مدیر ارشد NVIDIA: هوش مصنوعی محلی نحوه استفاده خانگی از AI را تغییر می‌دهد

عادل الحلق یک سیستم DGX Spark در خانه خود دارد. این دستگاه در طول شب پردازش‌های مرتبط با هوش مصنوعی را انجام می‌دهد و اگر او پیش از خواب فراموش کند وظیفه‌ای به آن محول کند، احساس بدی به او دست می‌دهد.

الحلق، معاون محصول NVIDIA، در مصاحبه‌ای می‌گوید: «در خانه اگر پیش از خواب وظیفه‌ای برای پردازش شبانه به این سیستم ندهم، احساس گناه می‌کنم. این دستگاه هیچ سروصدایی ندارد و از آنجا که همیشه به برق متصل است، ترجیح می‌دهم از آن برای کارهای شخصی‌ام بهره ببرم.»

این جزئیات جالب، نشان‌دهنده مسیری است که هوش مصنوعی، به‌ویژه هوش مصنوعی محلی (Local AI)، در پیش گرفته است. وقتی شخصی که مسئولیت استراتژی محصولات هوش مصنوعی NVIDIA را بر عهده دارد، در خانه خود با یک کامپیوتر هوش مصنوعی شخصی زندگی می‌کند و با آن نه مانند یک سرور، بلکه شبیه به یکی از لوازم خانگی رفتار می‌کند، می‌توان انتظار داشت که در چند سال آینده بسیاری از کاربران نیز رویکرد مشابهی داشته باشند.

دلایل کنار گذاشتن پردازش ابری

در حال حاضر، اکثر افراد از طریق مرورگر وب یا اپلیکیشن‌ها با هوش مصنوعی تعامل دارند. این یعنی وقتی درخواستی را به ChatGPT، Perplexity یا هر دستیار هوشمند دیگری ارسال می‌کنید، داده‌های شما به یک دیتاسنتر منتقل شده و سپس پاسخ برمی‌گردد. این روش کارآمد است، اما هم از نظر مالی و هم از نظر حریم خصوصی هزینه‌هایی در پی دارد. هر سؤالی که می‌پرسید، هر سندی که آپلود می‌کنید و هر جزئیات شخصی که به اشتراک می‌گذارید، روی زیرساخت شخص دیگری ذخیره می‌شود.

به اعتقاد الحلق، پردازش محلی این معادله را تغییر می‌دهد. او می‌گوید: «من می‌توانم یک مدل به اندازه کافی قدرتمند را روی سیستم خانگی خودم اجرا کنم.» در واقع، اگر مدل روی سخت‌افزار متعلق به خودتان اجرا شود، داده‌ها هرگز از خانه خارج نمی‌شوند و نیازی به پرداخت حق اشتراک ماهیانه نخواهد بود.

این موضوع از نظر اقتصادی نیز قابل تأمل است. سیستم DGX Spark ساخت NVIDIA در حال حاضر با قیمت ۴۶۹۹ دلار به فروش می‌رسد که به هیچ وجه ارزان نیست. اما اشتراک ChatGPT Plus ماهیانه ۲۰ دلار یا سالیانه ۲۴۰ دلار هزینه دارد. در طی پنج سال، این مبلغ به ۱۲۰۰ دلار می‌رسد و در نهایت شما مالک هیچ سخت‌افزاری نیستید. در مقابل، سیستم Spark امکان اجرای پرس‌وجوهای نامحدود را بدون پرداخت هزینه بر اساس توکن، بدون محدودیت استفاده و بدون نیاز به اینترنت فراهم می‌کند.

البته این یک مقایسه کاملاً برابر نیست. مدل‌هایی مانند GPT-6 و Claude به مراتب قدرتمندتر از مدل‌های متن‌بازی هستند که می‌توانید به صورت محلی روی Spark اجرا کنید. اما برای شمار فزاینده‌ای از کارها، مانند خلاصه‌سازی اسناد، پیش‌نویس کردن ایمیل‌ها، جستجو در فایل‌های شخصی یا اجرای دستیار کدنویسی، یک مدل محلی با ۱۲۸ گیگابایت حافظه و دسترسی به پلتفرم نرم‌افزاری CUDA از NVIDIA، بیش از حد نیاز خواهد بود.

این فناوری فقط برای توسعه‌دهندگان نیست

سیستم DGX Spark در اکتبر گذشته با عنوان «کوچک‌ترین ابررایانه هوش مصنوعی جهان» از سوی NVIDIA معرفی شد. در آن زمان، این محصول مستقیماً توسعه‌دهندگان، پژوهشگران و دانشمندان داده را هدف قرار داده بود. این دستگاه که سیستم‌عامل Linux را اجرا می‌کند، حدود ۱٫۱ کیلوگرم وزن دارد و ابعاد آن مشابه یک Mac Mini است.

