مجلس ختم برای اپلیکیشن‌های موبایل؛ استارتاپ Photon با ۴.۵ میلیون دلار سرمایه، ایجنت‌های هوش مصنوعی را جایگزین اپ‌ها می‌کند

استارتاپ هوش مصنوعی فوتون (Photon) آن‌قدر مطمئن است که ایجنت‌ها روزی جایگزین اپلیکیشن‌های موبایل می‌شوند که حتی برای اپ‌ها مجلس ختم گرفت؛ بله، یک تشییع جنازه واقعی در کلیسا همراه با سخنرانی و تمام تشریفات! فوتون که به برنامه‌نویس‌ها کمک می‌کند ایجنت‌های هوش مصنوعی را برای پیام‌رسان‌هایی مثل iMessage و واتساپ بسازند، حالا موفق شده ۴.۵ میلیون دلار سرمایه اولیه (Seed) جذب کند. این جذب سرمایه پس از آن اتفاق افتاد که بیش از ۴۰ هزار توسعه‌دهنده در پلتفرم آن ثبت‌نام کردند و درآمد استارتاپ تنها ظرف چهار ماه ۱۰ برابر شد.

دانیل تیان (Daniel Tian)، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل فوتون، اعلام کرد این «مجلس ختم اپلیکیشن‌ها» که روز ۱۷ سپتامبر در سان‌فرانسیسکو برگزار شد، در واقع نقش روز توسعه‌دهندگان (Developer Day) این استارتاپ را هم داشت؛ رویدادی که پنل‌هایی با حضور شرکت‌های بزرگی مثل Vercel، Stripe و OpenAI برگزار کرد و حتی یک تابوت واقعی هم برای آیکون اپلیکیشن‌ها در آن به چشم می‌خورد!

هرچند برگزاری مراسم ختم برای اپلیکیشن‌ها حرکتی طنزآمیز و نمادین بود، اما تیان قلباً باور دارد که دوره اپلیکیشن‌ها رو به پایان است. او درباره این کوچ بزرگ از اپلیکیشن‌ها به سمت ایجنت‌ها می‌گوید: «راستش این روند کمی طول می‌کشد، اما فکر می‌کنم از نظر مسیر حرکت، این اتفاق کاملاً اجتناب‌ناپذیر است.»

ایده و تز اصلی پشت این استارتاپ، همان‌طور که احتمالاً حدس زده‌اید، این است که کاربران دیگر تمایلی به نصب برنامه‌های تازه ندارند. در عوض، آن‌ها ترجیح می‌دهند به ایجنت‌هایی دسترسی داشته باشند که درست داخل همان پیام‌رسان‌هایی که هر روز استفاده می‌کنند—مانند iMessage و واتساپ—کار کنند.

البته موفقیت اپلیکیشن Muse از شرکت متا که توانسته به رتبه یک فروشگاه‌های اپلیکیشن صعود کند، این فرضیه را به چالش می‌کشد؛ اما حتی اگر اپلیکیشن‌هایی مثل Muse بر بازار هوش مصنوعی مصرف‌کننده تسلط پیدا کنند، تیان همچنان بازار بزرگی برای برنامه‌نویسانی می‌بیند که می‌خواهند خدماتشان روی بستر پیام‌رسان‌ها کار کند. به همین دلیل، فوتون بسته‌ای جامع از ابزار‌ها شامل یک API یکپارچه، چارچوب کانال با قابلیت توسعه، رابط خط فرمان (CLI) و مجموعه‌ای از ابزار‌های رصد و مانیتورینگ (Observability) ارائه می‌دهد. ترکیب این ابزار‌ها به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد تجربه‌ای کامل از یک ایجنت بسازند که روی iMessage، واتساپ، تلگرام، پیامک (SMS یا RCS)، ایمیل، صدا و سایر بسترها کار می‌کند.

ایده خلق فوتون از روز‌هایی شکل گرفت که تیان و رایان ژو (Ryan Zhu، مدیر ارشد فناوری) در دوران دانشجویی و اغلب در رویدادهای هکاتون، مشغول ساخت اپلیکیشن‌های مصرفی بودند. آن‌ها هر بار که ساخت یک اپلیکیشن را تمام می‌کردند، به یک بن‌بست تکراری می‌خوردند: چگونه افراد را متقاعد کنند اپ آن‌ها را پیدا و نصب کنند؟ آن‌ها با ساخت ایجنتی که داخل iMessage کار می‌کرد، متوجه شدند می‌توانند از طریق برنامه‌ای که مردم همین حالا هم هر روز از آن استفاده می‌کنند—یعنی اپلیکیشن Messages اپل—به کاربران دسترسی پیدا کنند.

به عنوان نمونه، تیان رباتی ساخته بود که در iMessage از طرف خودش به پیام‌های دوستانش جواب می‌داد! وقتی او و ژو این فناوری را در گیت‌هاب متن‌باز (Open Source) کردند، هزاران توسعه‌دهنده به سراغش آمدند و همین استقبال باعث شد آن‌ها تمام تمرکزشان را روی این پروژه بگذارند. تیان از دوره مدیریت و فناوری (M&T) دانشگاه پنسیلوانیا انصراف داد و ژو نیز دبیرستان را رها کرد و مدتی بعد به عنوان دانشجوی مهمان به مدیا لب دانشگاه MIT پیوست.

