چگونه ساکنان یک شهر کوچک، مانع احداث مرکز داده ۹۰۰ میلیون دلاری هوش مصنوعی شدند

یک شهر کوچک در ایالت اوهایو با جمعیتی در حدود ۶٬۶۰۰ نفر، به الگویی کم‌نظیر از چگونگی ایستادگی جوامع محلی در برابر زیرساخت‌های عظیم و پرمصرف عصر هوش مصنوعی تبدیل شده است.

در جریان رأی‌گیری روز سوم نوامبر، ساکنان شهر آپر ساندوسکی (Upper Sandusky) در اوهایو با اکثریتی قاطع طرحی را تصویب کردند که احداث مراکز داده بزرگ را در محدوده این شهر ممنوع می‌کند. نزدیک به ۷۷ درصد از رأی‌دهندگان به این مصوبه رأی مثبت دادند؛ تصمیمی که حاصل ماه‌ها مخالفت پیوسته با طرح ساخت یک مرکز داده ۹۰۰ میلیون دلاری به‌همراه نیروگاه گاز طبیعی بود.

برگزارکنندگان این کارزار در ابتدا تصور می‌کردند برای قرار دادن این همه‌پرسی در برگه رأی تنها به ۱۵۵ امضا نیاز دارند. آن‌ها توانستند ۳۰۱ امضا جمع‌آوری کنند، اما متوجه شدند که حدنصاب واقعی بیشتر از برآورد اولیه بوده و بسیاری از امضاها نیز رد شده است. همان‌طور که در یادداشت ساب‌استک آنجلا هافمن، رئیس نهاد غیرانتفاعی Farm Action آمده است، تنها چند ساعت مانده به مهلت قانونی، کارزار هنوز ۲۰ امضای معتبر کم داشت.

هافمن که خود از ساکنان شهر و از سازمان‌دهندگان این پویش مردمی بوده است، شرح می‌دهد که چگونه این جامعه کوچک توانست در برابر یک پروژه نزدیک به یک میلیارد دلاری بایستد و شهرهای دیگری که با موقعیت مشابهی روبرو هستند چه درس‌هایی می‌توانند از این تجربه بگیرند.

همه‌چیز با یک طرح ۹۰۰ میلیون دلاری آغاز شد

شهر آپر ساندوسکی در شمال غربی ایالت اوهایو قرار دارد و دشت‌ها و زمین‌های حاصلخیز کشاورزی آن را احاطه کرده‌اند. خانواده هافمن حدود شش نسل است که در فاصله ۱۰ مایلی بیرون شهر به کشاورزی اشتغال دارند.

در ماه ژوئن، شرکت Smartland Energy پیشنهادی برای توسعه حدود ۱۴۶ جریب زمین در حاشیه شمالی شهر ارائه داد. این طرح حدوداً ۹۰۰ میلیون دلاری شامل چند مرکز داده و یک نیروگاه گاز طبیعی ۱۵۰ مگاواتی بود.

برای ساکنان محلی، این پیشنهاد پرسش‌های بسیار جدی درباره تأمین برق، منابع آب، زیرساخت‌ها و آینده بلندمدت منطقه ایجاد کرد.

شهر آپر ساندوسکی پیش از آن نیز با چالش‌های زیرساختی پیرامون یک کارخانه بزرگ فرآوری سویا دست‌وپنجه نرم می‌کرد. ورود یک پروژه صنعتی سنگین دیگر نگرانی‌ها را دوچندان کرد که شبکه‌ها و سامانه‌های خدماتی محلی تا چه حد توان تحمل بار تقاضای مازاد را دارند.

هافمن که فعالیتش در مؤسسه Farm Action بر مهار نفوذ شرکت‌های بزرگ در کشاورزی و جوامع روستایی متمرکز است، پیش‌تر نیز پیامدهای گسترش سراسری مراکز داده را به‌دقت بررسی می‌کرد.

رسیدن دغدغه‌ها به حیاط‌خلوت ساکنان

هافمن درباره نگاه مردم به این پروژه می‌گوید: «ما این مرکز داده را تهدیدی مستقیم علیه سبک زندگی روستایی خود می‌دیدیم.» او می‌افزاید که همه اهالی نگران بودند: «این طرح چه بلایی بر سر منابع آب محلی می‌آورد؟ قبوض برق ما چقدر گران خواهد شد؟»

ساکنان هم‌چنین این موضوع را مطرح کردند که آیا مقررات فعلی پهنه‌بندی صنعتی شهر اساساً برای میزبانی از پروژه‌ای در این مقیاس عظیم مناسب است یا خیر.

