چرخش غافلگیرکننده زاکربرگ به سمت حریم خصوصی؛ چرا وقتشه یه شانس دوباره به هوش مصنوعی متا بدیم؟

شرکت متا بالاخره دست روی ویژگی مهمی گذاشته که سال‌هاست خیلی از کاربران را از سرویس‌های هوش مصنوعی این شرکت فراری داده بود: حریم خصوصی.

چرا این ماجرا مهمه؟ در دنیایی که مدل‌های هوش مصنوعی مختلفی از پس کارهای روزمره برمی‌آیند، اینکه بدانیم داده‌های شخصی و حساس ما چطور و کجا استفاده می‌شوند، به فاکتور اصلی برای انتخاب یک ابزار تبدیل شده است.

اصل ماجرا چیه؟ شرکت مادر فیس‌بوک که زمانی به جمع‌آوری هر نوع داده‌ای از چت با هوش مصنوعی معروف بود، طی ماه‌های اخیر حسابی تغییر رویه داده و ساز دیگری می‌زند.

• مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، در مانیفست مفصل خود در ماه اوت وعده بزرگی داد: «مردم باید به یک حالت کاملاً خصوصی برای ایجنت‌های شخصی دسترسی داشته باشند؛ حالتی که در آن حتی خود متا یا هر ارائه‌دهنده خدمات دیگری هم نتواند اطلاعات شما را ببیند یا به آن دسترسی داشته باشد.»
• هم‌زمان با معرفی ایجنت Muse، متا اعلام کرد کاربران می‌توانند انتخاب کنند که این دستیار هوشمند به کدام برنامه‌ها دسترسی داشته باشد و همچنین گزینه آموزش ندیدن مدل‌ها با تعاملات کاربر را فعال کنند. علاوه بر این، داده‌های چت با Muse وارد سیستم تبلیغات متا نمی‌شوند و قرار است یک قابلیت پیشرفته‌تر یعنی ماشین مجازی محرمانه (Confidential VM) با کلید رمزگذاری اختصاصی خود کاربر هم به زودی عرضه شود.
• علاوه بر این، متا اعلام کرده قصد دارد تا پایان سال میلادی پردازش خصوصی را به عینک‌های هوشمند خود بیاورد تا داده‌ها حتی هنگام پردازش در سرورهای ابری هم امن بمانند؛ هرچند تاریخ دقیقی برای آن مشخص نکرده است.

نگاهی از نزدیک: همین تغییر رویکرد باعث شده خیلی از منتقدان تصمیم بگیرند یک شانس دوباره به متا بدهند و کار با ایجنت Muse را به صورت آزمایشی شروع کنند. در این میان، غیرفعال کردن گزینه آموزش مدل‌ها با داده‌های شخصی اولین گام است و همه منتظر فعال شدن قابلیت رمزنگاری محرمانه هستند.

• در حال حاضر، استفاده از Muse به کارهایی محدود شده که ثبت شدنشان در دیتابیس‌های فیس‌بوک چندان مهم و حساس نیست، یا به بیان دقیق‌تر، چیزهایی که فیس‌بوک از قبل هم درباره ما می‌داند!
• مثلاً در تست‌های انجام‌شده، از ایجنت Muse خواسته شد به محض مشخص شدن زمان بازی پلی‌آف تیم بسکتبال گلدن استیت والکریز خبر دهد؛ و صبح روز بعد این ایجنت دقیقاً رأس موعد برنامه مسابقه را اعلام کرد.
• همچنین در موردی دیگر، درخواست پیشنهاد یک نمایشگر پرتابل و قابل جابه‌جایی CarPlay برای خودرو مطرح شد و این ایجنت گزینه‌های کاملاً منطقی و مناسبی پیشنهاد داد.

عینک‌های هوشمند متا از همان نسخه اول که حتی قابلیت هوش مصنوعی خاصی نداشت، طرفداران پروپاقرصی پیدا کردند. جذابیت اصلی آن‌ها دوربین‌های متصل به فریم بود که به کاربر اجازه می‌داد حین ورزش یا بازی با کودکان و حیوانات خانگی، بدون نیاز به درآوردن گوشی از جیب، لحظات را ثبت کند و در دل اتفاق حضور داشته باشد.

• با گذشت زمان، این عینک‌ها به قابلیت‌های هوش مصنوعی مجهز شدند؛ اما این نگرانی که هر عکس یا ویدیوی ثبت‌شده ممکن است برای هدف‌گیری تبلیغاتی و مقاصد تجاری متا به کار برود، مانع بزرگی برای استفاده جدی بود.
• این مسئله انتقادهای تندی را به همراه داشت و حتی اندرو باسورث، مدیر ارشد فناوری متا، بارها با سؤالات چالش‌برانگیز خبرنگاران و کارشناسان در این باره روبرو شد.

اما یک نکته مهم: این همراهی کاربران فعلاً کاملاً دست‌به‌عصا و مشروط به وعده‌های متا است؛ به‌ویژه که کارنامه این غول فناوری در حوزه حریم خصوصی پر از خط و خش است (مثل پرونده‌های اخیر و حکم دادگاه نیومکزیکو علیه این شرکت).

• زاکربرگ می‌گوید متا قرار است درصدی از تراکنش‌های مالی انجام‌شده از طریق ایجنت Muse را به عنوان کارمزد بردارد و همین درآمدزایی به آن‌ها اجازه می‌دهد این سرویس را برای عموم کاربران رایگان نگه دارند.
• اما نباید فراموش کرد که او قبلاً هم وعده داده بود رمزنگاری سرتاسری را به تمام پیام‌رسان‌های زیرمجموعه متا بیاورد، ولی بعداً از برخی وعده‌هایش عقب‌نشینی کرد.

نگرانی‌های بی‌پاسخ دیگری هم وجود دارد؛ به‌خصوص درباره حقوق عابران و افرادی که تصویرشان بدون اطلاع توسط دوربین عینک‌های هوشمند Ray-Ban ضبط می‌شود و در این بیانیه‌ها پاسخی برای آن داده نشده است.

• آلن باتلر، مدیر اجرایی مرکز اطلاعات حریم خصوصی الکترونیک (EPIC)، در این باره هشدار داده و گفته: «محصولات متا که میکروفون و دوربین را در وسایل روزمره جاسازی می‌کنند، خطرات بسیار جدی برای حریم خصوصی افراد ایجاد می‌کنند.»

جمع‌بندی: منطق ماجرا در یک جمله خلاصه می‌شود: «اعتماد کن، اما حواست هم باشد!» امتحان کردن ایجنت هوش مصنوعی Muse یا استفاده محتاطانه از عینک‌های هوشمند متا جذاب است، اما هنوز زمان آن نرسیده که کلید حریم خصوصی‌مان را دو دستی تقدیم زاکربرگ کنیم.