حضور ربات‌های انسان‌نمای Unitree روی استیج مد Vogue جنجال‌آفرین شد

رویداد مد Vogue World این هفته دوره میلان خود را با نمایشی از ربات‌های انسان‌نما به پایان رساند؛ اجرایی که احتمالاً پیش‌درآمدی بر رویداد سال آینده این مجله در سانفرانسیسکو خواهد بود.

رویداد Vogue World جشن سالانه و سیار این مجله مشهور است که اکنون به پنجمین سال برگزاری خود می‌رسد؛ رویدادی چندوجهی که ترکیبی از رژه مد، حضور سلبریتی‌ها، برنامه‌های سرگرمی و فرصت‌های تبلیغاتی به شمار می‌رود و هربار در شهری متفاوت مانند نیویورک، لندن، پاریس و هالیوود برپا شده است. دوره امسال میلان با شعار ادای احترام به ظرافت و هنر دست ایتالیایی و «حضور و لمس انسانی» در عصر فناوری بازاریابی شده بود؛ موضوعی که اتفاقات بعدی را تا حدی عجیب و متناقض جلوه داد.

در بخشی از این رویداد با عنوان «عصر هوشمندی» (The Age of Intelligence)، ربات‌های انسان‌نمای ساخت شرکت چینی Unitree با پخش قطعه معروف «L'Amour Toujours» از جیجی داگوستینو وارد گالری شدند. این ربات‌ها دست‌های خود را در هوا تکان می‌دادند و از تماشاگران درخواست تشویق می‌کردند؛ یکی از آن‌ها حتی حرکاتی شبیه به چرخاندن طناب کمند انجام داد. ربات‌ها هیچ لباسی به تن نداشتند و در این میان، نگاه معنادار و توأم با ناراحتی آلساندرو میکله، مدیر خلاقیت برند Valentino، به سرعت در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد.

در جریان بازتاب‌های خبری، توجه چندانی به لباس‌ها و مد واقعی ارائه‌شده در Vogue World میلان نشد و در عوض، تمام گفت‌وگوها به این ربات‌ها اختصاص یافت؛ ربات‌هایی که پیش از این نیز به دلیل حرکات موزون یا زمین خوردن‌های مکرر در رسانه‌های بین‌المللی خبرساز شده بودند. ربات‌های مشابهی نیز در همین ایام روی استیج هفته مد لندن ظاهر شدند.

نشریه Vogue اوایل سال جاری میلادی با اعلام این خبر که دوره بعدی رویداد در سانفرانسیسکو برگزار خواهد شد، تعجب بسیاری را برانگیخت؛ شهری که در میان فعالان مد به عنوان یکی از کم‌توجه‌ترین مناطق آمریکا به ظرافت‌های پوشش شناخته می‌شود. با این حال، چنین انتخابی تصادفی نیست. آنا وینتور، سردبیر ارشد Vogue، ارتباط خود را با بزرگان دنیای فناوری روزبه‌روز نزدیک‌تر کرده است. رویداد میلان نیز با حمایت مالی پروژه عینک‌های Meta و پشتیبانی OpenAI برگزار شد.

این نمایش بار دیگر نشان داد که دنیای فناوری تا چه حد در حباب انزوای خود به سر می‌برد؛ حبابی که در آن پذیرش سریع فناوری و نزدیکی نشریات سنتی به غول‌های فوق‌ثروتمند سیلیکون‌ولی در بحبوحه بحران هزینه‌های زندگی، نارضایتی بخش قابل‌توجهی از جامعه را به همراه داشته است. این نگرانی‌ها فراتر از بحث مد، مسائلی چون هوش مصنوعی، نظارت همگانی، جایگزینی نیروی کار و بحران انرژی را در بر می‌گیرد که همگی تحت نظارت همین شرکت‌ها هدایت می‌شوند. از دیدگاه بسیاری از منتقدان، جولان یک ربات روی استیج مد، نمادی از روندهای نگران‌کننده جهان امروز است.