به گفته هافمن، مردم شهر می‌خواستند پیش از هرگونه تأیید رسمی از سوی مسئولان، به درک روشنی از تبعات واقعی این پروژه بر زندگی روزمره خود برسند.

پستی در فیسبوک که نگرانی‌ها را به کنش جمعی تبدیل کرد

نقطه آغاز سازمان‌دهی این اعتراضات با پدیده‌ای رقم خورد که برای بسیاری از جوامع محلی آشناست: بازنشر گزارش یک روزنامه محلی در فیسبوک.

یکی از اهالی گزارش روزنامه محلی Daily Chief Union درباره این پروژه را در گروه فیسبوکی شهر منتشر کرد. این پست با صدها بار بازنشر، توجه بسیاری از ساکنان را به موضوع جلب کرد؛ افرادی که شاید بدون این اطلاع‌رسانی هرگز از ماجرا باخبر نمی‌شدند.

هافمن با منتشرکننده آن مطلب ارتباط گرفت و آن‌ها همراه یکدیگر هسته اولیه این اعتراض مردمی را شکل دادند.

گروه اختصاصی آن‌ها در فیسبوک به‌مرور به حدود ۷۰۰ عضو رسید که برای شهری با جمعیت ۶٬۶۰۰ نفر، رقمی بسیار قابل‌توجه و اثرگذار به‌شمار می‌رفت.

فعالیت آنلاین تنها بخشی از ماجرا بود

ساکنان شهر با برگزاری جلسات عمومی، درخواست رسمی برای بررسی اسناد دولتی و طرح پرسش‌های دقیق از مقامات شهری، پیگیری ماجرا را به دنیای واقعی کشاندند.

هافمن در این رابطه توضیح می‌دهد: «بسیاری از مردم در آغاز برای سخنرانی در مجامع عمومی معذب بودند؛ به‌ویژه وقتی می‌دانستند سخنانشان ممکن است در روزنامه‌ها منتشر شود یا تنش‌هایی میان همسایگان به وجود آورد.»

با این حال، حضور مستمر اهالی ادامه یافت. با شدت گرفتن مخالفت‌های عمومی، شرکت Smartland Energy درخواست تغییر کاربری زمین را پس گرفت؛ هرچند این شرکت به تلاش‌های خود برای جلب نظر مثبت اهالی ادامه داد و حتی رویدادی توجیهی در یک کلیسا برگزار کرد.

هافمن درباره جلسات توجیهی این شرکت اشاره می‌کند که شخصاً در آن حضور نیافته و مشخص نیست چه تعداد از ساکنان در آن شرکت کرده بودند.

عقب‌نشینی اولیه شرکت به معنای انصراف دائمی از پروژه نبود؛ از همین رو اهالی به سازمان‌دهی فعالیت‌های خود ادامه دادند.

در تاریخ ششم ژوئیه، شورای شهر آپر ساندوسکی به اتفاق آرا طرح توقف موقت شش‌ماهه ساخت مراکز داده و تأسیسات تولید برق مرتبط با آن‌ها را تصویب کرد.

این مهلت موقت به مسئولان شهری زمان داد تا ابعاد و پیامدهای توسعه مراکز داده بزرگ را دقیق‌تر بسنجند و مقررات جدیدی تنظیم کنند. هم‌چنین این وقفه فرصتی حیاتی به ساکنان بخشید تا راهکاری پایدارتر و بلندمدت پیدا کنند.

هافمن می‌گوید که اهالی در ابتدا خواستار تعلیق ۱۲ ماهه پروژه بودند؛ اما با وجود تصویب مهلت شش‌ماهه، دریافتند که همین توقف نیز بستر مناسبی برای ارجاع تصمیم نهایی به خود مردم در انتخابات فراهم می‌کند.

ساکنان شهر با همکاری وکلای مؤسسه ایالتی Conserve Ohio که از کارزارهای مشابه حمایت کرده بود، پیش‌نویس اصلاحیه‌ای برای اساسنامه شهر تدوین کردند. بر اساس این پیشنهاد، ساخت مراکز داده با مصرف برق یا بار اوج مصرف بیش از ۲۵ مگاوات در محدوده قانونی شهر ممنوع اعلام شد.

هافمن تأکید می‌کند که بهره‌مندی از مشاوره حقوقی برای جوامعی که قصد مقابله با شرکت‌های بزرگ فناوری را دارند نقشی حیاتی دارد. او توضیح می‌دهد که وکیل شهرشان به‌صورت داوطلبانه و رایگان فعالیت می‌کرد و جوامع دیگر را نیز تشویق می‌کند که به دنبال وکلای داوطلب باشند یا دست‌کم برای ارزیابی حقوقی پروژه هزینه کنند.

