کلود مال آنتروپیکه، ولی خود آنتروپیک مال کیه؟ رمزگشایی از ساختار عجیب این غول هوش مصنوعی

از زمان رونمایی کلود (Claude) در سال ۲۰۲۳، این ابزار درست مثل چتبات معروف ChatGPT حسابی سر زبان‌ها افتاده و روزبه‌روز به یک ایجنت هوش مصنوعی همه‌فن‌حریف برای برنامه‌نویسی و افزایش بهره‌وری کسب‌وکارها تبدیل شده است. شهرت و توجه به کلود در سپتامبر ۲۰۲۶ به اوج خود رسید؛ زمانی که یکی از پژوهشگران ارشد شرکت آنتروپیک (Anthropic) یعنی جیکوب کاکسن، با هشداری تکان‌دهنده استعفا داد و گفت اگر تدابیر ایمنی لازم رعایت نشود، هوش مصنوعی ممکن است تا پایان همین دهه تمدن بشری را نابود کند! ماجرا وقتی جنجالی‌تر شد که ایوان هوبینگر، مدیر بخش تراز و ایمنی علمی آنتروپیک هم به جای رد این ادعا، حتی جلوتر رفت و برآورد کرد که احتمال انقراض انسان‌ها به دست هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۶ بالای ۱۰ درصد است. با این همه سر و صدا و هیاهو دور نام آنتروپیک، شاید براتون سؤال شده باشه که اصلاً صاحب واقعی این غول هوش مصنوعی کیه؟ هرچند نام غول‌هایی مثل آمازون و آلفابت (شرکت مادر گوگل) به عنوان بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران آن به چشم می‌خورد، اما ساختار مالکیتی آنتروپیک فراتر از این دو ابرشرکت فناوری است.

آنتروپیک که سال ۲۰۲۱ تأسیس شد، در اختیار یک شرکت یا شخص خاص نیست، بلکه سهامداران بسیار متعددی دارد. در کنار آمازون و آلفابت، گروه بزرگی از غول‌های سرمایه‌گذاری جسورانه و شرکت‌های مالی وال‌استریت از جمله GIC، کوتو (Coatue)، سکویا کپیتال (Sequoia Capital)، فاندرز فاند (Founders Fund)، بلک‌راک (BlackRock)، بلک‌استون (Blackstone) و فیدلیتی (Fidelity) جزو حامیان مالی آن هستند. علاوه بر این، بنیان‌گذاران و کارمندان آنتروپیک نیز بخش مهمی از سهام را در دست دارند. اما شناختن سهامداران لزوماً به این معنی نیست که بدانید چه کسی مهار تصمیم‌گیری‌های شرکت را در دست دارد! در واقع، سرمایه‌گذاران بزرگ خارجی کنترل کاملی روی هیئت‌مدیره شرکت ندارند؛ در عوض، نهادی به نام «تراست منافع بلندمدت» (Long-Term Benefit Trust) این قدرت قانونی را دارد که اکثریت اعضای هیئت‌مدیره را تعیین کند. از آنجا که آنتروپیک یک شرکت خصوصی (غیربورسی) است، هرچند نام برخی سرمایه‌گذاران فاش شده، اما درصد دقیق مالکیت هر یک از آنها علنی و شفاف نیست.

ساختار مدیریتی «آزمایشی» و عجیب آنتروپیک

آمازون تا امروز رقمی معادل ۱۳ میلیارد دلار به پای آنتروپیک ریخته و احتمال دارد ۲۰ میلیارد دلار دیگر هم وارد میدان کند. اما با وجود تزریق چنین پول هنگفتی، آمازون لزوماً تصمیم‌گیرنده نهایی و همه‌کاره شرکت نیست. همان‌طور که اشاره کردیم، داشتن سهام با داشتن قدرت کنترل تفاوت زیادی دارد و آنتروپیک از ساختار حاکمیتی خاص و نامتعارفی بهره می‌برد تا اجازه ندهد مأموریت و اهداف بلندمدتش صرفاً با خواست و اراده سرمایه‌گذاران تعیین شود.