یکی از بنیان‌گذاران صنعت فناوری در انتقاد از این اجرا اظهار داشت: «تشویق‌های سلبریتی‌ها برای چنین نمایشی واقعاً ناامیدکننده است. مردم به دلیل توسعه همین فناوری‌ها شغل و معیشت خود را از دست می‌دهند و نباید به این روند دامن زد. این ربات اصلاً چه چیزی را نمایش می‌دهد؟ هدفون؟»

برخی خبرنگاران حوزه مد نیز با قاطعیت این حرکت را رد کرده‌اند. با این حال، جیسون جانسون، بنیان‌گذار آژانس Culture Impact، خاطرنشان می‌کند که مجله Vogue دست‌کم در طول یک دهه گذشته در تلاش بوده تا پیوندهای عمیقی با سیلیکون‌ولی برقرار کند؛ تلاشی که نشانه‌های آن از میزبانی مشترک جانی آیو در مراسم Met Gala سال ۲۰۱۵ تا حضور جف بزوس و همسرش، لورن سانچز، روی جلد این مجله و نقش آن‌ها در مت‌گالای ۲۰۲۶ قابل مشاهده است. از این رو، حضور ربات‌ها در میلان یا برگزاری دوره بعدی رویداد در سانفرانسیسکو کاملاً قابل پیش‌بینی بود.

به گفته جانسون، رسانه‌ها به دنبال روش‌های درآمدزایی جدید هستند و بخش فناوری منابع مالی کلانی در اختیار دارد: «نشریه Vogue از نفوذ فرهنگی و دسترسی‌هایی برخوردار است که اهالی دنیای فناوری خواهان آن هستند و در نهایت این یک معامله دوسربُرد برای هر دو طرف محسوب می‌شود.»

با این وجود، نحوه رویکرد Vogue به این همگرایی از دیدگاه بسیاری غیرطبیعی و تحمیلی جلوه می‌کند.

مونا ایکدیونوو، بنیان‌گذار شرکت استراتژی استارتاپی MKEDI، معتقد است این ربات‌ها بازتاب‌دهنده نوآوری و پیشرفت واقعی در حوزه فناوری‌های خلاقانه نیستند: «نمونه‌های فوق‌العاده‌ای از تلفیق مهندسی و هوش مصنوعی در حوزه طراحی، هنر و فشن وجود دارد؛ قدم زدن صرف چند ربات روی استیج حتی گوشه‌ای از تحولات واقعی در نقطه تلاقی مد و فناوری را نشان نمی‌دهد.»

او به آثار زوج هنرمند AA Murakami اشاره می‌کند که لباس حباب‌مانند آیلین گو، ورزشکار المپیک، را در مراسم Met Gala طراحی کردند؛ هنرمندانی که در کنار طراحی مد، مهندس نیز هستند و در حوزه مفهوم «فناوری ناپایدار» (Ephemeral Technology) فعالیت می‌کنند؛ ایده‌ای که بر ماهیت گذرا و موقتی هنر، انسانیت و فناوری تأکید دارد.

در مقایسه با چنین ایده‌هایی، نمایش ربات‌های بدون لباس بیشتر کسل‌کننده و سطحی به نظر می‌رسد. در نمونه‌های موفق‌تر تلاقی فناوری و مد، می‌توان به مجموعه بهار ۲۰۲۴ خانه مد Schiaparelli اشاره کرد که در آن یک نوزاد رباتیک تزیین‌شده با کریستال‌های سواروسکی و لباسی ساخته‌شده از قطعات الکترونیکی قدیمی و ریزتراشه‌های رایانه‌ای رونمایی شد (تصویر بالا).

به باور تحلیل‌گران، شاید اجرای این ربات‌ها تلاشی برای عادی‌سازی پیوند میان فناوری و مد برای عموم مردم بوده باشد؛ پیوندی که سال‌هاست پشت صحنه جریان دارد. با این حال، واکنش‌های منفی نشان داد که این نمایش در رسیدن به هدف خود چندان موفق نبوده است، مگر آنکه Vogue ایده‌های جذاب‌تر خود را برای رویداد سانفرانسیسکو ذخیره کرده باشد.