بحران دیتاسنترهای شبح؛ شرکت‌های برق آمریکا برای اتصال هوش مصنوعی وثیقه نقدی می‌خواهند

• توسعه‌دهندگان دیتاسنتر در آمریکا خواستار اتصال ۱٬۰۶۶ گیگاوات برق شده‌اند، اما وود مکنزی پیش‌بینی می‌کند شرکت‌های برق تنها برای حدود ۲۸ درصد از این ظرفیت متعهد شوند.
• شرکت‌های برق خواهان دریافت وثیقه نقدی، قراردادهای طولانی‌تر و هزینه‌های امکان‌سنجی مهندسی هستند؛ تقاضای قطعی اکسلون پس از وضع این شرایط با افتی چشمگیر از ۱۸ به ۱۱ گیگاوات رسید.
• از آنجا که هزینه‌های توسعه شبکه میان تمام مشترکان تقسیم می‌شود، تقاضای کاذب ممکن است به قبوض برق خانوارها تحمیل شود؛ در حالی که هنوز مشخص نیست چه مقدار از این درخواست‌ها واقعی هستند.

شرکت‌های برق و اپراتورهای شبکه سراسری در ایالات متحده اکنون تعرفه‌های بالاتر، قراردادهای بلندمدت‌تر، وثیقه‌های نقدی و هزینه‌های سنگین مطالعات مهندسی را پیش روی توسعه‌دهندگان دیتاسنتر گذاشته‌اند؛ اقدامی که با هدف غربالگری پروژه‌های صوری یا به‌اصطلاح «دیتاسنترهای شبح» انجام می‌شود.

بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، منطق نهفته پشت این تصمیم کاملاً شفاف است: هزینه‌های شبکه برق به‌صورت مشترک میان مصرف‌کنندگان تقسیم می‌شود؛ بنابراین اگر یک شرکت برق برای پروژه‌ای که هرگز احداث نمی‌شود پست برق و خطوط انتقال بسازد، بار مالی آن در نهایت بر دوش سایر مشترکان شبکه خواهد افتاد.

آمارها نشان می‌دهند نگرانی مسئولان شبکه بی‌دلیل نیست؛ بر اساس تحلیل مؤسسه وود مکنزی که نخستین بار بلومبرگ آن را منتشر کرد، توسعه‌دهندگان خواستار اتصال ۱٬۰۶۶ گیگاوات برق برای دیتاسنترهای آمریکایی شده‌اند؛ رقمی سرسام‌آور که تقریباً معادل ۸۳ درصد از کل ظرفیت نیروگاهی در مقیاس شبکه این کشور در پایان سال ۲۰۲۵ است.

صف پر از اشباح؛ آیا دریافت وثیقه به رویه‌ای عادی تبدیل می‌شود؟

وود مکنزی پیش‌بینی می‌کند شرکت‌های برق در نهایت تنها به تأمین حدود ۲۸ درصد از این تقاضا متعهد شوند؛ رقمی شامل حدود ۱۲ درصد که از پیش تعهد قطعی دارند و ۱۷ درصد دیگر که احتمال اتصال آن‌ها بالاست. وال‌استریت ژورنال به ارزیابی جداگانه‌ای از وود مکنزی نیز اشاره می‌کند که طبق آن، فقط ۲۳ درصد از درخواست‌های اعلام‌شده در رده «اطمینان بالا» قرار می‌گیرند.

بخش عمده‌ای از این اختلاف ناشی از درخواست‌های تکراری است؛ توسعه‌دهندگانی که هنوز نمی‌دانند کدام شرکت برق می‌تواند سریع‌تر انرژی مورد نیازشان را تحویل دهد، یک پروژه مشترک را در چند شرکت مختلف ثبت می‌کنند و تمام گزینه‌ها را باز نگه می‌دارند تا ببینند کدام‌یک زودتر به نتیجه می‌رسد.

دسته دیگر صرفاً سفته‌بازان هستند؛ تحلیلی در نشریه پاور مگزین توضیح می‌دهد که صندوق‌های سرمایه‌گذاری خصوصی، دلالان املاک و شرکت‌های صوری بدون اینکه حتی کنترلی روی زمین داشته باشند یا مشتری مشخصی قرارداد بسته باشد، جایگاه‌های صف اتصال به برق را اشغال می‌کنند، به این امید که زمین‌های دارای مجوز اتصال برق به‌سرعت خریدار پیدا کنند.

این پدیده چندان جدید نیست؛ پایگاه یوتیلیتی دایو از سال ۲۰۲۵ درباره دیتاسنترهای شبح گزارش می‌داد و بررسی‌ها نشان می‌داد ۶۷ درصد از مدیران ارشد صنعت برق در نظرسنجی مؤسسه کپجمینی با درخواست‌های سفته‌بازانه برای ظرفیت برق روبه‌رو بوده‌اند. تفاوت وضعیت امروز این است که شرکت‌های برق اکنون با گذاشتن هزینه‌های مالی سنگین در حال ارزش‌گذاری این ریسک هستند؛ موضوعی که پیامدهای متعددی به‌همراه داشته است.

