وابستگی شدید دانشجویان به هوش مصنوعی؛ بیش از نیمی از کاربران خواهان ممنوعیت کامل این فناوری هستند

• ۹۶ درصد از دانشجویان از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، اما نیمی از آن‌ها خواهان ممنوعیت فوری آن هستند
• کاربران پرمصرف معتقدند انجام امور درسی بدون هوش مصنوعی بسیار دشوارتر خواهد بود
• دانشجویان نگران زوال شناختی خود هستند، اما آسیب‌های زیست‌محیطی هوش مصنوعی آن‌ها را بیشتر نگران کرده است

پژوهش‌های جدید رابطه میان نسل زد (Gen Z) و استفاده از هوش مصنوعی را به رابطه نسل‌های پیشین با مصرف سیگار تشبیه کرده‌اند؛ پیوندی که با همه‌گیری گسترده، آگاهی کامل از پیامدهای منفی و در عین حال، ناتوانی یا بی‌میلی نسبت به ترک آن شناخته می‌شود.

بر اساس پژوهش انجام‌شده توسط پلتفرم دانشجویی Fizz، تقریباً تمام دانشجویان (۹۶ درصد) در حال حاضر از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، با این حال بیش از نیمی از آن‌ها (۵۶ درصد) از ممنوعیت دائمی این فناوری در صورت امکان حمایت خواهند کرد.

اگرچه از هر دو دانشجو یک نفر طرفدار ممنوعیت هوش مصنوعی است، اما بررسی‌های پلتفرم Fizz نشان می‌دهد میزان وابستگی تحصیلی به این ابزارها تا چه اندازه بالا رفته است؛ به‌طوری‌که هر چه میزان مصرف افزایش می‌یابد، تعداد دانشجویانی که معتقدند انجام تکالیف بدون هوش مصنوعی بسیار سخت‌تر می‌شود نیز به‌شکل چشمگیری صعود می‌کند.

وابستگی دانشجویان به هوش مصنوعی با وجود پیامدهای احتمالی

گزارش پلتفرم Fizz با اشاره به اینکه کاربران پرمصرف عملاً به این فناوری معتاد شده‌اند، نشان می‌دهد ۶۸ درصد از دانشجویانی که روزانه چند بار از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، بر این باورند که تحصیل و امور دانشگاهی بدون این ابزارها دشوارتر خواهد شد. این آمار در میان کاربرانی با مصرف روزانه به ۵۹ درصد، کاربران هفتگی به ۴۲ درصد، افرادی با دفعات مصرف چند بار در ماه به ۲۲ درصد و در بین کسانی که کمتر از یک بار در ماه به سراغ آن می‌روند به ۹ درصد کاهش می‌یابد.

گزارش Fizz هم‌چنین هشدار می‌دهد که این پیامدها بسیار فراتر از انجام تکالیف درسی است؛ چراکه ۴۳ درصد از کاربران پرمصرف معتقدند آمادگی برای ورود به بازار کار و پیشرفت شغلی نیز بدون ابزارهای هوش مصنوعی سخت‌تر می‌شود. علاوه بر این، دو نفر از هر پنج دانشجو نگران هستند که بدون این فناوری، حتی مدیریت امور روزمره زندگی نیز برایشان دشوار شود.

این نگرانی ممکن است از آنجا ناشی شود که دانشجویان همچنان ارزش مهارت‌های سنتی انسانی را درک می‌کنند؛ به‌طوری‌که ۲۷ درصد از آن‌ها مهارت‌های ارتباطی و بین‌فردی را اولویت اصلی خود دانسته‌اند و این موضوع به‌طور تلویحی نشان می‌دهد که استفاده مداوم از هوش مصنوعی می‌تواند به همین توانمندی‌های انسانی آسیب وارد کند.

اکثریت قاطع کاربران روزانه هوش مصنوعی (۸۶ درصد) اذعان کرده‌اند که برای موضوعاتی به این ابزارها پناه برده‌اند که در گذشته با انسان‌های دیگر در میان می‌گذاشتند؛ مسائلی مانند مشاوره شغلی یا سبک زندگی (۵۱ درصد)، مشکلات شخصی (۴۸ درصد) و حتی تصمیم‌گیری درباره نحوه پاسخ به یک پیام متنی (۴۵ درصد).

یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد نزدیک به نیمی از کاربران پرمصرف به‌دلیل ترس از عقب ماندن در رقابت بازار کار، خود را برای استفاده از این ابزارها تحت فشار می‌بینند؛ هرچند خودشان نیز معترفند که اتکای بیش از حد به این ابزارها ممکن است در بلندمدت شانس موفقیت شغلی آنان را تضعیف کند.

البته این شرایط تماماً تقصیر دانشجویان نیست؛ چراکه نزدیک به دو سوم (۶۴ درصد) از دانشجویان شرکت‌کننده در این نظرسنجی اظهار داشته‌اند از سوی اساتید، معلمان یا مراکز آموزشی برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی تحت فشار قرار گرفته‌اند.

شاید وابسته شده باشند، اما خواهان حذف آن هستند

از هر دو دانشجو بیش از یک نفر (۵۶ درصد) اعلام کرده است که اگر اختیار داشت، همین فردا استفاده از هوش مصنوعی را کاملاً ممنوع می‌کرد؛ پاسخی که نشان‌دهنده درک عمیق آنان از اثرات مخرب این پدیده بر ابعاد مختلف زندگی، بسیار فراتر از محیط دانشگاه، است.

نکته جالب توجه اینکه نگرانی از افت توانایی‌های شناختی و وابستگی ذهنی (۲۸ درصد) در جایگاه دوم دغدغه‌های دانشجویان قرار دارد و نگرانی از آسیب‌های زیست‌محیطی و ردپای کربنی مراکز داده هوش مصنوعی با ۳۵ درصد، مهم‌ترین دغدغه آنان به‌شمار می‌رود.

به نظر می‌رسد وابستگی شدید بسیاری از دانشجویان به این ابزارها، آن‌ها را در موقعیتی قرار داده که علی‌رغم آگاهی کامل از آسیب‌های بالقوه، توانایی کنار گذاشتن ارادی آن را از دست داده‌اند.

این پژوهش در پایان‌بندی خود تأکید می‌کند: «دانشجویان هنگام تنهایی یا اضطراب به سراغ هوش مصنوعی می‌روند، اما تقریباً هیچ‌کس باور ندارد که این ابزار در حال تبدیل کردن آن‌ها به انسانی توانمندتر است. سیلیکون ولی گمان می‌کند یک ابرقدرت جادویی به نسل زد هدیه داده است؛ اما نسل زد حاضر است همین فردا این هدیه را پس دهد، به شرط آنکه دیگران نیز چنین کنند.»