امروز، نسخه متن‌باز فوتون همچنان ۹۸ درصد از کل میزان استفاده این پلتفرم را تشکیل می‌دهد.

فروردین امسال (آوریل)، بنیان‌گذاران تصمیم گرفتند یک پلتفرم مدیریت‌شده (Managed Platform) بسازند و دسترسی به آن را در قالب طرح‌های اشتراکی به فروش برسانند. این نسخه ابری پایداری ۹۹.۹۵ درصدی ارائه می‌دهد که بسیار فراتر از اجرای ساده نسخه متن‌باز روی مک‌بوک شخصی برای پروژه‌های تفریحی است. این نسخه همچنین دارای گواهینامه‌های امنیتی SOC 2 Type II و سازگاری با استاندارد HIPAA است؛ ویژگی مهمی که راه را برای ساخت ایجنت‌های حوزه سلامت و پزشکی هموار می‌کند.

تا به امروز، پلتفرم این استارتاپ بیش از ۴۰ هزار ثبت‌نام از سوی توسعه‌دهندگان داشته و حالا مشتریان پولی هم پیدا کرده است (طبق اطلاعات ارائه‌شده، هرگونه استفاده برای بیش از ۱۰ کاربر، مستلزم ارتقا از پلن رایگان به یکی از سه طرح پولی است). اگرچه این شرکت رقم دقیق درآمدهای خود را فاش نکرده، اما اعلام کرده که علاوه بر رشد ۱۰ برابری درآمد، نرخ ریزش مشتریانش (Churn) کم‌تر از ۳ درصد بوده و حجم پیام‌های ارسالی آن تنها در ماه گذشته ۵ برابر شده است.

از جمله مشتریانی که در حال حاضر از فوتون استفاده می‌کنند می‌توان به بیمه Corgi، اپلیکیشن معرفی افراد Boardy، پلتفرم دوست‌یابی نسل زد Ditto، پلتفرم بانکداری تجاری Rho، دستیار مالی هوش مصنوعی Fliptexts و کلاینت ایمیل هوشمند Slashy اشاره کرد؛ شرکت‌هایی که در حوزه‌های فین‌تک، هوش مصنوعی مصرف‌کننده و سایر بخش‌های تخصصی در حال ساخت ایجنت هستند.

شرکای تجاری و فناوری فوتون نیز نام‌های نام‌آشنایی هستند؛ از جمله Vercel (پروژه‌های Eve و ChatSDK) و Nous Research که ایجنت معروفش با نام Hermes از فوتون به عنوان لایه پیش‌فرض ارتباطی iMessage استفاده می‌کند. فوتون همچنین به عنوان زیرساخت زیربنایی پروژه‌های QClaw و NanoClaw شرکت تنسنت (Tencent) به کار می‌رود. به علاوه، این سرویس با فریم‌ورک‌ها و ابزار‌های زیرساختی پرکاربردی مثل LangChain، Mastra، Convex، Render، Railway و Telnyx یکپارچه‌سازی شده است.

شرکت Vercel یکی از حامیان مالی جدید فوتون به حساب می‌آید. دور سرمایه‌گذاری اولیه (Seed) این استارتاپ با رهبری مشترک صندوق‌های Gradient و *A انجام شد و شرکت‌هایی همچون Vercel، هونگ‌شان (HongShan)، زد فلووز (Z Fellows)، لاما ونچرز (Llama Ventures)، کارمن (Karman) و جمعی از سرمایه‌گذاران فرشته نیز در آن مشارکت داشتند.

به برآورد تیان، فناوری فوتون در مجموعِ دو نسخه ابری و متن‌باز، هم‌اکنون به میلیون‌ها کاربر نهایی در سراسر دنیا سرویس می‌دهد.

در حالی که تمرکز فعلی فوتون بر اتصال ایجنت‌ها به انسان‌هاست، تیان معتقد است پتانسیل عظیمی برای ورود به بازاری بسیار بزرگ‌تر وجود دارد: بازاری که در آن ایجنت‌ها مستقیماً با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند.

تیان در این باره می‌گوید: «فکر می‌کنم در آینده، ایجنت‌ها می‌توانند ایجنت مناسب برای انجام کار شما را پیدا کنند؛ بنابراین فوتون در واقع لایه ارتباطی ایجنت با ایجنت (A-to-A) خواهد بود.» برای مثال، اگر در حال گپ زدن با دستیار هوش مصنوعی خود برای برنامه‌ریزی یک سفر باشید، آن ایجنت می‌تواند در صورت نیاز ایجنت‌های تخصصی دیگری مثل ایجنت رزرو بلیت هواپیما یا هتل را به گفتگو دعوت کند. او در پایان تأکید می‌کند: «تماشای شکل‌گیری این فضای ارتباطی ایجنت با ایجنت و سپس با انسان (A-to-A-to-P) واقعاً شگفت‌انگیز و قدرتمند است.»