیتاسنتر این کشور در یک منطقه سابق استخراج زغال‌سنگ امضا کرده است. به گفته او، از این پروژه‌ها در مناطق یادشده استقبال می‌شود.

برخلاف بسیاری از سیاستمداران، او وانمود نکرد که پاسخ روشنی برای اتفاقات آینده دارد. او تصریح کرد که جایگزینی مشاغل «اتفاقی است که قطعاً رخ خواهد داد و هیچ دولت و جامعه‌ای برای سرعت وقوع آن آماده نیست.»

در خصوص بحث‌های پیرامون ضرورت کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی، او با مدیران آزمایشگاه‌های پیشرو که خواستار این توقف بوده‌اند، هم‌نظر بود. وی خاطرنشان کرد: «اگر کسانی که در حال ساخت این مدل‌ها هستند به ما می‌گویند کاملاً مطمئن نیستیم که چه اتفاقی برای آن‌ها در حال رخ دادن است (به‌ویژه در نحوه بهبود خودکار آن‌ها)، ما باید به حرفشان گوش دهیم.»

او معتقد است که اجرای نوعی «قانون‌گذاری هوشمند» اجتناب‌ناپذیر است و ایالات متحده تا حد زیادی چارچوب آن را تعیین خواهد کرد. با این وجود، افزود که یونان با کمال میل میزبان این گفتگوها خواهد بود.

میتسوتاکیس اظهار داشت که بشریت «نوعی از هوش را خلق کرده است که به‌سرعت از ظرفیت پیشرفته‌ترین عضوی که فرگشت تاکنون به وجود آورده، فراتر می‌رود» و این مسئله، پرسش‌هایی اساسی را درباره معنای انسان بودن مطرح می‌کند. او با اشاره به اهمیت گردهم‌آوردن متخصصان فناوری در کنار «جامعه‌شناسان، فیلسوفان و تاریخ‌دانان» گفت: «نمی‌توانم مکان بهتری از اینجا برای برگزاری این بحث‌های بنیادین تصور کنم.»

این دیدگاه کاملاً قابل تأمل است. آتن همان جایی است که سقراط در «آگورا» (میدان عمومی و باستانی شهر) با شهروندان درباره ویژگی‌های یک زندگی خوب و جامعه‌ای عادلانه بحث می‌کرد. شاید پرسش‌هایی که امروز در سیلیکون‌ولی درباره آن‌ها مجادله می‌شود، در نهایت در همان نقطه به نتیجه برسند.