تعلیق حساب اینستاگرام به‌دلیل استفاده از ابزار Claude؛ سیستم نظارت خودکار متا زیر تیغ انتقاد

در روزهای پایانی هفته، دست‌اندرکاران «ائتلاف بدون پادشاه» (No Kings Coalition) اعلام کردند که متا از پذیرش تعهد برای جلوگیری از تعلیق حساب‌های برجسته حامی دموکراسی در اینستاگرام، در صورت افزایش ناگهانی ترافیک طی انتخابات میان‌دوره‌ای، خودداری کرده است.

مطالبه برای اقدام جدی زمانی مطرح شد که متا بابت تعلیق موقت حساب اینستاگرام No Kings و قطع دسترسی مدیران آن به مدت ۴ ساعت در اوج کارزار تشویق به رأی‌دهی زودهنگام، عذرخواهی کرد. اندی استون، از مدیران ارتباطات متا، در پستی در شبکه اجتماعی X توضیح داد که این حساب از یک ابزار مبتنی بر هوش مصنوعی Claude به شیوه‌ای استفاده کرده بود که رفتاری شبیه به ربات‌های خودکار را تداعی می‌کرد. با اینکه سیستم‌های پایش خودکار متا این اشتباه را ظرف یک ساعت تشخیص دادند، استون اذعان کرد که موانع اداری و فنی بیشتر مانع از بازگشت سریع دسترسی مدیران صفحه شد. اکنون قانون‌گذاران ایالتی و فدرال، در کنار ائتلافی متشکل از ۱۴ دادستان کل، خواستار توضیحات تکمیلی و شفاف متا درباره این حادثه شده‌اند.

متا در نامه‌ای به No Kings، پیشنهاد برگزاری جلسه‌ای با یک کارشناس فنی را برای تشریح ابعاد این خطا مطرح کرد. با این حال، ائتلاف No Kings با رد این پیشنهاد، اعلام کرد که چنین پاسخی به هیچ‌یک از نگرانی‌های اساسی آن‌ها نمی‌پردازد و خواستار دیدار با مدیران ارشد متا شد. این گروه تأکید کرد که مسئله فراتر از یک حساب اینستاگرامی ساده است؛ چراکه شهروندان برای سازماندهی و آگاهی از فرایند انتخابات به پلتفرم‌های متا وابسته‌اند و باید اطمینان یابند که محتوای انتخاباتی در روز رأی‌گیری سانسور نخواهد شد. این ائتلاف در میان ۸ پرسش مطرح‌شده خود، از متا خواسته است که هرگونه ارتباط و گفتگوی احتمالی با دولت دونالد ترامپ درباره این حساب یا رویداد رأی‌گیری زودهنگام را به‌صورت عمومی افشا کند.

در تاریخ ۳۰ اکتبر، مدیران متا با نمایندگان No Kings دیدار کردند. بر اساس گزارش این ائتلاف از جلسه، متا اعلام کرده است که «هیچ برنامه‌ای» برای تغییر سیاست‌هایی که منجر به اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه و نادرست می‌شود ندارد؛ معضلی که حتی هیئت مستقل نظارت بر محتوای متا نیز نسبت به پیامدهای آن بر سرکوب یا سانسور صدای گروه‌های مدنی در این مقطع حساس هشدار داده است.

مسئولان No Kings با غیرقابل قبول خواندن رویکرد سهل‌انگارانه متا تأکید کردند: «متا به اشتباه خود اعتراف کرده است، اما عذرخواهیِ بدون اقدام عملی، هیچ تضمینی ایجاد نمی‌کند که این‌گونه سانسورها در آینده تکرار نشوند.»

بررسی‌ها حاکی از آن است که تاکنون مدرکی مبنی بر درخواست رسمی دولت ترامپ از متا برای محدود کردن حساب No Kings یا هدف‌گیری عمدی این صفحه توسط کارکنان متا وجود ندارد. متا پیش‌تر به No Kings گفته بود که پاسخی عمومی به مطالبات این ائتلاف منتشر خواهد کرد، با این حال این شرکت به پیگیری‌های رسانه‌ای پاسخی نداد و استون نیز توضیحات جدیدی در شبکه اجتماعی X منتشر نکرده است. البته حساب استون یک روز پیش از جلسه با No Kings، بابت یک اقدام تنبیهی خودکار دیگر علیه حسابی وابسته به حزب جمهوری‌خواه عذرخواهی کرده بود. استون در این باره گفته بود: «سیستم‌های ما حساب کاربری فیس‌بوک MOSenateGOP@ را به‌صورت خودکار حذف کردند، زیرا به اشتباه تشخیص داده بودند که این حساب در حال جعل هویت حسابی دیگر است.»

