پیشتازی هوش مصنوعی در جنوب شرق آسیا؛ اقتصاد دیجیتال منطقه به ۳۶۸ میلیارد دلار می‌رسد

شرکت‌های گوگل، تماسک (Temasek) و بین اند کمپانی (Bain & Company) در گزارش جدید خود پیش‌بینی کردند که ارزش ناخالص کالا و خدمات (GMV) در اقتصاد دیجیتال جنوب شرق آسیا طی سال ۲۰۲۶ با رشد سالانه ۱۷ درصدی به ۳۶۸ میلیارد دلار خواهد رسید؛ رشدی که گسترش روزافزون استفاده از هوش مصنوعی موتور محرک اصلی آن به‌شمار می‌رود.

یافته‌های یازدهمین نسخه از گزارش سالانه e-Conomy SEA نشان می‌دهد که هم‌اکنون ۲۴۳ میلیون نفر در این منطقه (معادل ۵۸ درصد از جمعیت شاغل) به‌صورت فعال از هوش مصنوعی مولد استفاده می‌کنند. این گزارش برآورد می‌کند که اندازه اقتصاد دیجیتال منطقه تا سال ۲۰۳۵ از مرز یک تریلیون دلار فراتر می‌رود و هم‌زمان با افزایش اعتماد عمومی به تجارت مبتنی بر ایجنت (Agentic Commerce)، میزان استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی ظرف پنج سال آینده ۶۰ برابر خواهد شد.

با وجود این ارقام چشمگیر، نرخ رشد ۱۷ درصدی نسبت به سال گذشته با افت مواجه شده است. کند شدن روند رشد اقتصادی و تورم بالا باعث شده تا تمایل مصرف‌کنندگان به خرج کردن پول در بخش‌های مختلف—از خریدهای آنلاین گرفته تا سفرهای تفریحی—کاهش یابد؛ هرچند کسب‌وکارهای دیجیتال برای هدف‌گیری دقیق‌تر مشتریان و ترغیب آن‌ها به خرید، بیش از پیش به هوش مصنوعی روی آورده‌اند. موسسه بین نیز در خلاصه گزارش خود اعلام کرد که این رشد با وجود نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی و چالش‌های کلان اقتصادی رقم می‌خورد.

این گزارش وضعیت رشد بخش‌های مختلف بازار دیجیتال را به تفکیک بررسی کرده است:

تجارت الکترونیک با ۱۸ درصد رشد به ارزش ناخالص ۲۲۶ میلیارد دلار رسیده است؛ گردشگری آنلاین با ۱۰ درصد رشد به ۵۹ میلیارد دلار دست یافته؛ درآمد رسانه‌های آنلاین با جهش ۲۲ درصدی به ۴۴ میلیارد دلار رسیده است؛ خدمات حمل‌ونقل و سفارش آنلاین غذا با ۱۵ درصد رشد به رقم ۴۰ میلیارد دلار دست پیدا کرده‌اند و در نهایت، ارزش ناخالص تراکنش‌ها در بخش خدمات مالی دیجیتال با ۱۶ درصد افزایش، به ۱٫۶۵ تریلیون دلار رسیده است.

نگرش مصرف‌کنندگان نسبت به هوش مصنوعی نیز در حال دگرگونی است. حدود ۶۲ درصد از کاربران جنوب شرق آسیا می‌گویند نسبت به سال گذشته اعتماد بیشتری به ابزارهای هوش مصنوعی پیدا کرده‌اند و ۷۵ درصد از آن‌ها اعلام کرده‌اند تمایل دارند مقایسه قیمت‌ها و نهایی کردن خریدهای خود را به ایجنت‌های هوش مصنوعی بسپارند. در عین حال، کاربران خواستار تضمین‌های مشخصی هستند: ۴۴ درصد بر رعایت حریم خصوصی تأکید دارند، ۳۶ درصد خواهان شفافیت در توانایی‌ها و محدودیت‌های هوش مصنوعی هستند و ۳۰ درصد نیز امکان بازگرداندن و لغو تراکنش‌های انجام‌شده توسط ایجنت‌ها را ضروری می‌دانند.

بر اساس تحلیل موسسه بین، سرانه استفاده از هوش مصنوعی در جنوب شرق آسیا همچنان حدود ۱۰ درصد سطح مصرف در ایالات متحده است. همچنین تنها ۱ تا ۲ درصد از جمعیت ۶ بازار بزرگ این منطقه حاضر به پرداخت هزینه برای اشتراک ابزارهای هوش مصنوعی مولد هستند، در حالی که این رقم در میان خانوارهای آمریکایی حدود ۳ درصد برآورد می‌شود.

این گزارش چهار شرط اساسی را برای تداوم و پایداری روند پذیرش هوش مصنوعی مطرح می‌کند: توسعه کاربرد ایجنت‌های هوش مصنوعی با توجیه اقتصادی، تقویت زیرساخت‌های فیزیکی، بهبود بهره‌وری مدل‌ها و مصرف انرژی، و در نهایت ایجاد چارچوب‌های حاکمیتی و قانون‌گذاری یکپارچه در سطح منطقه. بر اساس این ارزیابی، ظرفیت مراکز داده در این منطقه ظرف پنج سال آینده باید تقریباً سه برابر شود. علاوه بر این، به توافق‌نامه چارچوب اقتصاد دیجیتال آسه‌آن (DEFA) که برای نوامبر ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است اشاره شده که به‌عنوان یک پیمان تجاری منطقه‌ای می‌تواند مسیر رشد را هموارتر کند.

موسسه بین گزارش می‌دهد که شرکت‌های متمرکز بر هوش مصنوعی، ۸۰ درصد از کل سرمایه‌گذاری‌های خصوصی جذب‌شده در ۶ ماه گذشته را به خود اختصاص داده‌اند؛ رقمی که نسبت به سهم ۳۰ درصدی نیمه دوم سال ۲۰۲۴ جهش چشمگیری نشان می‌دهد. ارزش معاملات در حوزه اقتصاد دیجیتال منطقه به ۸ میلیارد دلار رسیده که با آمار سه سال گذشته هم‌خوانی دارد، در حالی که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال طی ۱۲ ماه اخیر مرز ۲۰ میلیارد دلار را لمس کرده است.