نجات تاریخی سرباز مجروح با پهپاد سنگین؛ ایده تخلیه هوایی سرانجام به واقعیت پیوست

عملیات کم‌سابقه نجات یک سرباز مجروح از میدان نبرد به کمک پهپاد، بار دیگر نشان داد که چگونه نیازهای مبرم در خط مقدم می‌تواند نوآوری‌های فناورانه را سرعت ببخشد. این عملیات درست چند روز پس از آن فاش شد که پهپادهای تخصصی دیگری برای تخلیه مجروحان جهت آزمایش میدانی به خطوط مقدم اعزام شده بودند؛ اقدامی عملی که گامی فراتر از دهه‌ها آزمایش و بررسی مفاهیم مشابه توسط ارتش آمریکا محسوب می‌شود.

بر اساس گزارش رسانه کی‌یف ایندیپندنت، این عملیات در زمان و مکانی نامشخص در خط مقدم روی داد؛ جایی که پرواز پهپادهای شناسایی دشمن و وجود مین‌های پرتعداد زمینی، اعزام ربات‌های چرخ‌دار زمینی را عملاً غیرممکن ساخته بود. در تاریخ ۲۸ مهر (۱۹ اکتبر)، ارتش اوکراین ویدیویی از این تخلیه هوایی منتشر کرد که نشان می‌داد سرباز مجروح جلیقه مهار ویژه‌ای را به دور خود می‌بندد که زیر یک هگزاکوپتر سنگین با شش پروانه متصل شده است و سپس با پرواز پهپاد به منطقه‌ای امن منتقل می‌شود.

یک برنامه‌نویس در گروهان سیستم‌های بدون سرنشین زمینی از تیپ ۹۲ هجومی اوکراین که با نام مستعار نظامی «ناپالم» شناخته می‌شود، در بیانیه‌ای گفت: «این یک رویداد تاریخی و مرحله جدیدی در فرآیند تخلیه مجروحان است که همه ما در نهایت به سمت آن خواهیم رفت. اکنون کار جدی و ساختاریافته آغاز می‌شود تا چنین مأموریت‌هایی بتوانند به‌شکل مداوم و روزمره انجام شوند.»

تخلیه هوایی مجروحان از دل میدان نبرد

برای اجرای این تخلیه هوایی ابتکاری، نیروهای تیپ ۹۲ یک پهپاد هگزاکوپتر سنگین مدل Heavy Shot AYUDAG 6 را که به رایگان توسط شرکت اوکراینی Gurzuf Defence تأمین شده بود، آماده و آزمایش کردند. طبق گزارش وبلاگ رسمی Gurzuf Defence، در ابتدا قلاب‌ها و کارابین‌های ویژه‌ای به وسیله پهپاد برای سرباز مجروح ارسال شد تا او بتواند خود را به پهپاد مجهز به وینچ متصل کند.

به گفته شرکت سازنده، این سرباز که در تیپ ۳۰ مکانیزه خدمت می‌کند، نزدیک به ۵۰۰ روز را در موقعیت‌های خط مقدم و زیر آتش مستقیم سپری کرده بود. او نیز مانند بسیاری از سربازان حاضر در سنگرهای خط مقدم، برای دریافت مهمات و سایر تدارکات حیاتی کاملاً به ارسال محموله‌ها با پهپاد متکی بود.

عملیات پرواز و نجات این پهپاد از ابتدا تا انتها ۱ ساعت و ۱۴ دقیقه به طول انجامید و مسافتی نزدیک به ۶۲ کیلومتر (۳۹ مایل) را پوشش داد. بر اساس مشخصات فنی اعلام‌شده، این هگزاکوپتر قادر است محموله‌هایی تا وزن ۹۰ کیلوگرم (۲۰۰ پوند) را حمل کند.

پهپادهای سنگین مزایایی چون سرعت بالا در تخلیه مجروحان و افزایش چشمگیر شانس زنده ماندن آن‌ها را به‌همراه دارند و احتمالاً تنها گزینه واقع‌بینانه برای نجات سربازان از موقعیت‌های خطرناک خط مقدم به شمار می‌روند. علاوه بر این، استفاده از این پرنده‌های بدون سرنشین خطرات جانی تیم‌های امداد و نجات را کاهش می‌دهد؛ چراکه هدایت‌کنندگان پهپاد می‌توانند آن‌ها را از مواضعی امن در کیلومترها دورتر از خط آتش کنترل کنند.