در بیانیه مطبوعاتی ائتلاف No Kings آمده است: «این ماجرا هرگز صرفاً مربوط به یک نقص فنی یا تعلیق یک صفحه اینستاگرام نبوده است؛ بلکه مسئله این است که آیا میلیون‌ها شهروند می‌توانند برای هماهنگی، گفتگو و دسترسی به اطلاعات حیاتی انتخابات، بدون اختلال به این پلتفرم‌ها اعتماد کنند یا خیر.»

توضیحات ناکافی متا درباره نقش ابزار هوش مصنوعی

ائتلاف No Kings که در سال ۲۰۲۵ و پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید شکل گرفت، بیشتر به‌دلیل سازماندهی تجمعات سراسری بزرگ در تاریخ معاصر آمریکا شناخته می‌شود. این جنبش با استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای هماهنگی راهپیمایی‌ها علیه سیاست‌های ترامپ، اعلام کرد که بیش از ۵ میلیون نفر در نخستین گردهمایی آن در ژوئن ۲۰۲۵ شرکت کردند و این آمار روندی صعودی داشته است؛ به‌طوری‌که حدود ۷ میلیون نفر در اکتبر ۲۰۲۵ و بیش از ۸ میلیون نفر در ماه مارس گذشته در این اعتراضات حضور یافتند.

اما در چهارمین رویداد، ائتلاف No Kings با برگزاری کارزار رأی‌گیری زودهنگام در ۱۷ اکتبر، قصد داشت بیش از ۹ میلیون نفر را به خیابان‌ها و سپس مستقیماً به پای صندوق‌های رأی هدایت کند. بر خلاف تجمعات پیشین که مردم با در دست داشتن دست‌نوشته‌هایی با شعار «در آمریکا جایی برای پادشاهان نیست» حضور می‌یافتند، تمرکز این رویداد بر افزایش مشارکت در انتخابات بود. اگرچه No Kings خود را جریانی مستقل از احزاب معرفی می‌کند، اما بخش عمده شرکت‌کنندگان آن مخالفان سیاست‌های جنجالی ترامپ، نظیر سخت‌گیری‌های مهاجرتی و اقدامات نظامی ایالات متحده در موضوع ایران هستند.

صدها نهاد مدنی و حقوق بشری، از جمله اتحادیه آزادی‌های شهروندی آمریکا (ACLU)، عضو این ائتلاف هستند. در ابتدا هیچ حساب کاربری متمرکزی در اینستاگرام برای هماهنگی پیام‌های رسانه‌ای این گروه‌ها وجود نداشت؛ اما با نزدیک شدن به انتخابات ۳ نوامبر، دست‌اندرکاران ائتلاف تصمیم گرفتند یک صفحه رسمی راه‌اندازی کنند تا به شناسایی و بازنشر گسترده محتوا کمک کند.

در همین مرحله بود که تیم رسانه‌ای No Kings تصمیم گرفت از ابزار هوش مصنوعی Claude برای جستجوی کلمات کلیدی و هشتگ‌ها به‌منظور رصد گفتگوها در بسترهای مختلف استفاده کند.

به گفته اندی استون، این ابزار هوش مصنوعی مشغول پایش سریع پروفایل‌ها، پست‌ها و هشتگ‌ها بوده است؛ اقدامی که ترافیک صفحه را با جهش‌های ناگهانی مواجه کرد و در نتیجه سیستم‌های نظارتی متا آن را نه به‌عنوان یک کاربر عادی، بلکه به‌عنوان فعالیت غیرمجاز ربات ارزیابی کردند.