هسته اصلی این سازوکار، همان «تراست منافع بلندمدت» است؛ نهادی مستقل که برای حفاظت از منافع و مأموریت بنیادین آنتروپیک در آینده ایجاد شده است. با اینکه سرمایه‌گذاران در هیئت‌مدیره نماینده دارند، اما به لطف نقش این تراست، نمی‌توانند ترکیب هیئت‌مدیره را به نفع خود دست‌چین کنند؛ چیدمانی کم‌سابقه که با در نظر گرفتن میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری، حسابی جلب توجه می‌کند. حتی خود مدیران آنتروپیک هم طراحی این ساختار شرکتی را کاملاً «آزمایشی» می‌دانند.

این شیوه در واقع هویت آنتروپیک را به عنوان یک «شرکت عام‌المنفعه» (Public Benefit Corporation) نشان می‌دهد؛ ساختاری قانونی که به شرکت اجازه می‌دهد علاوه بر سود سهامداران، مأموریت‌های خیرخواهانه و نفع عمومی جامعه را هم دنبال کند. طبق گفته آنتروپیک، هدف از تأسیس این تراست محافظت از اهداف شرکت در برابر فشارهای تجاری کوتاه‌مدت سهامداران است. این یعنی حتی اگر غول‌های فناوری میلیاردها دلار پول تزریق کنند، لزوماً حرف آخر را درباره مسیر آینده این استارتاپ نخواهند زد.

قمار بزرگ روی آینده هوش مصنوعی

با اینکه استارتاپ‌های هوش مصنوعی تا این لحظه سودآوری دندان‌گیری نداشته‌اند، ابرشرکت‌ها با امید کسب سودهای نجومی در آینده، همچنان در حال شرط‌بندی ارقام سرسام‌آور روی بازیگرانی مثل آنتروپیک، اوپن‌ای‌آی (OpenAI) و شرکت هوش مصنوعی xAI ایلان ماسک هستند. مسابقه هوش مصنوعی انگیزه‌ای جنون‌آمیز برای غول‌های دنیای فناوری ایجاد کرده تا جای پای خود را در خط مقدم محکم کنند؛ به همین خاطر برخی حامیان مالی روی چند اسب همزمان شرط می‌بندند و در چند شرکت رقیب سرمایه‌گذاری می‌کنند! برنده شدن در این ماراتن می‌تواند به معنای تصاحب بازار تقاضای محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی، دسترسی به پیشرفته‌ترین مدل‌ها، زیرساخت عظیم پردازش ابری و نقش‌آفرینی کلیدی در آینده دنیای فناوری باشد.

شرکت‌هایی که حامیان مالی آنتروپیک و OpenAI هستند، ده‌ها میلیارد دلار به توسعه زیرساخت‌های حیاتی مثل تراشه‌های هوش مصنوعی و دیتاسنترهای عظیم اختصاص داده‌اند؛ امکاناتی که ساخت و اجرای مدل‌های پیشرفته‌تر بدون آنها غیرممکن است. این حجم از ریخت‌وپاش مالی تفاوت چشمگیری با سرمایه‌گذاری خطرپذیر سنتی دارد؛ جایی که قبلاً سرمایه‌گذاران یک استارتاپ نویدبخش را حمایت می‌کردند و منتظر رشد تدریجی آن می‌ماندند.

با تمام این اوصاف، ریسک بسیار بزرگی وجود دارد که این سرمایه‌گذاری‌های سنگین شکست بخورند و به بار ننشینند. آنتروپیک و رقبایش زیر فشار وحشتناکی هستند تا برای توجیه این قمار تاریخی، درآمدهای کلانی ثبت کنند و اگر تقاضای بازار یا درآمدها کمتر از انتظار باشد، سرمایه‌گذاران و تأمین‌کنندگان زیرساخت با بحران بزرگی روبه‌رو خواهند شد. جالب‌تر اینجاست که در ازای تمام این میلیاردها دلار، هنوز کسی واقعاً نمی‌داند خطر بزرگ‌تر چیست؛ آیا هوش مصنوعی در درآمدزایی شکست می‌خورد و فاجعه اقتصادی به بار می‌آورد، یا اینکه انسان ناخواسته چیزی خلق می‌کند که به نابودی خودش ختم شود؟ فقط می‌توانیم امیدوار باشیم هیچ‌کدام از این دو سناریو رخ ندهد!