اما اکوسیستمی که پیرامون آن در حال شکل‌گیری است، روزبه‌روز برای مصرف‌کنندگان عادی مناسب‌تر می‌شود. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، شرکت Perplexity به‌تازگی محصولی به نام Portable Computer را معرفی کرده است که یک مدل هوش مصنوعی محلی، ابزارهای ایجنت (Agent Tools)، رابط‌های نرم‌افزاری و یک محیط اجرای ایزوله را در یک سیستم واحد مبتنی بر سخت‌افزار DGX Spark گردآوری کرده است. تمام کارها روی سیستم کاربر آغاز می‌شود و اگر مدل محلی با وظیفه‌ای مواجه شود که قادر به انجام آن نیست، پیش از ارسال آن بخش خاص به فضای ابری، از کاربر اجازه می‌گیرد؛ در نتیجه فایل‌های شما کاملاً ایمن باقی می‌مانند.

الحلق این اتفاق را یک روند رو به رشد می‌داند، نه یک استثنا. او به شرکت‌های ارائه‌دهنده زیرساخت نرم‌افزاری (که لایه بین مدل و کاربر را می‌سازند) اشاره کرد که فرآیند راه‌اندازی را به میزان قابل‌توجهی آسان کرده‌اند. وی می‌گوید: «دیگر نیازی به نصب از طریق خط فرمان یا دستور pip نیست. آن‌ها کار را ساده‌تر کرده‌اند؛ دقیقاً مانند روزهای اولی که در Windows برنامه‌ها را نصب می‌کردیم. آن‌ها در حال بازگرداندن رابط کاربری گرافیکی (GUI) هستند.»

این روند بسیار آشنا به نظر می‌رسد؛ این همان مسیری است که تجهیزات ذخیره‌سازی تحت شبکه (NAS) را از یک سرگرمی تخصصی به محصولی تبدیل کرد که شرکت Synology آن را در فروشگاه‌های زنجیره‌ای مانند Best Buy به فروش می‌رساند. در آن مورد نیز سخت‌افزار سال‌ها وجود داشت تا اینکه پیشرفت نرم‌افزاری استفاده از آن را برای عموم ممکن کرد.

لپ‌تاپ‌های RTX Spark معادلات را تغییر می‌دهند

کامپیوتر رومیزی DGX Spark اثباتی بر این مفهوم است، اما تحول اصلی برای مصرف‌کنندگان ممکن است در گام بعدی رخ دهد: لپ‌تاپ‌های RTX Spark که همان سیلیکون GB10 را در قالب یک نوت‌بوک جای داده‌اند و انتظار می‌رود پاییز امسال از سوی شرکت‌هایی چون Dell، HP، Lenovo، Asus، MSI و Acer روانه بازار شوند. شرکت Microsoft نیز در حال توسعه Surface Laptop Ultra بر پایه همین تراشه است.

این دستگاه‌ها صرفاً برای کارهای مرتبط با هوش مصنوعی نیستند؛ آن‌ها سیستم‌عامل Windows 11 را اجرا می‌کنند، بازی‌ها را پردازش کرده و کارهای روزمره یک لپ‌تاپ معمولی را انجام می‌دهند. اما حافظه یکپارچه ۱۲۸ گیگابایتی آن‌ها بدین معناست که می‌توانند مدل‌های زبانی بزرگی را اجرا کنند که هر پردازنده گرافیکی مصرفی فعلی را دچار مشکل می‌سازند. این محصولات در واقع نسخه لپ‌تاپی همان سیستمی هستند که الحلق روی میز خانه خود دارد، اما بدون محدودیت استفاده انحصاری از Linux.

الحلق می‌گوید: «این واقعیت که شما می‌توانید مدل را به صورت محلی و همراه با رابط نرم‌افزاری و محیط اجرای آسان اجرا کنید، به نظر من سرآغاز عصر جدیدی برای هوش مصنوعی محلی خواهد بود.»

مبحث اصلی عملکرد نیست، بلکه مالکیت داده‌ها است

الحلق داستانی از دنیای شرکت‌های تجاری نقل کرد که برای مصرف‌کنندگان عادی نیز کاملاً صدق می‌کند: «زمانی بود که افراد به جایگاه خود در جدول امتیازات و میزان توکن‌های مصرفی‌شان افتخار می‌کردند. اما وقتی یکی از اعضای بخش IT صورت‌حساب‌ها را دریافت کرد، ناگهان همه به فکر بهینه‌سازی هزینه‌ها افتادند.»

هر کسی که شاهد افزایش هزینه‌های استفاده از مدل Claude بوده یا با محدودیت‌های نسخه رایگان مواجه شده است، این احساس را درک می‌کند. همچنین، با قدرتمندتر شدن ایجنت‌های هوش مصنوعی و دسترسی آن‌ها به داده‌های شخصی بیشتر (مانند تقویم، ایمیل و اطلاعات مالی)، مسئله محل انجام این پردازش‌ها دیگر تنها یک بحث نظری نیست.

به گفته الحلق: «هوش مصنوعی محلی توکن‌های بیشتری را به همراه خواهد آورد و توکن‌ها معادل هوش هستند. وقتی این هوش را با یک زیرساخت نرم‌افزاری مناسب ترکیب کنید، توانایی انجام کارهای بزرگی را خواهید داشت و محیط اجرا نیز امنیت آن را تأمین می‌کند.»

یا همان‌طور که او با لحنی غیررسمی‌تر بیان کرد: «دیتاسنترهایی در دل خانه‌ها.»