اما حتی با وجود وکیل، برای ورود این طرح به برگه رأی انتخابات نوامبر، جمع‌آوری تعداد مشخصی از امضاهای معتبر از میان رأی‌دهندگان ثبت‌نام‌شده شهر الزامی بود؛ مرحله‌ای که همه‌چیز در آن تا مرز شکست پیش رفت.

خطر رد شدن طرح به‌دلیل کمبود ۲۰ امضا

بر اساس گزارش منتشرشده از سوی هافمن، در ابتدا به فعالان این کارزار گفته شده بود که به ۱۵۵ امضای معتبر نیاز دارند.

آن‌ها ۳۰۱ امضا جمع‌آوری کردند و در سوم اوت به ثبت رساندند و گمان می‌کردند حدنصاب را با فاصله‌ای مطمئن پشت سر گذاشته‌اند؛ اما مسئولان ثبت‌نام انتخابات تنها ۱۹۲ امضا را تأیید کردند.

اوضاع زمانی دشوارتر شد که مشخص شد بر طبق اساسنامه شهر، در واقع به ۲۱۲ امضای معتبر نیاز بوده است.

پس از ماه‌ها تشکیل جلسه، هماهنگی و کارهای حقوقی، کل کارزار ناگهان به‌دلیل کسری تنها ۲۰ امضا در آستانه لغو قرار گرفت.

تنها چند ساعت پیش از پایان مهلت قانونی، ساکنان دوباره برای جمع‌آوری امضا به سراغ اهالی رفتند. آن‌ها در پنجم اوت ۵۰ امضای دیگر تحویل دادند که از میان آن‌ها ۳۷ امضا پذیرفته شد و مجموع امضاهای معتبر به ۲۲۹ رسید.

این رقم تنها ۱۷ امضا بیشتر از حدنصاب قانونی بود.

پیروزی قاطع در پای صندوق‌های رأی

نزدیک به ۷۷ درصد رأی‌دهندگان از ممنوعیت ساخت مراکز داده حمایت کردند. در روز سوم نوامبر، هافمن و دیگر فعالان کارزار در محل اخذ رأی حضور یافتند تا شاهد تصمیم نهایی شهروندان باشند.

هافمن در روایت خود توضیح می‌دهد که از ساعت ۶:۳۰ صبح تا بسته شدن صندوق‌ها در ساعت ۷:۳۰ عصر در محل حضور داشت و تمام طول روز را بیرون شعبه با حمل پلاکارد و گفتگو با رأی‌دهندگان گذراند.

نتیجه همه‌پرسی کاملاً قاطع بود. بر پایه گزارش روزنامه Daily Chief Union، ۱٬۸۹۳ نفر از رأی‌دهندگان از اصلاحیه اساسنامه حمایت کردند و تنها ۵۶۸ نفر با آن مخالف بودند.

این پیروزی پس از ماه‌ها بلاتکلیفی، عقب‌نشینی اولیه شرکت سازنده، تعلیق موقت پروژه و جمع‌آوری نفس‌گیر امضاها به دست آمد.

شهر آپر ساندوسکی در این مسیر تنها نبودسایر جوامع محلی اوهایو نیز در جریان انتخابات نوامبر محدودیت‌هایی برای توسعه مراکز داده وضع کردند که نشان‌دهنده نگرانی فزاینده عمومی درباره نحوه صدور مجوز این تأسیسات و حق اظهارنظر مردم محلی در این فرآیند است.

چرا جوامع محلی نگران مراکز داده هوش مصنوعی هستند؟

فراگیری هوش مصنوعی مولد تقاضایی بی‌سابقه برای زیرساخت‌های محاسباتی به وجود آورده است. آموزش و اجرای مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی به سرورهای قدرتمند، سامانه‌های خنک‌کننده عظیم و مقادیر هنگفتی از برق نیاز دارد. هم‌گام با گسترش فعالیت شرکت‌های فناوری، پروژه‌های احداث مراکز داده جدید در سراسر جهان و به‌ویژه در مناطق روستایی دارای اراضی وسیع پیشنهاد می‌شوند.

توسعه‌دهندگان و حامیان این صنعت استدلال می‌کنند که مراکز داده می‌توانند مشاغل ساختمانی، درآمدهای مالیاتی و سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی به‌همراه داشته باشند.