تلاش‌های اکسلون برای مهار تقاضا و شناسایی مشتریان واقعی

شرکت اکسلون (Exelon) که چندین زیرمجموعه توزیع برق را در مناطق میانی اقیانوس اطلس و غرب میانه آمریکا مدیریت می‌کند، واضح‌ترین تصویر را از سرنوشت تقاضاها پس از مطالبه پیش‌پرداخت نقدی به نمایش می‌گذارد.

پس از آنکه اکسلون الزام امضای «قراردادهای تضمین انتقال» (TSA) را آغاز کرد—قراردادهایی که متقاضیان را به تعهدات اعتباری، تضمین درآمد و جبران کسری متعهد می‌سازد—بار دیتاسنتری با احتمال تحقق بالای آن نزدیک به ۴۰ درصد کاهش یافت و از ۱۸ گیگاوات در اواخر سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۱ گیگاوات در سه‌ماهه دوم رسید. مجموع طرح‌های تحت بررسی این شرکت نیز از حدود ۴۳ گیگاوات به ۲۵ گیگاوات کاهش پیدا کرد.

جین جونز، مدیر ارشد مالی اکسلون، در گفت‌وگو با وال‌استریت ژورنال اشاره کرد که در گذشته تقاضاهای معمول حدود ۵۰ مگاوات بود، اما اکنون اغلب به ۱٬۰۰۰ مگاوات یا بیشتر می‌رسد. به گفته او، سؤالی که مکرراً از سوی کارشناسان درون‌سازمانی و نهادهای بیرونی مطرح می‌شد این بود: «چگونه می‌توان فهمید کدام تقاضا واقعی است؟»

با این حال، اکسلون به تحلیلگران اعلام کرده که برنامه سرمایه‌گذاری ۴۱ میلیارد دلاری‌اش تا سال ۲۰۲۹ بدون تغییر باقی مانده است؛ بنابراین کاهش ۴۰ درصدی بار تقاضای دیتاسنترها تا این لحظه باعث تعدیل برنامه‌های سرمایه‌گذاری آن نشده است.

اگر ارتقای ظرفیت شبکه ارزان تمام می‌شد، این مسائل اهمیت چندانی نداشت، اما واقعیت کاملاً برعکس است. کنسرسیوم PJM، بزرگ‌ترین اپراتور شبکه برق در آمریکا، تابستان امسال برای سومین بار متوالی حراج ظرفیت خود را با سقف مجاز قیمت به پایان رساند و در عین حال ۶٫۸ گیگاوات از هدف ضریب اطمینان شبکه عقب ماند.

در ماه سپتامبر، ناظر مستقل بازار این کنسرسیوم به رگولاتورهای فدرال گزارش داد که ۴٬۰۱۷ مگاوات از بار پیش‌بینی‌شده برای دیتاسنترها—معادل ۴۲ درصد از رشدی که PJM روی آن حساب کرده بود—پیش از این لغو شده یا به تعویق افتاده است.

در این میان، خانواده‌ها فشار افزایش هزینه‌ها را حس می‌کنند؛ گزارش‌ها حاکی از آن است که در بخش هنریکو در ویرجینیا، پس از افزایش ۲۴٫۹ درصدی نرخ برق، از مدارس و کارکنان خواسته شد مصرف خود را کاهش دهند. ایالت ویرجینیا تدابیری اتخاذ کرده تا مانع انتقال هزینه‌های دیتاسنترها به مشترکان عادی شود و در تگزاس نیز مبالغ قبوض سریع‌تر از نرخ تورم در حال رشد است. لیندزی شورت از انجمن تولیدکنندگان اوهایو هشدار داده است که نباید توسعه شبکه برق را بر اساس «خوش‌بینانه‌ترین ارقام موجود در جدول‌های اکسل» پایه‌ریزی کرد.

البته سرمایه‌گذاری کمتر از حد نیاز نیز خطرات خاص خود را دارد، به‌ویژه با توجه به اینکه تحویل ترانسفورماتورها ممکن است چندین سال به طول بینجامد. به همین دلیل شرکت‌های برق مشتریانی را که پذیرفته می‌شوند، پایبند نگه می‌دارند. طبق اسناد گردآوری‌شده توسط مؤسسه Halcyon و به نقل از وال‌استریت ژورنال، میانگین حداقل مدت قرارداد برای مشترکان بزرگ از ۴٫۶ سال پیش از ۲۰۲۴ به حدود ۱۰٫۸ سال رسیده است؛ گزارشی که یک تحلیل پژوهشی دیگر نیز جهش مشابهی را در آن تأیید می‌کند.

هنوز هیچ‌کس نمی‌تواند با قاطعیت بگوید چه مقدار از این هجوم برای برق هوش مصنوعی واقعی است؛ ابهامی بزرگ که برنامه‌ریزان، ذی‌نفعان و مصرف‌کنندگان خانگی را به یک اندازه با چالش روبه‌رو می‌کند. تا زمان شفاف شدن اوضاع، شرکت‌های برق همان کاری را انجام می‌دهند که هر وام‌دهنده‌ای می‌کند: اول پول و وثیقه را طلب می‌کنند؛ این در حالی است که اگر اوضاع بر وفق مراد پیش نرود، مصرف‌کنندگان خانگی نخستین قربانیان این بازی خواهند بود.