با وجود این، پاولو فلدبلیوم (Pavlo Feldblium)، هم‌بنیان‌گذار شرکت Gurzuf Defence، در گفت‌وگو با رسانه‌ها تأکید کرد که چنین روش‌هایی برای انتقال مجروحان خطرات خاص خود را دارد و تنها باید به‌عنوان آخرین راهکار ممکن مورد استفاده قرار گیرد.

ضرورت انکارناپذیر پهپادها و سیستم‌های خودکار

نخستین تخلیه موفقیت‌آمیز مجروح جنگی با پهپاد تنها یک هفته پس از آن صورت گرفت که یک شرکت سازنده پهپاد دیگر به نام SkyFall، از هگزاکوپتر اختصاصی خود به نام StarGate رونمایی کرد؛ پهپادی که به محفظه‌ای برانکارد‌مانند برای حمل ایمن مجروحان مجهز شده است. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، پهپاد StarGate برای گذراندن مراحل آزمایش عملیاتی در خط مقدم، در اختیار نیروهای ارتش قرار گرفته است.

پهپاد StarGate برای ارتباط از خدمات ماهواره‌ای استارلینک بهره می‌برد، اما به یک سیستم ارتباطی اختصاصی به‌عنوان پشتیبان نیز مجهز است؛ سامانه‌ای که با توجه به اختلالات و محدودیت‌های اخیر اینترنت استارلینک، اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند. علاوه بر این، این پهپاد از یک سیستم هوش مصنوعی داخلی بهره می‌برد که در صورت قطع کامل کانال‌های ارتباطی و ایجاد جمینگ شدید رادیویی، می‌تواند مسیر را شناسایی کرده و پرنده را به‌صورت کاملاً خودکار به منطقه‌ای امن بازگرداند.

تجربیات میدانی اوکراین می‌تواند درس‌های ارزشمندی برای پنتاگون به‌همراه داشته باشد؛ نهادی که دهه‌ها برای توسعه و آزمایش پرنده‌های بدون سرنشین به منظور مأموریت‌های تخلیه مجروحان سرمایه‌گذاری کرده اما هیچ‌گاه آن‌ها را در میدان واقعی نبرد به کار نگرفته بود. ارتش آمریکا پیش از این در میادینی حضور داشته که از برتری کامل هوایی و نظارتی برخوردار بوده و به همین دلیل توانسته مأموریت‌های امدادی را با بالگردهای باسرنشین و ایمنی نسبی بالا انجام دهد.

با این حال، واقعیت جنگ‌های مدرن نشان می‌دهد که سربازان مجروح به دلیل پرواز مداوم پهپادهای شناسایی دشمن و خطر حملات دقیق هوایی به تیم‌های امدادی، ساعت‌های طولانی در خطوط مقدم گرفتار می‌شوند. حتی خودروهای رباتیک زمینی نیز برای عبور از موانع و زمین‌های ناهموار با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند و ساعت‌ها طول می‌کشد تا به مقصد برسند، که همین امر آن‌ها را به هدفی آسان برای پهپادهای دشمن تبدیل می‌کند.

کای گیلمور گاث (Kai Gilmour Gath)، نیروی شناسایی سابق ارتش بریتانیا و اوکراین که در منطقه دونتسک خدمت کرده است، در مقاله‌ای تحلیلی برای پایگاه War on the Rocks توضیح می‌دهد که بسیاری از سربازان مجروح به دلیل عدم دسترسی به امداد سریع جان خود را از دست می‌دهند یا در زمره مفقودان جنگ قرار می‌گیرند.

در حال حاضر، ارتش آمریکا همچنان برای تخلیه مجروحان عمدتاً به بالگردهای باسرنشین متکی است؛ هرچند نیروی دریایی این کشور در خرداد ۱۴۰۵ (ژوئن ۲۰۲۶) یک قایق بدون سرنشین را برای کمک به نجات خلبانان از دریا در نزدیکی تنگه هرمز اعزام کرد.