تصاویر عجیب هوش مصنوعی در منوی رستوران‌ها؛ فاجعه‌ای که جاست ایت را وادار به عذرخواهی کرد

پلتفرم سفارش غذای «جاست ایت» (Just Eat) پس از بروز خطایی عجیب در سرویس هوش مصنوعی جدیدش که برای تولید خودکار تصاویر غذا طراحی شده بود، رسماً عذرخواهی کرد. ماجرا از این قرار بود که این سیستم دچار سردرگمی شد و تصویری از بیکن و تخم‌مرغ شناور در یک لیوان نوشابه کولا را در منوی یک رستوران در ایرلند شمالی قرار داد. این رستوران که مجموعه‌ای از نان‌های سنتی (Soda bread) ارائه می‌دهد، در نهایت با تصاویری از سوسیس، بیکن و نیمرو مواجه شد که به‌جای ساندویچ‌های صبحانه ایرلندی، درون لیوان‌های نوشیدنی گازدار غوطه‌ور بودند.

این تصاویر ساختگی، بخشی از آزمایش آزمایشی جاست ایت برای سنجش عملکرد سیستم جدید مبتنی بر هوش مصنوعی این شرکت بودند. نوشابه حاوی بیکن و تخم‌مرغ تنها تصویر خنده‌داری نبود که در طول این فاز آزمایشی تولید شد؛ نمونه‌های متعددی از این اشتباه‌های عجیب در صفحه اینستاگرامی uknewestfoods نیز به اشتراک گذاشته شده است.

یکی از کاربران جاست ایت در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) با اشاره به این تصاویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی، با لحنی طنزآمیز و کنایه‌آمیز نوشت: «به خدا قسم اگر سیب‌زمینی فلفلی من این شکلی به دستم برسد، خون به پا می‌کنم!»

با این حال، هرچند خندیدن به چنین فجایع بصری کار آسانی است، اما مسئله اصلی و چالش‌برانگیزتر شاید تصاویری باشند که کاملاً واقع‌گرایانه و باورپذیر به نظر می‌رسند.

خطر اصلی تصاویر باورپذیر و فریبنده است

سخنگوی جاست ایت در گفت‌وگو با روزنامه ایندیپندنت اظهار داشت: «ما در حال آزمایش تصاویری بودیم که با هوش مصنوعی بهبود یافته‌اند و همانند هر فناوری نوپای دیگری، ممکن است در اولین گام‌ها همه چیز درست پیش نرود. ما بابت انتشار هرگونه تصویر نادرست صمیمانه عذرخواهی می‌کنیم. در حال حاضر فرآیند حذف این تصاویر را آغاز کرده‌ایم و عرضه این قابلیت را متوقف ساخته‌ایم تا ابزار مورد نظر را بیشتر توسعه دهیم و مطمئن شویم که بهترین خدمات را به شرکای تجاری و مشتریانمان ارائه می‌دهد.»

جاست ایت تنها سرویس تحویل غذا نیست که به سراغ تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی رفته است. هفته گذشته پلتفرم «دوردش» (DoorDash) نیز ایجنت هوش مصنوعی سفارش غذا از طریق چت متنی را برای فاز آزمایشی در دسترس قرار داد؛ سامانه‌ای که کاربر غذای درخواستی خود را به‌صورت پیام متنی ارسال می‌کند، ایجنت غذا را انتخاب کرده و تصویری از آن را برمی‌گرداند. با این حال، کارشناسان خبرگزاری بلومبرگ در بررسی‌های خود خطاهای متعددی را شناسایی کردند؛ از جمله «تصاویری که با غذای پیشنهادی هیچ همخوانی نداشتند».

پرسش بنیادین‌تری که مطرح می‌شود این است که چرا پلتفرم‌هایی نظیر جاست ایت و دوردش اصرار دارند برای غذاهایی که مردم در هر صورت قصد سفارش آن‌ها را دارند، از تصاویر هوش مصنوعی استفاده کنند؟ هرچند اشتباه‌های فاحشی مانند تخم‌مرغ در نوشابه به‌سادگی قابل تشخیص هستند، اما تکلیف خطاهای کوچک‌تر و نامحسوسی مانند نمایش نادرست اندازه پرس غذا یا حذف مخلفات روی آن چه می‌شود که خریدار به‌راحتی متوجه آن‌ها نمی‌شود؟

مایکل بورتینگر، مدیر بازاریابی و همکاری‌های تجاری در پلتفرم تحلیل داده تیست‌وایز (Tastewise)، در این رابطه توضیح می‌دهد: «یک مدل هوش مصنوعی تولید تصویر، هیچ مفهومی از یک غذای خاص در ذهن ندارد. مدل تنها میانگینی از تمام تصاویری را بازآفرینی می‌کند که برچسب برگر خورده‌اند، و ابزارهای پیشرفته‌تر صرفاً این میانگین را متقاعدکننده‌تر و طبیعی‌تر جلوه می‌دهند. برای قرارگیری یک لوگو روی لیوان، ده‌ها صفحه دستورالعمل سخت‌گیرانه برند وجود دارد، اما هیچ قاعده‌ای برای آنچه دقیقاً درون برگر قرار می‌گیرد تعریف نشده است.»

آیا تولید تصویر غذا کاربرد مناسبی برای هوش مصنوعی است؟

شاید بتوان درک کرد که استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند در زمان و هزینه‌های مربوط به عکاسی اختصاصی و بارگذاری تک‌تک آیتم‌های منو صرفه‌جویی کند؛ اما در حوزه خوراکی‌ها، دقت و تطابق صددرصدی تصویر با آنچه سفارش داده می‌شود، از اهمیتی حیاتی برخوردار است. سپردن چنین مسئولیتی به هوش مصنوعی نه تنها با چالش‌های فنی و عملی فراوانی روبه‌رو است، بلکه اساساً نمی‌تواند بازنمایی دقیق و صادقانه‌ای از غذای واقعی ارائه دهد.

هوش مصنوعی در حوزه‌های بی‌شماری کاربردهای درخشان و مؤثری دارد، اما بعید به نظر می‌رسد تولید تصاویر منوی رستوران‌ها جزو این موارد باشد. عکس‌های هوش مصنوعی شاید کار را برای پلتفرم‌های دلیوری و صاحبان رستوران‌ها ساده‌تر کنند، اما وقتی نتوان به آن‌ها اعتماد کرد که دقیقاً محصول خریداری‌شده را به نمایش می‌گذارند، به سختی می‌توان مزیتی برای مشتریان در آن متصور شد.

در نهایت، وقتی کاربری قصد دارد یک ساندویچ بیکن سفارش دهد، انتظار دارد تصویر همان محصولی را ببیند که قرار است تحویل بگیرد، نه تفسیری خیالی از اینکه هوش مصنوعی ظاهر یک ساندویچ بیکن را چگونه تصور می‌کند.