هنوز مشخص نیست این ائتلاف دقیقاً از چه ابزاری مبتنی بر Claude بهره برده، شیوه اتصال آن به اینستاگرام چگونه بوده و آیا سرویسی رسمی از سوی شرکت Anthropic بوده یا برنامه‌ای اختصاصی که بر پایه Claude ساخته شده است. هر دو شرکت Anthropic و متا تاکنون درباره غیرعادی بودن شیوه استفاده از Claude پاسخی ارائه نکرده‌اند.

ازرا لوین، از بنیان‌گذاران سازمان Indivisible و از اعضای فعال این ائتلاف، توضیح می‌دهد که افزایش حجم فعالیت‌ها ناشی از یک اصل ساده در تبلیغات است: «شما باید پیام خود را از ۷ مسیر مختلف به گوش مردم برسانید تا در نوبت هفتم با خود بگویند که کارزار رأی‌گیری در جریان است و باید مشارکت کنند.»

لوین با انتقاد از عملکرد متا می‌گوید: «بسیار مضحک است پلتفرمی که در رویدادهای عظیمی مانند فینال سوپربول یا مراسم اسکار بدون کوچک‌ترین مشکلی کار می‌کند، در زمان یک کارزار مهم مدنی حساب ما را مسدود سازد.»

او می‌افزاید: «ما از هیچ ابزار عجیب و غریبی استفاده نکرده بودیم. همه اعضای ما نهادهای غیرانتفاعی هستند و با ساده‌ترین امکانات امور را پیش می‌برند؛ هیچ سیستم پیچیده‌ای طراحی نشده بود و هیچ اقدام غیرمتعارفی در بهره‌برداری از اینستاگرام صورت نگرفته بود.»

روابط نزدیک‌تر متا با ترامپ و افزایش تردیدها

لوین به مجموعه‌ای از وقایع از سال ۲۰۱۶ به بعد اشاره می‌کند که نقش متا در حفظ سلامت روندهای دموکراتیک را زیر سؤال برده است. در آن سال، فیس‌بوک پذیرفت که تبلیغات انتخاباتی را به شرکتی وابسته به روسیه فروخته بود. بعدها در سال ۲۰۲۱، کنگره آمریکا متا را به‌دلیل خاموش کردن سیستم‌های محافظتی در ایام انتخابات و ناتوانی در مهار جریان‌های پخش اطلاعات نادرست استیضاح کرد. پس از انتخابات ۲۰۲۴ و پیش از مراسم تحلیف ترامپ نیز متا اعلام کرد به برنامه راستی‌آزمایی شخص ثالث در آمریکا پایان می‌دهد. علاوه بر این، مارک زاکربرگ تصریح کرد که با دولت ترامپ برای مقابله با آنچه سانسور از سوی دولت‌های خارجی نامید، همکاری خواهد کرد؛ اقدامی که منتقدان آن را به‌منزله بی‌ارزش شمردن حقیقت دانستند.

از نگاه لوین، راهکار همیشگی متا در رویارویی با چنین بحران‌هایی پناه بردن به تیم حقوقی، ارائه توجیهات پیچیده فنی و صدور «عذرخواهی‌های توخالی» است.

او هم‌چنین به کمک ۱ میلیون دلاری متا به صندوق تحلیف ترامپ و کمک ۵ میلیون دلاری بعدی به پروژه‌های وابسته به او اشاره می‌کند و آن‌ها را تلاش‌هایی آشکار برای جلب رضایت رئیس‌جمهور می‌داند.

لوین معتقد است با توجه به نزدیکی زاکربرگ به ترامپ، پذیرش اینکه تعلیق صفحه صرفاً یک باگ فنی بوده و دستکاری عمدی در کار نبوده، بسیار دشوار است. او می‌پذیرد که شاید برخی پست‌ها صرفاً بازدید کمی دریافت کرده باشند، اما با توجه به پیشینه متا، بدبینی افکار عمومی امری کاملاً طبیعی است.

به‌عنوان نمونه، لوین یادآور شد که متا هرگز اعلام نکرد حساب دست‌کم یکی دیگر از تولیدکنندگان محتوای No Kings نیز در همان روز تعلیق شده است و چند عضو دیگر نیز گزارش داده‌اند که پست‌هایشان عملاً بازدیدی ثبت نمی‌کند.

