اسپاتیفای ۵۰ میلیون قطعه موسیقی اسپم و هوش مصنوعی را از پیشنهادات کاربران حذف کرد

الگوریتم اسپاتیفای اکنون ۵۰ میلیون قطعه موسیقی برچسب‌خورده به‌عنوان اسپم یا محتوای مصنوعی را از دید کاربران پنهان می‌کند؛ هم‌زمان بیش از ۷۵ میلیون قطعه دیگر نیز ظرف ۱۲ ماه گذشته به‌طور کامل از این پلتفرم حذف شده‌اند.

۵۰ میلیون قطعه موسیقی از اسپاتیفای ناپدید نشده‌اند، بلکه نامرئی شده‌اند. در بازه‌ای حدوداً شش‌ماهه، اسپاتیفای در سکوت خبری این تعداد آهنگ را از بخش‌های پیشنهادی الگوریتمی و برگزیده‌های تحریریه خود کنار گذاشت. هدف این اقدام، مقابله با پدیده‌ای است که شرکت آن را «اسپم و محتوای بی‌کیفیت تولیدشده با هوش مصنوعی» می‌نامد؛ دسته‌بندی گسترده‌ای که بیش از آنکه یک طبقه‌بندی فنی دقیق باشد، بارگذاری‌های کم‌ارزش یا فریبکارانه را شامل می‌شود.

بر اساس گزارش‌های تکمیلی، این قطعات همچنان در پلتفرم قابل دسترسی و جستجو هستند، اما الگوریتم دیگر هرگز آن‌ها را به کاربران پیشنهاد نخواهد داد.

تفاوت میان «حذف کامل» و «نامرئی‌سازی» بسیار مهم‌تر از آن چیزی است که در نگاه اول به‌نظر می‌رسد.

اسپاتیفای دو آمار کاملاً مجزا را اعلام کرده است: ۵۰ میلیون قطعه کنارگذاشته‌شده از سیستم پیشنهادات، کاملاً با بیش از ۷۵ میلیون قطعه موسیقی که این شرکت طی ۱۲ ماه گذشته به‌دلیل نقض جدی یا مکرر قوانین به‌طور کامل از پلتفرم پاک کرده، متفاوت است. البته هر دو آمار را خود اسپاتیفای گزارش داده و هنوز هیچ حسابرسی مستقلی برای تأیید صحت آن‌ها انجام نشده است.

برای شناسایی آهنگ‌های مسئله‌دار، اسپاتیفای اعلام کرده است که چندین معیار را ترکیب می‌کند؛ از جمله داده‌های تعامل شنوندگان، الگوی رد کردن آهنگ‌ها، رفتار بارگذاری، سیگنال‌های متادیتا و ابزارهای متفرقه تشخیص هوش مصنوعی. قطعاتی که کاربران بارها آن‌ها را رد کرده یا نادیده گرفته بودند، با محتواهایی که پیش‌تر به‌عنوان اسپم و آثار بی‌کیفیت شناسایی شده بودند تطبیق داده شدند.

نکته مهمی که نباید از قلم انداخت این است که توضیحات خود اسپاتیفای تأیید نمی‌کند تک‌تک این ۵۰ میلیون قطعه الزاماً با هوش مصنوعی ساخته شده باشند. این آمار در واقع دسته‌ای را پوشش می‌دهد که این شرکت «اسپم و محتوای بی‌کیفیت تولیدشده با هوش مصنوعی» نام‌گذاری کرده است؛ عنوانی که می‌تواند علاوه بر موسیقی‌های مصنوعی، سایر روش‌های دستکاری سیستم پیشنهادات را هم شامل شود.

در سپتامبر ۲۰۲۵، اسپاتیفای با به‌روزرسانی چند سیاست کلیدی، رویکرد خود را رسماً سامان داد. این شرکت از یک فیلتر ضداسپم موسیقی رونمایی کرد که هدف آن برچسب‌گذاری بارگذاری‌کنندگان و قطعاتی است که از روش‌های اسپم استفاده می‌کنند تا جلوی پیشنهاد آن‌ها به کاربران گرفته شود. اسپاتیفای همچنین قوانینی را برای مقابله با جعل هویت تدوین کرد و از پشتیبانی استاندارد DDEX برای افشای شفاف استفاده از هوش مصنوعی در شناسنامه آثار خبر داد. علاوه بر این، نشان اختصاصی «شخصیت هوش مصنوعی» (AI Persona) برای هنرمندانی در نظر گرفته شده است که با هویتی کاملاً مصنوعی و بدون وجود یک شخص واقعی فعالیت می‌کنند؛ به‌طور پیش‌فرض، آثار این حساب‌ها وارد چرخه پیشنهادات الگوریتمی نمی‌شود، مگر در موارد استثنایی مانند زمانی که کاربر مستقیماً آن هویت مجازی را دنبال کرده باشد.

اسپاتیفای موضع خود را بسیار شفاف بیان کرده است: این شرکت به‌جای ممنوع کردن تمام موسیقی‌های ساخته‌شده با کمک هوش مصنوعی، صرفاً کاربردهای مخرب مانند اسپم، جعل هویت و دستکاری الگوریتم‌ها را هدف گرفته است. بنابراین، هنرمندان واقعی که از ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند خلاقانه خود بهره می‌برند، به‌صورت خودکار مشمول این محدودیت‌ها نخواهند شد.

برای نوازندگان، خوانندگان و شرکت‌های پخش موسیقی، پیامدهای عملی این سیاست فراتر از رعایت ساده قوانین است. بر اساس سیگنال‌هایی که اسپاتیفای تشریح کرده، اکنون درج متادیتای دقیق، برخورداری از یک هویت هنری معتبر و رفتار بارگذاری معقولی که شبیه به بات‌های اسپمر نباشد، وزن الگوریتمی ملموسی در توزیع موسیقی پیدا کرده است.

از سوی دیگر، کارشناسان این صنعت دغدغه بجایی درباره سیستم‌های تشخیص خودکار دارند: رتبه‌بندی‌های مبتنی بر رفتار کاربران و ابزارهای متفرقه غربالگری گاهی مبهم و غیرشفاف عمل می‌کنند. در صورت نبود معیارهای عمومی و شفاف از سوی اسپاتیفای، این خطر وجود دارد که آثار تجربی یا قطعاتی که به‌شکلی مشروع با کمک هوش مصنوعی تولید شده‌اند، صرفاً به‌خاطر شباهت‌های ظاهری به الگوهای اسپم، به اشتباه مسدود یا نامرئی شوند.

پرسش بنیادین این است که آیا اسپاتیفای می‌تواند این سامانه نظارتی را چنان گسترش دهد که بارگذاری‌های مخرب را متوقف کند، بدون آنکه هنرمندانی را که از هوش مصنوعی به‌عنوان یک ابزار خلاقانه اصیل استفاده می‌کنند جریمه کند؟ ترسیم این مرز باریک در عمل بسیار دشوارتر از نگارش آن روی کاغذ مقررات است؛ مرزی که در نهایت تعیین خواهد کرد هر بار که این اپلیکیشن را باز می‌کنید، دقیقاً چه موسیقی‌هایی به گوش شما برسد.