اما ساکنان محلی می‌خواهند بدانند چه میزان از این منافع اقتصادی واقعاً در جامعه آن‌ها باقی می‌ماند؛ به‌ویژه زمانی که این طرح‌ها نیازمند سرمایه‌گذاری‌های سنگین در شبکه‌های انتقال برق، خطوط آب و سایر زیرساخت‌های عمومی هستند.

هافمن دغدغه‌های گوناگونی را برمی‌شمارد که محرک اصلی اعتراضات اهالی بود؛ از جمله افزایش احتمالی بهای قبوض برق، مصرف شدید آب، آلودگی صوتی، اثرات زیست‌محیطی و تغییر بافت سنتی و روستایی جامعه.

در جریان پیگیری‌ها پیرامون آینده این پروژه، مزایای اقتصادی احتمالی و میزان مصرف منابع، شرکت Smartland Energy تا زمان انتشار این گزارش پاسخی ارائه نداده است.

نقش غیرمنتظره و سرنوشت‌ساز روزنامه‌نگاری محلی

یکی از جالب‌ترین نکات این کارزار، نقش پررنگی است که روزنامه‌نگاری محلی در این پیروزی ایفا کرد. روزنامه محلی Daily Chief Union برای نخستین بار پیشنهاد اولیه شرکت Smartland Energy را پوشش داد و توجه همگان را به پروژه‌ای جلب کرد که شاید بسیاری از اهالی هرگز متوجه جزئیات آن نمی‌شدند.

این گزارش بلافاصله در فیسبوک دست‌به‌دست شد و زمینه پیوند میان افراد نگران و دغدغه‌مند را فراهم کرد.

هافمن تأکید می‌کند که روزنامه‌نگاری مستقل محلی در مناطق روستایی همچنان نقشی حیاتی دارد؛ به‌ویژه زمانی که شرکت‌های بزرگ طرح‌هایی ارائه می‌دهند که می‌تواند چهره منطقه را برای همیشه دگرگون کند.

در آپر ساندوسکی، گزارش‌های رسانه محلی به ساکنان کمک کرد تا پیش از نهایی شدن تصمیمات، از ابعاد واقعی طرح آگاه شوند.

این آگاهی‌بخشی در نهایت به‌عنوان جرقه‌ای بنیادین، کارزار مردمی را به پیش راند.

مبارزه‌ای که همچنان ادامه دارد

اگرچه رأی‌گیری سوم نوامبر ساخت مراکز داده بزرگ را در حریم قانونی شهر آپر ساندوسکی محدود کرده است، اما مانع از اجرای این پروژه‌ها در سراسر منطقه وایاندات (Wyandot County) نمی‌شود.

بسیاری از مناطق پیرامونی شهر را بخش‌های فاقد شهرداری تشکیل می‌دهند که فاقد قوانین حمایتی پهنه‌بندی هستند.

به گفته هافمن، ساکنان اکنون با اهالی آن مناطق همکاری می‌کنند تا اعمال محدودیت‌های بیشتر، از جمله توقف موقت و اصلاح قوانین منطقه‌بندی در سطح شهرستان را پیگیری کنند.

این مسئله همچنان یک پرسش بی‌پاسخ را پیش روی همگان می‌گذارد: آیا شرکت Smartland Energy یا هر توسعه‌دهنده دیگری می‌تواند مرکز داده بزرگی را درست در بیرون محدوده شهر احداث کند؟

در حال حاضر، اصلاحیه اساسنامه شهر صرفاً شامل مراکز داده بزرگ در محدوده قانونی آپر ساندوسکی می‌شود و تمام پروژه‌های محتمل در نواحی پیرامونی را در بر نمی‌گیرد.

درس‌هایی برای آینده توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی

هم‌زمان با گسترش بی‌وقفه زیرساخت‌های شرکت‌های هوش مصنوعی، شهروندان بیشتری در سراسر جهان درگیر مناقشات مرتبط با احداث مراکز داده می‌شوند.

تجربه آپر ساندوسکی به‌خوبی نشان داد که چگونه یک جامعه محلی می‌تواند با شروع از یک گزارش مطبوعاتی محلی و پستی در فیسبوک، کار را به جلسات مردمی، مشاوره‌های حقوقی و در نهایت همه‌پرسی عمومی بکشاند.

برای شهری با ۶٬۶۰۰ نفر جمعیت، این دستاوردی چشمگیر است؛ رویدادی که هافمن با اشاره به آن، سایر جوامع محلی مواجه با پروژه‌های مشابه را تشویق می‌کند: «شما می‌توانید اوضاع را تغییر دهید؛ شما در این مسیر تنها نیستید.»