لوین تأکید می‌کند: «سابقه پلتفرم‌ها اهمیت زیادی دارد. اگر متا پیشینه‌ای کاملاً شفاف داشت و همواره از حق سازماندهی جامعه مدنی دفاع می‌کرد، می‌گفتیم یک اشتباه فنی رخ داده است؛ اما بر اساس مستندات موجود، اعتماد به ادعاهای فعلی غیرممکن است.»

تغییر تاکتیک ترامپ در مواجهه با مخالفان

لوین اظهار می‌دارد یکی از پرسش‌های اساسی این است که آیا پیش از تعلیق حساب، ارتباطی میان مدیران متا و دولت ترامپ برقرار شده بود یا خیر.

از دیدگاه فعالان No Kings، دولت ترامپ در جریان تجمعات اولیه این گروه به‌شدت موضع‌گیری می‌کرد. در اکتبر گذشته، ترامپ ویدیویی ساختگی با هوش مصنوعی منتشر کرد که در آن جنگنده‌ای با نام «کینگ ترامپ» بر فراز معترضان پرواز می‌کرد. او هم‌چنین اعتراضات را اقدامی بی‌اثر و مضحک خوانده بود.

با این حال، لوین معتقد است که ترامپ متوجه شد این واکنش‌ها صرفاً باعث دیده‌شدن بیشتر این جنبش می‌شود و به همین دلیل تاکتیک خود را تغییر داده است. اکنون ترامپ و حامیانش عمداً از نام بردن از No Kings خودداری می‌کنند تا این جریان به حاشیه رانده شود.

لوین می‌گوید: «اصلاً دور از ذهن نیست که آن‌ها با دوستان خود در شبکه‌های اجتماعی صحبت کرده باشند و خواسته باشند که پوشش این رویدادها را محدود کنند یا الگوریتم‌ها را به نحوی تغییر دهند.»

او معتقد است با اینکه تعلیق ۴ ساعته شاید کوتاه به نظر برسد، اما در بزنگاه‌های حساس، هرگونه وقفه در اطلاع‌رسانی صدمات جبران‌ناپذیری به‌همراه دارد.

لوین می‌افزاید: «ما ناچاریم برای رساندن صدای خود از این پلتفرم‌های خصوصی استفاده کنیم، و همین وابستگی ما را در برابر چنین فشارهایی آسیب‌پذیر می‌کند. اگر چنین اتفاقی در میانه روز اصلی انتخابات رخ دهد و حساب‌های حامی دموکراسی مسدود شوند، فاجعه‌بار خواهد بود.»

پیگیری نمایندگان کنگره و دادستان‌ها از عملکرد متا

دیوید گرین، وکیل ارشد بنیاد مرزهای الکترونیکی (EFF)، زمان‌بندی تعلیق این حساب را کاملاً «مشکوک» خوانده و معتقد است توجیهات فنی متا به‌هیچ‌وجه پاسخ کاملی نیست.

هم‌زمان با درخواست No Kings برای شفاف‌سازی مکاتبات احتمالی متا با ترامپ، فشارهای قانونی بر این شرکت برای تضمین سلامت حساب‌های مدنی در روز انتخابات افزایش یافته است.

هفته گذشته، ائتلافی از ۱۴ دادستان کل در نامه‌ای به متا، خواستار ارائه توضیحات شفاف درباره این تعلیق شدند و از شرکت خواستند تا ۲۹ اکتبر جزئیات برنامه‌های خود را برای پیش‌گیری از اختلال در فعالیت‌های مدنی اعلام کند.

دادستان‌ها در این نامه تأکید کردند: «این مسئله به‌ویژه از آن رو نگران‌کننده است که شرکت‌هایی مانند متا، ایجنت‌های هوش مصنوعی را به‌عنوان ابزارهایی سازگار با شبکه‌های اجتماعی به کاربران معرفی و عرضه می‌کنند.»

این نگرانی‌ها نشان می‌دهد که متا در عصر فراگیری هوش مصنوعی، هنوز توانایی کافی برای تفکیک فعالیت‌های معتبر سیاسی از رفتارهای مخرب ربات‌ها را ندارد.

کریس ون هولن، سناتور دموکرات، نیز در نامه‌ای که جزئیات آن توسط نشریه نیوریپابلیک منتشر شد، پرسید که چرا بازگرداندن دسترسی مدیران صفحه ساعت‌ها به طول انجامیده است. در مجلس نمایندگان نیز رابرت گارسیا و جیمی راسکین خواستار پاسخگویی شفاف متا شده‌اند.

لوین امیدوار است که با تغییر توازن قوا در کنگره آینده، نظارت بر غول‌های فناوری دگرگون شود و به‌جای همسویی مدیران سیلیکون‌ولی با قدرت حاکم، فضایی شفاف‌تر برای پاسخگویی آنان به وجود آید.

راهکارهایی که متا از اجرای آن‌ها طفره می‌رود

دیوید گرین پیشنهاد می‌کند که متا می‌تواند راهکارهایی مانند نظارت انسانی بر محتوای انتخاباتی یا راه‌اندازی خطوط پشتیبانی اضطراری برای رفع سریع تعلیق‌های خودکار را در پیش بگیرد.

او می‌گوید گرچه شاید الزام قانونی مستقیمی برای این کار نباشد، اما متا قطعاً در برابر کاربران خود متعهد است که چنین چالش‌هایی را پیش‌بینی کرده و آمادگی مقابله با آن‌ها را داشته باشد.

گرین با موضع هیئت نظارت متا هم‌عقیده است؛ نهادی که از شرکت خواسته به‌جای انفعال و مداخله پس از مسدودسازی اشتباه حساب‌ها، راهکارهای پیشگیرانه به کار گیرد. یک راهکار ساده می‌تواند ایجاد سامانه‌ای برای ثبت رویدادهای مدنی باشد تا سیستم‌های نظارتی شرکت از پیش در جریان افزایش ترافیک قرار گیرند.

گرین تأکید می‌کند: «اگر پای یک مشکل فنی در میان بوده، این اختلال کاملاً قابل پیش‌بینی بوده است؛ زیرا رویدادهای No Kings به‌صورت علنی برگزار می‌شد و هیچ موضوع پنهانی در آن وجود نداشت.»

او نیز مانند لوین به پیشینه ضعیف متا در مدیریت محتوای انتخاباتی در سراسر جهان اشاره دارد. از جمله در برزیل که متا اخیراً با اتهامات دخالت در انتخابات روبه‌رو شده بود.

گرین می‌گوید: «این باگ‌های فنی همواره در ایام انتخابات رخ می‌دهند و متا باید برنامه‌ای مشخص برای آن‌ها تدوین کند. تا زمانی که این اقدام صورت نگیرد، تردیدها درباره انگیزه‌های سیاسی این اقدامات برطرف نخواهد شد.»

بنیاد مرزهای الکترونیکی خواستار شفاف‌سازی تمامی گفتگوها میان دولت ترامپ و متا شده است تا مشخص شود آیا فشاری برای اعمال محدودیت وجود داشته است یا خیر.

گرین معتقد است اگرچه اثبات اعمال فشار مستقیم دولت دشوار است، اما ناکافی بودن توضیحات فنی متا باعث شده تا فرضیه اثرگذاری سیاسی تقویت شود؛ به‌ویژه آنکه مسدود ماندن ۴ ساعته یک صفحه اثرگذار در روز رویداد، آسیب‌های غیرقابل جبرانی وارد می‌کند.

کیت روان، مدیر پروژه آزادی بیان در مرکز دموکراسی و فناوری (CDT)، نیز می‌گوید متا باید علاوه بر تشریح دلیل مسدودسازی، توضیح دهد که چرا سیستم‌های پیش‌گیری از خطای این شرکت در این مورد خاص عمل نکرده‌اند.

روان یادآور شد که این نهاد حامی طرح قانونی JAWBONE است که دولت‌ها را ملزم به شفاف‌سازی تمامی ارتباطات خود با پلتفرم‌های اینترنتی در زمینه محتوای آنلاین می‌کند.

روان در پایان تأکید می‌کند: «بخش بزرگی از گفتمان‌های مدنی و سیاسی در بستر سرویس‌های متا جریان دارد؛ بنابراین بسیار حیاتی است که کاربران بدانند دقیقاً چه اتفاقی افتاده و متا چگونه می‌خواهد از تکرار چنین اشتباهاتی در آینده جلوگیری کند.»